Jaar / periode | Gebeurtenis / ontwikkeling |
15e eeuw | Overgang naar een marktgerichte economie in Holland. Nederlanden komen geleidelijk in handen van het Bourgondisch / Habsburgse huis |
1477 | De Zuidelijke Nederlanden komen in handen van het Habsburgse Rijk. |
16e eeuw | Begin van de Europese expansie door Portugezen en Spanjaarden Handelscentrum in de Nederlanden verschuift naar Antwerpen |
1517 | Maarten Luther spijkert in Wittenburg zijn 95 stellingen aan een kerkdeur. Hiermee begint de Reformatie. |
1534 | In Engeland wordt hendrik VIII de leider van de Engelse of Anglicaanse Kerk. |
1543 | Ook de Noord-Nederlandse gewesten vallen onder het gezag van de Habsburgers. |
1555 | Filips II wordt Heer der Nederlanden. Hij voert een politiek van centralisatie, uniformering van de belastingen en godsdiensteenheid . |
| | De Vrede van Augsburg bepaalt dat in de Duitse gebieden met een protestantse vorst voortaan de protestantse godsdienst is toegestaan. |
1566 | Een groep edelen vraagt de landvoogdes Margaretha van Parma in een smeekschrift om een vermindering van de vervolgingen. |
| | In Vlaanderen begint de Beeldenstorm die zich snel uitbreidt naar het noorden. |
1567 | Aankomst Alva in Brussel. Hij richt een speciale rechtbank op 'De Raad van Beroerten" |
1568 | Egmont en Horne worden op 5 juni 1568 te Brussel onthoofd. |
| | Begin Tachtigjarige Oorlog; de Nederlanden verzetten zich tegen de koers van Filips II |
| | Slag bij Heiligerlee. |
1572 | In Frankrijk leidt de Bloedbruiloft tot een slachting onder protestanten. |
| | Inname van Den Briel door de Watergeuzen |
1576 | Pacificatie van Gent. Alle gewesten sluiten zich aaneen tegen Spanje. |
1579 | Unie van Atrecht. Een aantal zuidelijke gewesten sluiten zich in januari weer aan bij Filips II. |
| | Unie van Utrecht: Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht en Friesland sluiten zich aaneen tegen Filips II, zetten de strijd dus voort; wordt de facto het begin van de zelfstandigheid van de Noordelijke Nederlanden |
1581 | Acte van Verlatinge; Noordelijke Gewesten erkennen Filips II niet meer als hun soeverein. Gaan zelf op zoek naar een nieuwe koning. |
1583 | De hertog van Anjou voldoet niet als soeverrein |
1585 | Na de Spaanse herovering van Antwerpen wordt de havenstad afgesloten van de zee door een blokkade van de Schelde. De stapelmarkt verplaatst zich naar Amsterdam. |
1587 | De beoogd soeverein Leicester vertrekt definitief uit de Nederlanden |
1588 | Na het vertrek van landvoogd Leicester neemt de Staten-Generaal definitief de soevereiniteit op zich en zo ontstaat De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden |
1595 | Noordelijke Nederlanders(Eerste Scheepsvaart onder leiding van Houtman en de Keyser ) bereiken zelfstandig de kust van Indië |
| | In Holland wordt het fluitschip ontworpen en ingezet als handelsvaartuig. |
1596 | Sluiting door Engeland, Frankrijk en de Republiek van het 'Drievoudig verbond' |
1598 | Koning van Frankrijk Hendrik IV sluit met Filips II een vredesverdrag. |
| | Het Edict van Nantes bepaalt dat de Franse Hugenoten hun godsdienst vrij mogen belijden. |
1602 | De Hollandse en Zeeuwse Compagnieën van Verre worden samengevoegd tot de Verenigde Oost-Indische Compagnie |
17e eeuw (1e helft) | Urbanisatiegraad in Holland stijgt tot boven de 50% Particuliere droogleggingen in Holland en Zeeland zorgen voor landaanwinning |
1609 | Hugo de Groot publiceert de theorie van de ‘Vrije Zee’ |
| | Twaalfjarig Bestand komt tot stand. Overeenkomst met Spanje. |
1617 | In de Scherpe Resolutie spreken de Staten van Holland zich uit tegen een synode om het conflict tussen Armenianen en Gomaristen op te lossen. |
1618 | In de Duitse gebieden begint de Dertigjarige Oorlog. |
1619 | Raadspensionaris Oldenbarnevelt wordt schuldig bevonden aan 'landverraad' en op het Binnenhof te Den Haag onthoofd. |
1621 | Einde Twaalfjarig Bestand |
| | Oprichting van de West-Indische Compagnie, die zich o.a. met slavenhandel bezighoudt. Ontstaan driehoekshandel. |
1628 | Verovering Spaanse zilvervloot door Piet Hein. |
1641 | Huwewlijk van Willem II en Mary Stuart II. |
1648 | Vrede van Münster. Maakt einde aan de Opstand én aan de Dertigjarige Oorlog. De Republiek der Verenigde Nederlanden wordt formeel erkend. |
1649 | Cromwell wordt Lord Protector in Engeland |
1650 | Na dood van Willem II begint het Eerste Stadhouderloos Tijdperk. Johan de Witt wordt Raadspensionaris. |
1651 | Engeland vaardigt de Acte van Navigatie uit om de handel van de Republiek te treffen |
1652 | Begin Eerste Engelse Zeeoorlog. Twee jaar later wordt in Engeland vrede gesloten. |
1660 | De dood van Cromwell leidt tot de Restauratie van het koningschap onder Charles II. |
1664 | Tweede Engelse Zeeoorlog begint. de oorlog eindigt in 1667 na de tocht naar Chatham. |
1672 | Rampjaar, de Republiek in oorlog met Frankrijk, Engeland, Keulen en het bisdom Münster |
| | Johan en Cornelis de Witt worden vermoord in Den Haag. Einde aan het Eerste Stadhouderloze Tijdperk door de benoeming van Willem III tot stadhouder. |
1685 | Intrekking van het Edict van Nantes, door Lodewijk XIV, leidt tot een toestroom van Franse Hugenoten die o.a. een impuls geven aan de Hollandse textielindustrie |
1688 | Stadhouder Willem III wordt koning van Engelanden start daarmee de 'Glorius Revolution'. |
| | Ontstaan Negenjarige Oorlog die een financiële aderlating zal betekenen voor de Republiek. |
1689 | De 'Bill of Rights' verandert Engeland in een parlementaire monarchie. |
1691 | De Saten generaal verlengen het octrooi van de WIC niet. |
1701 | De Spaanse Successieoorlog begint. De Republiek is in 1714 een van de overwinnaars, maar de orolog heeft het land te veel gekost. |
1702 | Na de dood van Willem III gaat het Tweede Stadhouderloze Tijdperk in. |
1747 | Tweede Stadhouderloze Tijdperk komt ten einde. De Friese Nassau, Willem IV, wordt tot stadhouder benoemd. |
| | In steden van de Republiek breekt het pachters-oproer uit. |
