Ontwikkeling

'Until they are home'

The Recovery and Identification of U.S. War Casualties

Hoe de Verenigde Staten op zoek gaat naar  vermiste gesneuvelde soldaten.

Drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Als er in Nederland, bijvoorbeeld in de Noord - Oost polder een vliegtuig wordt ontdekt uit de Tweede Wereldoorlog bevinden zich vaak in het vliegtuigwrak nog stoffelijke resten van de vliegtuigbemanning. In dat geval wordt altijd de Bergings- en Identificatie Dienst (BID) van de Koninklijke Landmacht ingeschakeld. In 1972, toen ik mijn diensttijd doorbracht bij de Gravendienst van de Koninklijke Landmacht te Ermelo, werden we opgeleid om omgekomen soldaten te kunnen identificeren. Zie:  De Gravendienst van de Koninklijke Landmacht en de vervulling van mijn militare dienstplicht van de Koninklijke Landmacht. Sinds mijn militaire diensttijd heeft de ontwikkeling van nieuwe methoden bij de identificatie van gesneuvelde soldaten door middel van specifiek wetenschappelijk onderzoek niet stilgestaan. Dat blijkt uit de manier waarop een onderdeel van het leger van de VS allerlei onderzoek bevorderd om tot identificatie te kunnen komen. Doordat de Verenigde Staten sinds de Eerste Wereldoorlog bij veel oorlogen actief betrokken waren, hebben de VS niet minder dan 80.000 vermiste Amerikaanse soldaten, waarvan 78.000 verdwenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Naar aanleiding van een artikel van Theo Toebosch in NRC Handelsblad werd mijn belangstelling weer gewekt.

Weer thuis en met een naam

door Theo Toebosch in

NRC Handelsblad 11augustus 2007

Vermiste Amerikaanse militairen stimuleren de wetenschap die het verval van dode lichamen bestudeert. Het lab staat op Hawaï.

'IK draag een witte labjas, maar sommigen van mijn collega's komen in uniform naar hun werk. Dat was in het begin even wennen." Miranda Jans, onderzoekster bij het Instituut voor Geo- en Bio-archeologie aan de Vrije Universiteit, verblijft voor haar postdoc onderzoek bij het JPAC, een onderdeel van het Amerikaanse leger dat zoèkt naar vermiste Amerikaanse soldaten, uit alle oorlogen waaraan de Verenigde Staten hebben meege­daan. JP AC staat voor Joint Prisoner of War/Missing in Action Accounting Command en het lab staat op Hawaï.

Jans, afgestudeerd medisch biologe, is in 2005 gepromoveerd op het de­gradatieproces in botten in archeologische vindplaatsen. Het idee was dat in eerste instantie factoren van buiten, zoals zure regen voor verval van het bot zorgen. Jans ontdekte dat het echter vooral de bacteriën uit de darmen van de overledene zijn die na het overlijden het bot beginnen op te eten. "Ik zag dat dat niet gebeurt bij dieren die aangevreten of geslacht waren, maar wel bij dieren die net als mensen met een compleet lichaam ritueel waren begraven."

Met een Marie Curie-beurs van de EU onderzoekt ze nu op het antropologisch laboratorium van JP AC, het Central Identification Laboratory (CIL), de conservering van recente, forensische botten. Dat vertelt ze - even over van Hawaï - op een Amsterdams terras. Ze onderbreekt haar verhaal om een papieren zakdoek te pakken. De overtocht leverde behalve een jetlag een snotneus op. "Ik probeer te achterhalen of er een verband bestaat tussen de conservering van de microstructuren van een bot en de conservering van DNA. Als het goed is, komt er een model uit waarmee voorspeld kan worden of een bot nog DNA bevat, zo­datje van tevoren weet OfDNA-onderzoek zin heeft." Dat is ook voor JPAC van belang om te weten.

'Until they are home' is het motto van het zoekende legeronderdeel. De Verenigde Staten zijn voor zover bekend het enige land ter wereld dat actief op zoek gaat naar zijn vermiste gesneuvelde soldaten om ze in eigen land een geregistreerd graf te kunnen geven. Dat doet het land al sinds de jaren veertig van de negentiende eeuw. In de loop der jaren zijn er verschillende, altijd tijdelijke, instellingen voor opsporing en identificatie geweest; sinds 1976 op Hawaï. In totaal zijn er nog 80.000 Amerikaanse soldaten vermist. De meesten, 78.000, verdwenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Golfoorlog telt één vermiste. Opvallend zijn de 120 vermisten uit de Koude Oorlog. In 1991 maakten Rusland en de VS afspraken over de de berging van slachtoffers. Sindsdien zijn onder andere de stoffelijke resten geborgen van 17 lucht­machtmilitairen die in 1958 boven de toenmalige Sovjetrepubliek Armenië waren neergeschoten.

