Termen en begrippen bij Feniks Thema Het Midden Oosten
Drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl |
| |
| Abbas, Mahmoud | President Palestijnse Autoriteit. | |
| Amin-el Hoesseini | Moefti van Jeruzalem. Hoge islamitische rechtsgeleerde. Bewonderaar van Adolf Hitler | |
| Antisemitisme | Haat tegen de Joden. | |
| Arabisch Socialisme | Combinatie van de Islam en het socialisme. In praktijk gebracht door Nasser president van Egypte. | |
| Askenazische Joden | Joden afkomstig uit Oost- Midden- en West-Europa. | |
| Ayatollah | Sjiitische geestelijke. | |
| Baath partij | Arabische Socialistische Partij in zowel Syrië als Irak. Was ook nationalistisch en predikte gelijkheid tussen mensen. | |
| Comité van eenheid en vooruitgang | Een door jonge Turkse officieren van het Osmaanse Rijk opgericht Comité, die zich ergerden aan het verval van het Rijk. Ze streefden naar modernisering en afschaffing van voorrechten voor buitenlandse ondernemers. | |
| Disraeli, Benjamin | Britse eerste minster. Leefde van 1804-1881. Hij was tweemaal premier, in 1868 en van 1874-1880. | |
| Dreyfus-affaire | Joodse kapitein Alfred Dreyfus werd in Frankrijk ten onrechte van landverraad beschuldigd. | |
| El Fatah | Guerrillaorganisatie onder leiding van Yasser Arafat. | |
| Eunichen | Gecastreerde harembewakers. | |
| Fatwa | Uitspraak door een islamitische geestelijke waarbij een doodvonnis wordt uitgevaardigd. | |
| Fundamentalisten | Tegenstanders van alles wat inbreuk maakt op wat zij zien als goddelijke wetten, b.v. beginselen van de Islam. | |
| Genocide | Volkerenmoord. | |
| Haganah | Joodse defensiemacht. | |
| Halabja | Koerdisch stadje waar op 16 maart 1988 Saddam Hoessein door middel van een gifgasbombardement 5000 mensen liet ombrengen. | |
| Hamas | Palestijnse terreurbeweging. Heeft in de Gaza-strook de macht in handen. | |
| Hatikwa | Volkslied van Israël. | |
| Herzl, Thedor | Schreef in 1896 het boek “Der Judenstaat”. | |
| Hezbollah | Een sjiietische organisatie sterk gesteund door Iran, vooral actief in Libanon. | |
| Histadroet | Joodse vakvereniging, die voor Joden woningbouwverenigingen, gezondheidszorg en onderwijs bevorderde. | |
| Holocaust | Amerikaanse term met betrekking tot de vernietiging van 6 miljoen joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. | |
| Intifada | Opstand ontstond in 1987, van de Palestijnen op de Westoever en de Gazastrook, gericht tegen de Israëlische bezetting. | |
| Janitsarenkorps | Elitegroep in het Ottomaanse leger. | |
| Jihad | Heilige oorlog van de moslims. | |
| Jom Kippoer | Grote verzoendag, belangrijk feest van de Joden. | |
| Judea en Samaria | Volgens de orthodoxe Joden was dit het Bijbelse aan hen toebehorend land van de Westelijke Jordaanoever. | |
| Kalief | Opvolger van de profeet Mohammed. | |
| Kibboets | Een op het socialisme gebaseerde dorpsgemeenschap met gemeenschappelijk eigendom. | |
| Klaagmuur | Volgens de overlevering een del van de tempel van David, gelegen in het voormalige Arabische Oost-Jeruzalem. | |
| ‘Land-voor-vrede-politiek’ | Politiek waarbij Israël bezette gebieden uit de Junioorlog teruggeeft in ruil voor vrede. | |
| Mandaat | Volmacht om uit naam van de Volkenbond een bepaald gebied te besturen. | |
| Mc Mahan Papers | Mc Mahan, de Britse hoge commissaris in Egypte deed de belofte aan de Arabische vorst Hoessein dat hij een onafhankelijk koninkrijk mocht stichten op het Arabisch schiereiland en in Syrië en Irak. Werd gedeeltelijk nagekomen. | |
| Modern Imperialisme | Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw. Westerse landen zoeken naar uitbreiding van hun koloniën voor grondstoffen en afzetgebieden. | |
