Ontwikkeling

Student heeft geen tijd voor zooien en zuipen

Aleid Truijens in Volkskrant 27 oktober 2007

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Grappig, al die geniale economen die menen dat de leraren­salarissen niet omhoog hoeven, de studiebeurs kan worden afgeschaft, de minister zijn oren niet moet laten hangen naar klagende belangengroepjes en de afbrokkelende beroepseer van de leraar een 'imagoprobleem' is. Grappig ook dat minister Plasterk denkt dat leraren 'het gevoel' hebben dat hun werk niet op waarde wordt geschat.

Al die geleerde mannen die zich ineens ontpoppen als volbloed gevoelsmens - hartverwarmend. Altijd gedacht dat het bèta's en economen om de harde feiten ging. Het is verstandig eens kritisch te kijken naar de huidige studie­financiering, bepaald geen ideaal systeem. Maar het is verbijsterend welke platvloerse argumenten er uit de hoed worden getoverd.

De afgelopen 25 jaar is de studiebeurs stelselmatig verlaagd; het aantal beursjaren werd verkort, renteloze voorschotten werden rentedragende leningen; ook wie op de fiets ging, kreeg een ov-abonnement opgedrongen - intussen verzesvoudigden het collegegeld en de kamerhuur. Toch is het leuk scoren met het beeld van de brassende, brallende corpsbal. Dat onuitroeibare, door papa betaalde type bestaat nog. Een handjevol. De doorsnee student heeft geen tijd voor zooien en zuipen; hij kan niet riskeren zijn minibeurs te verliezen.

Van een nog treuriger mens­beeld getuigt de gedachtegang dat een student uitsluitend investeert in zijn eigen carrière; Het verkiezingspraatje waarmee Bos de gewone man dacht te paaien wordt slaafs nagebauwd: dat de bakker toch niet de opleiding en daarmee de Volvo en het grachtenpand van de advocaat hoeft te betalen.

Iedereen profiteert van de kenniseconomie, ook de mensen die geen zin hebben in een lange studie en liever op hun twintigste een bedrijfbeginnen. Toch is het voor de bakker prettig dat hij zonodig een advocaat kan bellen of een dokter; dat zijn krant wordt voIgeschreven en zijn land wordt bestuurd door kundige economen. Gelukkig kunnen de kinderen van de bakker, dankzij de belastingbetaler, wél naar de universiteit.

Ik verdien genoeg, maar mijn bakker annex traiteur, mijn loodgieter en mijn aannemer verdienen minstens evenveel. Er is een grote groep academici die wel beroerd verdient: jonge eerstegraads leraren.

Even wat feitjes. De toekomstige eerstegraads leraar volgt na het vwo een bachelor- en een masteropleiding, en leent nog een jaar bij voor zijn postacademische graad. Als hij fulltime voor de klas komt, krijgt hij 1500 euro netto per maand, precies evenveel als zijn tweede­graads collega die geen arbeids­intensieve examenklassen heeft. Hij loopt zelfs achter bij de tweedegrader, die drie jaar korter studeerde, drie schalen meer kon stijgen en minder hoefde te lenen. Zijn oudere collega, die vóór de grote kaalslag in dienst kwam, verdient duizend euro per maand meer.

Maar de beginnende leraar werkt niet fulltime. Dat wordt hem krachtig afgeraden; het is ondoenlijk. Dus verdient hij 1200 euro; tegenwoordig net genoeg voor de hypotheek van zijn gezinswoning. Alleen de leraar die zo kien is een rijke partner te strikken (eenloodgieter of aannemer bijvoorbeeld), die zorgt voor het levensonderhoud, de crèchekosten en de afbetaling van de studieschuld, kan onbekommerd zijn mooie vak uitoefenen. Dat is pas een investering!

Nog een feitje. De kwaliteit van het voortgezet onderwijs wordt niet bepaald door de klassengrootte of het aantal computers, maar vrijwel uitsluitend door de kwaliteit en het opleidingsniveau van de leraar. Wij hebben de kwaliteit van ons onderwijs dus afhankelijk gemaakt van diens slimme partnerkeuze. Hij kan natuurlijk ook vrijgezel blijven, op z'n studentenhok. Gek hè, dat die leraar 'het gevoel' heeft ondergewaardeerd te worden? Wat een verzuurde klager - hij moet eens aan zijn imago werken.

Het allergrappigst is dat de veertigers en vijftigers die roepen dat studenten en leraren niet moeten zeuren, zelf een fijn investeringstraject achter de rug hebben: een eindeloze studententijd, hoge studiebeurzen, renteloze leningen, behoorlijke aanvangssalarissen, een goedkoop koophuis. Vanuit die leunstoel is het lekker schamperen.

Plasterk moet zijn miljard ergens vandaan halen. Hij is zo stom geweest de gratis schoolboeken, een sociale maatregel, in zijn maag te laten splitsen. De hakbijl zetten in de kleilaag van managers op scholen kan nog wel. Vervolgens kan hij alle 'adviseurs', de kwakdenkers die leraren lastigvallen met stupide cursussen, gerust de laan uitsturen. Wat hij dan nog tekort komt, betaalt zich na enkele decennia hoogwaardig, renderend onderwijs vanzelf terug.