New Mexico Gov. Bill Richardson, left, and Anthony Principi, former U.S. veterans affairs secretary, second from left, paid respects yesterday to the remains of six American soldiers from the Korean War on North Korea's side of the border village of Panmunjom. The remains are headed to Hawaii, where they will be taken to the Joint POW/MIA Accounting Command to undergo forensic identification U.S. troops' remains leave N. Korea By Foster Klug Associated Press YONGSAN GARRISON, South Korea » Troops and diplomats from countries that fought in the Korean War paid respects yesterday at the repatriation of remains recovered from North Korea of six American servicemen who died more than a half-century ago. Dozens of military personnel in dress uniforms stood at attention behind the six coffins draped in blue United Nations flags -- representing the U.S.-led U.N. alliance that battled the North after it invaded South Korea in 1950. The remains were brought Tuesday from the North to South Korea by a U.S. delegation led by New Mexico Gov. Bill Richardson and Anthony Principi, former U.S. veterans affairs secretary. During a four-day visit to Pyongyang, the U.S. officials -- joined by the top White House adviser on Korea, Victor Cha -- pressed the North to follow through on its promise to start dismantling its nuclear weapons programs. At the repatriation today, U.S. Army Gen. B.B. Bell praised the efforts of troops from 21 nations that fought to help South Korea deter the North during the war, which ended in a 1953 cease-fire that has never been replaced by a peace treaty -- leaving the two Koreas still at war. "It was their selfless service and ultimate sacrifice that saved the nation, giving the people of the Republic of Korea an opportunity to forge their destiny," said Bell, the top U.S. commander on the peninsula, referring to South Korea by its official name. Military officials saluted the coffins as they were taken from a gymnasium at Yongsan Garrison, the main U.S. base in central Seoul, to six polished hearses while a band played "Abide With Me." The ceremony provided a stark contrast to when the delegation received the remains Tuesday in North Korea, where they had been packed into six small black cases and lined up on a road near the heavily fortified Demilitarized Zone dividing the Koreas. From there they were escorted across the border into South Korea, where they were then transferred to coffins. Earlier yesterday, Richardson met with South Korean President Roh Moo-hyun, who said their mission to the North would help reconciliation between the two Koreas, according to the governor. The remains were to be flown to Hawaii for identification. Three of the sets of the remains came with identification tags. More than 33,000 U.S. troops died in the Korean War, and some 8,100 U.S. servicemen are still listed as missing. The U.S. and North Korea had previously been involved in a joint project to recover remains in the North, but the effort was halted in 2005 after Washington said security arrangements for its personnel were insufficient. The program had recovered remains believed to be from 220 soldiers since 1996. Bron: http://starbulletin.com/2007/04/12/news/story08.html

HISTORISCH ONDERZOEK Bij het JPAC werken ruim vierhonderd mensen, onder hen een groot aantal wetenschappers. In het antropologisch laboratorium - het grootste ter wereld, zegt het JPAC er zelf over - werken meer dan dertig forensisch antropologen en archeologen en drie forensische tandartsen. verder is er een groep onderzoekers die zich bezig houdt met historisch onderzoek. Zij brengen alle beschikbare persoonlijke en medische gegevens van een vermiste bijeen, duiken de archieven in op zoek naar de geschiedenissen van legeronderdelen, verdiepen zich in het verloop van oorlogshandelingen en operaties, lezen persoonlijke correspondenties en oorlogsverslagen, spreken met eventueel nog in leven zijnde medesoldaten en ooggetuigen en verzamelen oude stafkaarten en foto's.

