Ontwikkeling

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Havo MODULE 7 Hoofdstuk 1 OORLOG EN VREDE  INTERNATIONALE VERHOUDINGEN 1900 – 1940

Hoofdvraag:  Waarom werd de Eerste Wereldoorlog gevoerd en welke gevolgen had deze oorlog voor het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog?

Hoofdstuk 1: ‘Zum Frühstück auf nach Paris’

Deelvraag: Wat zijn de oorzaken voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog?

Inleiding:

Bij een bezoek aan Sarajevo werd de kroonprins van Oostenrijk –Hongarije vermoord. Dit was de aanleiding voor het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog.

1.1  Stap voor stap

De moordenaar van de kroonprins was een Servische nationalist. De Servische nationalisten werden gesteund door de Russen. Tegenover de Russen stonden de Oostenrijkers die gesteund werden door de Duitsers. Zo leidde een moord als een kettingreactie tot een wereldoorlog.

1.2 + 1.3Dieperliggende oorzaken 1e Wereldoorlog:

1)      Nationalisme:  2 voorbeelden

a)      in 1871 had Frankrijk nadat het door Duitsland verslagen was Elzas – Lotharingen af moeten staan aan Duitsland.

b)      Binnen Oostenrijk – Hongarije wilden Slavische Nationalisten de onafhankelijkheid

2)      Modern Imperialisme:

a)    Duitsland dat pas in 1871 een eenheidsstaat was geworden wilde net als de andere grote landen ook koloniën hebben.

b)   Frankrijk en Engeland hadden in 1895 onderling Afrika al gedeeld na het Fashoda conflict.

3)      Bondgenootschappen: Er stonden er twee tegenover elkaar.

a)   De Triple Alliantie waarvan Oostenrijk – Hongarije, Duitsland en Italië deel van uit maakten en de

b)   Triple Entente waar Engeland, Frankrijk en Rusland toe behoorden.

4)      Militarisme:  Het overwaarderen van militaire macht en alles wat er mee

                    samenhangt

a)    Wapenwedloop, ieder land wilde meer wapens dan het andere

b)    Veel geld ging in veel landen naar Defensie.

c)    Vaak zaten militairen in het bestuur van het land.

d)    Militairen stonden in hoog aanzien

5)      Nationalisme en Modern Imperialisme beïnvloeden elkaar.

a)    Engeland had een grote vloot dus Duitsland ging ook een grote vloot opbouwen om zo de grootsheid van Duitsland te laten zien.

b)   Zie verder punt 2

6)      Fouten politieke leiders.

a)   Dachten de oorlog in de hand te kunnen houden

b)   Werden door bondgenootschappen onvoorzichtig voor de gevolgen van acties.

7)      Voor Rusland speelde nog de warme havens politiek.

1.4 De Oorlog

De Eerste Wereldoorlog die begon door de grote Europese Staten leidde uiteindelijk tot het uit elkaar vallen van die grote Europese Staten.

Men dacht aan een frisse vrolijke oorlog maar de werkelijkheid was dat allerminst.

Duitsland gebruikte het VON SCHLIEFFEN – PLAN waarbij het eerst Frankrijk probeerde te verslaan om daarna Rusland aan te vallen.

Het VON – SCHLIEFFEN – PLAN  bestond hieruit dat men via België ( dat een neutraal land was) een omsingeling van Parijs uit zou voeren.

Wat een OFFENSIEVE TACTIEK  had moeten zijn eindigde in een SITZKRIEG,  namelijk in een LOOPGRAVENOORLOG   die uiteindelijk miljoenen mensen het leven zou kosten.

Van 21 Februari 1916 – 21 Juli 1916 vond de Slag om Verdun plaats waarbij het de Duitsers niet lukte een doorbraak te forceren.

Deze werd gevolgd door  de vreselijke Slag aan de Somme waarbij alleen al op de eerste dag, 24 Juni,  alleen al 60,000 Britse soldaten om het leven kwamen. De Slag aan de Somme zou bijna vier maanden duren en kostte 1,100,000 soldaten het leven.

De LOOPGRAVENOORLOG  was een vreselijke oorlog zonder winst van beide kanten.

Door de torpedering van het schip de ‘Lusitania’, waar zich aan boord ook Amerikanen bevonden waarschuwde de Amerikaanse regering de Duitse.

De machtige Duitse vloot zat door een blokkade van de Engelsen gedwongen vast in de havens.

1.5 Het tij  keert

1)      Italië stapt van de Centralen over naar de Geallieerden omdat Italië daarmee hoopte Zuid Tirol, Istrië en de stad Triëst in handen te krijgen.

2)      De Geallieerden verdeelden alvast het Turkse Rijk onderling en zowel aan de Arabieren als de Joden werd een eigen staat beloofd.

3)      In Rusland brak in 1917 een revolutie uit waarbij de Tsaar tot aftreden werd gedwongen en uiteindelijk omgebracht. In maart 1917 kwam er een ‘voorlopige regering’ en ik oktober namen de communisten o.l.v. Lenin de macht over. Rusland sloot daarop met Duitsland in maart 1918  de VREDE VAN BREST – LITOVSK.

4)       Bij deze vrede stond Rusland, nu de Sovjet – Unie geheten, grote stukken land aan Duitsland af. Duitsland had dus de strijd aan het Oostfront gewonnen en kon zich toen gaan bezighouden met het Westfront. Maar daar was inmiddels de V.S. aan de oorlog deel gaan nemen.

5)      Door de ONBEPERKTE DUIKBOTENOORLOG van de Duitsers werden ook Amerikaanse schepen getorpedeerd. Dit zorgde voor een omslag in het politieke denken in de V.S. en in maart 1917 besloot het Amerikaanse Congres tot een oorlog. Tegen de deelname van de V.S. was Duitsland niet opgewassen temeer niet omdat de Duitse bondgenoten in feite intern ten onder gingen. Op 11 november 1918 werd aan het Westfront in Compiégne ( Frankrijk) de wapenstilstand getekend en kwam er een einde aan de Eerste Wereldoorlog. In Duitsland werd de Republiek uitgeroepen en de Duitse Keizer Wilhelm II zou naar Nederland vluchten en in Doorn nog jarenlang als ambteloos burger verder leven ( Nederland was in de Eerste Wereldoorlog een neutraal land). Duitsland zou een zware tol gaan betalen voor haar rol tijdens de Eerste Wereldoorlog, alhoewel men niet de enige schuldige was.

Samenvatting gemaakt door Historicus drs.J.W.Swaen Historicus 6 september 2005 voor www.blikopdewereld.nl