Ontwikkeling

Nu Fannie en Freddie van deze schulden zijn verlost, kunnen ze nieuwe hypotheken verstrekken, hoopt de Fed, waardoor de vrije val van de Amerikaanse huizenprijs kan worden gestopt.

Daarnaast richt de Fed een eigen bank op die leningen aan studenten, creditcardhouders, autokopers en kleine bedrijven financiert. Banken die geld lenen aan consumenten en kleine bedrijven, kunnen hun leningen doorverkopen aan deze bank en lopen dus geen risico meer.

Banken zijn door de kredietcrisis zo bang geworden voor nieuwe tegenvallers dat ze buffers opbouwen en veel minder geld uitlenen. De Fed is vastbesloten de geldstroom weer op gang te krijgen en heeft al laten doorschemeren dat ‘the sky the limit’ is.

De regering-Bush had dit keer geen andere keus. Freddie Mac en Fannie Mae, de twee grootste hypotheekbanken van het land, zijn begin september de facto genationaliseerd. Sindsdien staat de overheid garant voor alle schulden van deze hypotheekgiganten, die samen de helft van de Amerikaanse hypotheken hebben gefinancierd.

Freddie en Fannie hebben veel slechte hypotheken op hun balans staan en gaan door de kredietcrisis tientallen of misschien wel honderden miljarden verliezen. Alleen al in het derde kwartaal, toen de echte crisis nog maar net begonnen was, leden ze samen een verlies van ruim 50 miljard dollar.

Het laten omvallen van de banken is geen optie, want dan komen alle schulden bij de overheid terecht. Om dat te voorkomen en er ook nog voor te zorgen dat Freddie en Fannie hypotheken blijven verstrekken – wat gezien de vrije val van de huizenprijs hard nodig is – moeten Freddie en Fannie van hun slechte hypotheekleningen worden verlost.

De Amerikaanse overheid betaalt dus eigenlijk 600 miljard aan haar eigen banken? Dat klinkt absurd.

Nee. Dat doet de overheid nu juist niet. In dat geval zou het begrotingstekort met 600 miljard toenemen en de belastingbetaler de dupe zijn. Nu betaalt de Fed, het Amerikaanse stelsel van Centrale banken. Die financieren de overname van de schulden door geld te drukken.

Zomaar geld bijdrukken? Net als in Zimbabwe of de Weimarrepubliek?

Die gingen hun economische problemen inderdaad ook te lijf door de geldpers steeds harder te laten draaien. Het gevolg was dat de inflatie al snel in de duizenden procenten liep.

De VS hoeft op dit moment echter niet bang te zijn voor een forse inflatie. De kans op deflatie, een daling van de prijzen, is veel groter. Deflatie heeft ook een veel desastreuzer effect. Als de prijzen dalen, zullen ook de lonen dalen, waardoor de Amerikaanse schuldenberg verhoudingsgewijs alleen maar groter wordt.

Zolang deflatie dreigt, kunnen centrale banken dus onbeperkt de geldmachines laten draaien.

Volgens Ben Bernanke, de huidige Fed-president, wel. Deflatie is nooit een probleem, concludeerde hij al in 2002. Desnoods stap je met een voorraad bankbiljetten in de helikopter en strooi je die over het land, dan gaan de prijzen vanzelf omhoog. Bernanke dankt er zijn bijnaam Helicopter Ben aan.

Nu even serieus.

Dit is serieus. Je kunt overigens ook op een andere manier beredeneren dat de stap van de Amerikanen helemaal niet zo onverstandig hoeft te zijn. Door de kredietcrisis zijn alle banken hun balansen aan het inkorten. In normaal Nederlands: ze lenen minder uit. Dit komt er in wezen op neer dat ze geld aan het vernietigen zijn. Hierdoor stokt de geldstroom, het smeermiddel van de economie en dreigt de economische motor helemaal vast te lopen. Er is dus veel voor te zeggen dat de Fed direct olie in het systeem injecteert en niet zoals gewoonlijk via de omweg van renteverlagingen – die tegenwoordig amper nog helpen.

De Fed heeft daarom ook besloten om nu al 200 miljard te drukken die – via de banken – aan studenten, autokopers, kleine bedrijven en creditcardhouders kan worden geleend. Hiermee neemt de Fed dus in wezen de geldscheppende rol van de banken over.