Op basis van hun rapporten vertrekken meerdere keren per jaar onderzoeks- en bergingsteams vanaf Hic­kam Air Force Base om ergens ter wereld vermiste soldaten te traceren. De ene keer voert een missie naar de Solomon Eilanden om daar vijf mogelijke vindplaatsen uit de Tweede Wereldoorlog te onderzoeken. De andere keer is een voormalig slagveld in Duitsland, Frankrijk, Litouwen of Kroatië het doel. Onlangs vertrokken vijftig man naar Laos, op zoek naar vermisten uit de Vietnamoorlog. Plaatsen waar vliegtuigen zijn gecrasht worden opgegraven en soms trekken onderzoekers twee maanden de jungle in, in een poging om een verdwenen patrouille terug te vinden.

JPAC voert ook missies in Nederland uit. Een JPAc-onderzoekster die onlangs in Nederland werkte, net terug op Hawaï, verontschuldigt zich allereerst aan het begin van het telefoongesprek. De afgesproken ontmoeting in Nederland liep mis. Kristina Giannotta promoveerde als classica en klassiek archeologe op de verering van Mars in de Romeinse Republiek, en werkt nu ruim een jaar voor JPAC. Een achtergrond zoals zij heeft is geen uitzondering op de legerbasis. Andere collega's zijn gespecialiseerd in uiteenlopende wetenschappelijke onderwerpen als de Indusbeschaving, het biologische profiel van een prehistorische gemeenschap in het Schotse Fife, de prehistorie van de indianenstam de Tuscaroras en het ontrafelen van de migratie van de Nahua, afstammelingen van de Azteken in Mexico. Bijna allemaal vinden ze ook nog steeds tijd om onderzoek te doen en over hun specialisatie te publiceren. Ook Giannotta. "Deze zomer geef ik een cursus in Athene."

PRAKTISCH NUT "Ik ben bij JPAC gaan werken, omdat ik een carrière aan de universiteit niet zag zitten. Mijn interesse ging uit naar een baan bij de overheid. Ook hier ben ik bezig met historisch onderzoek, maar hier heeft het meer direct praktisch nut, het thuis brengen van vermiste soldaten."

Haar bezoek aan Nederland was gevolg van een melding van de bergingsdienst van de Koninklijke Luchtmacht, vertelt ze. "Bij werkzaamheden bij Oude Tonge op Goerree-Overflakkee waren de resten van een P-47 Thunderbolt, een Amerikaans jachtvliegtuig uit de Tweede Wereldoorlog, gevonden." Het was

bekend dat twee P-47's op 30 juli 1943 in gevecht met Duitse jagers bij Oude Tonge waren neergeschoten. Het lichaam van luitenant Robert Stover, wiens parachute had geweigerd, was dezelfde dag nog in een weiland geborgen. De piloot van het tweede toestel, luitenant Frederick D. Merritt, was echter vermist geraakt. Giannotta hoopte dat de nu gevonden P-47 de stoffelijke resten van Merritt zou bevatten. "Helaas, de serienummers op de opgegraven boordwapens maakten al snel duidelijk dat dit het vliegtuig van Stover was."

Als bij een missie wel stoffelijke resten worden gevonden, gaan ze met alle andere vondsten die informatie over de identiteit kunnen geven naar de basis op Hawaï. Een fysisch antropoloog die niet mee is geweest onderzoekt vervolgens de resten en brengt afkomst, sekse, lengte en speciale kenmerken zoals sporen van oude botbreuken in kaart. Om vooringenomenheid uit te sluiten doet hij dit zonder te weten om welke vermiste soldaat het gaat.

De forensische tandartsen onderzoeken op hun beurt het gebit op vullingen en andere tandheelkundige reparaties, schatten de leeftijd, maken een röntgenfoto en kijken of er overeenkomsten zijn met dossiers van vermisten. Met behulp van een dataset van de gebitsgegevens van meer dan veertigduizend militairen en burgers en een recent zelf ontwikkeld computerprogramma, OdontoSearch 2.0, ( kunnen ze kijken in welke mate een bepaalde combinatie van gave, gevulde en getrokken tanden en kiezen voorkomt. Uit onderzoek van de forensische tandarts Bradley Adams ] Uoumal ofForens;c Sciences, 2003) is gebleken dat gebitspatronen zo individueel zijn dat ze bijna net zo goed als mitochondriaal DNA, mtDNA, voor identificatie zijn te gebruiken. Dat komt vooral van pas bij de identificatie van vermisten uit de Korea Oorlog en de Tweede Wereldoorlog van wie geen röntgenfoto's bestaan, maar al­leen tandarts notities.

FINDING THE FALLEN – CONSERVATION AND THE FIRST WORLD WAR

en

The Identification of a German Soldier