Ontwikkeling

‘Onderzoek leven op slavenschepen te moraliserend’

‘In recente publicaties over slavenhandel worden dezelfde retorische wapens gebruikt als twee eeuwen geleden in de strijd om de afschaffing van de Britse slavenhandel. Het is een beladen onderwerp, maar dat mag een historicus niet belemmeren om zo zorgvuldig en onpartijdig mogelijk onderzoek te doen’, stelt Leids hoogleraar Zeegeschiedenis Henk den Heijer.

Slavenhandel tweehonderd jaar geleden afgeschaft

In 1807 werd de slavenhandel in Groot Brittannië afgeschaft. Nederland volgde zeven jaar later. De laatste decennia is de slavenhandel vooral door Britse en Amerikaanse historici bestudeerd. Den Heijer: ‘Deze en andere nationale en internationale studies hebben vooral een enorme hoeveelheid kwantitatieve gegevens over de trans-Atlantische slavenhandel opgeleverd, maar geven geen inzicht in het leven aan boord van de slavenschepen.’

Den Heijer gaat in zijn oratie in op de beeldvorming rond het slavenschip. Het beeld dat in de Angelsaksische literatuur wordt geschetst lijkt beïnvloed door de retoriek van tegenstanders van de slavenhandel. Een gebrek aan adequaat bronnenmateriaal maakte het bovendien voor onderzoekers lastig om een goed beeld te krijgen van wat zich aan boord van Britse slavenschepen afspeelde. In studies over de Britse slavenhandel is daarover weinig vermeld.

Op de vraag hoe vanuit Nederland aan het onderzoek naar het leven en werken op slavenschepen kan worden bijgedragen, vertelt Den Heijer dat Nederland beschikt over het vrijwel compleet bewaard gebleven archief van de Middelburgse Commercie Compagnie. ‘Dat biedt de mogelijkheid om het leven en werken aan boord van de Zeeuwse slavenschepen tot in detail te bestuderen en een niet moraliserend zuiverder beeld te schetsen.’