| Monotheïstische godsdienst | Godsdienst waarin men één God vereert. | |
| Mossad | Geheime dienst van Israël. | |
| Nasser | Pleegde in 1952 militaire staatsgreep tegen koning Faroek van Egypte. | |
| Nederzettingenpolitiek | Het bouwen door Israël van Joodse nederzettingen op de Westoever en de Gazastrook. Dit startte onder leiding van de Likoud premier Menachim Begin. | |
| Olieboycot | De Arabische landen, verenigd in de OPEC, kondigden tegen de VS en Nederland een olieboycot af tijdens de Jom Kippoeroorlog. | |
| Operatie Desert Storm | Operatie van de Geallieerde strijdkrachten om Koeweit van de invallende Irakezen te bevrijden. | |
| Oslo-overeenkomst | Volgende stap in het vredesproces waarbij Israël in 1993 de PLO erkende en de PLO de vernietiging van de staat Israël uit haar handvest zou schrappen. | |
| Ottomaanse Rijk | Vanaf de zestiende eeuw heerste de sultan over grote delen van het Midden-Oosten | |
| Peel-commissie | Stelde in 1937 een rapport op voor de Britse regering over de situatie in Palestina en stelde een verdeling van Palestina voor. | |
| PLO | Palestijnse Bevrijdingsorganisatie opgericht in 1964. | |
| Pogroms | Jodenvervolgingen. | |
| Polygamie | Het hebben van meer dan een vrouw. | |
| Protectoraat | Gebied onder beschermheerschap. | |
| Qutb, Sayyid | Ideoloog van de moslimbroederschap. | |
| Resolutie 242 van de Veiligeheidsraad | De Veiligheidsraad nam op 22 november 1967 deze resolutie aan waarbij alle strijdende partijen werden opgeroepen zich terug te trekken naar de grenzen van voor de Juni-oorlog en de staat van oorlog te beëindigen. | |
| Sefardische Joden | Oorspronkelijk werden hiermee bedoeld Joden afkomstig uit Spanje en Portugal. Later werden er ook Arabische Joden mee bedoeld. | |
| Selectief geheugen | Overfeiten die een negatief beeld werpen over het gedrag wil men niets weten. | |
| Sharia | Traditioneel islamitisch rechtssysteem. | |
| Sjiieten | Stroming binnen de Islam die vindt dat geestelijke leiders direct moeten afstammen van Mohammed. | |
| Soennieten | Stroming binnen de Islam die vindt dat geestelijke leiders niet direct hoeven af te stammen van Mohammed. | |
| Sykes-Picot verdrag | Engeland en Frankrijk spraken in het geheim af in 1916, het Midden-Oosten onder elkaar te verdelen. Frankrijk invloedssfeer in Syrië en Libanon. Engeland Palestina tot en met Irak. | |
| Tanende macht | Afnemende macht. | |
| Theocratie | Bestuursvorm waarbij geestelijken de staat besturen. Bijvoorbeeld in Iran. | |
| Utopisch anarchistische idealen | Utopisten (geloven in een aards paradijs) en streven een doel na van een staat zonder enige leiding. | |
| Verdrag van Lausanne | In 1923 werden de nieuwe grenzen van Turkije internationaal erkend. | |
| Verdrag van Sévres | In 1920 verkreeg Frankrijk als mandaatgebied Syrië en Libanon. Groot-Brittannië Palestina en Trans-Jordanië. Turkije bestond alleen nog maar uit het schiereiland Anatolië en een klein stukje Europees gebied rond Istanbul. | |
| Volkenbond | Opgericht in 1919 door de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog. Doel was de vrede te bewaren en oorlog te voorkomen. | |
| Wahabisme | Strenge variant van de Islam in Saudi-Arabië. | |
| Witboek | De Britse regering publiceerde dit in 1939. Hierin stelde d ze binnen tien jaar zelfbestuur in het vooruitzicht voor Palestina. | |
| Zieke man van Europa | Ottomaanse Rijk rond 1900. | |
| Zionisme | Het streven van de Joden terug te keren naar Palestina, waar hun voorouders hadden geleefd. | |
