Periodekatern MeMo VWO Inleiding Vroegmoderne Tijd
Tijd van ontdekkers en hervormers Tijd van regenten en vorsten Tijd van pruiken en revoluties MeMO geschiedenis van de Tweede Fase Historicus drs.J.W.Swaen www.blikopdewereld.nl |
De geschiedenis wordt opgedeeld in vroegmoderne, moderne en zelfs postmoderne geschiedenis. Een andere verdeling spreekt over nieuwe en nieuwste geschiedenis. Neemt men de perioden nader onder de loep dan kan men constateren dat de breuklijnen veel minder scherp zijn dan wordt verondersteld.
Toch delen we de geschiedenis in verschillende tijdvakken in, om zicht te houden op het grotere geheel.
Wat onderscheidt de Vroegmoderne Tijd nu van de Middeleeuwen en van de Moderne Tijd?
De Vroegmoderne Tijd, omvat de 16e tot en met de 18e eeuw, grofweg van 1500 tot 1800.
Een van de belangrijkste kenmerken van de Vroegmoderne Tijd is het ontstaan en verspreiden van het gedrukte woord.De uitvinding van de boekdrukkunst in de 15e eeuw maakte het mogelijk dat allerlei nieuwe en oude ideeën verspreid raakten. Johannes Gutenberg uit Mainz maakte via de drukpers het mogelijk dat het in Europa verder werd verspreid. Hij bouwde voort op de al langer bestaande techniek van de blokdruk, waarbij één hele pagina tegelijk werd gedrukt.
Daarnaast speelde ook een rol dat je maar een beperkt aantal lettertekens hoeft te maken, die ontelbare malen hergebruikt kunnen worden.
Thema’s uit de Vroegmoderne Tijd zijn: Ontdekkingsreizen, de opkomst van het protestantisme, overzeese handel, de Verlichting en de verschillende revoluties aan het einde van de 18e eeuw.
Er ontstond een dicht netwerk van schrijvers, drukkers, boekverkopers en journalisten, die allemaal hun brood verdienden met het verspreiden van het gedrukte woord.
In de Vroegmoderne Tijd ontstond zodoende een dynamische mix van handel en wetenschap, gedragen en verspreid door de boekdrukkunst.
Met de opbrengst van het gedrukte woord ontstond ook de censuur door de kerkelijke en wereldlijke overheid. Zij hadden goed in de gaten welke potentieel gevaar schuilde in de uitvinding van de boekdrukkunst, maar ook welke voordelen deze techniek had als het ging om propaganda, wetgeving, belastingheffing en het drukken van papiergeld.
De 18e eeuw kan dus ook een republiek der Letteren worden genoemd waarmee wordt aangegeven dat het gedrukte
woord op alle terreinen van het maatschappelijk leven een enorme invloed heeft gekregen.
