Ontwikkeling

Een polier die het vegetarisme propageert

Aleid Truijens in Volkskrant 3 november 2007

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Scholen zijn geen instellingen die kennis overdragen aan jonge mensen. Dat zeg ik niet, maar de opperhoeder van ons middelbaar onderwijs, Sjoerd Slagter, voorzitter van de Vo-Raad. Slagter geeft geen stuiver meer voor de 'geijkte, rationele kennistraditie'. We moeten, vindt hij, maar eens inzien dat kennis tegenwoordig altijd 'subjectief is, want de samenleving is immers 'polyvalent' en 'vloeibaar'.

In die snel van kleur verschietende zee die 'onze postmoderne tijd' is, kan de traditionele leraar met zijn 'eurocentrische, westerse ideeën' niet meer de stuurman zijn op het wankele bootje van de leerling. Hij kan beter opdonderen, die erudiete leermeester. Het onderwijs zit in een 'transitiefase' , verheldert Slagter: 'Niet langer is de kennis van de leraar zijn unieke kracht, maar de wijze waarop hij in de wereld staat'. 'Verbinding' en 'het morele discours' zijn de sleutelwoorden. Onnodig te zeggen dat de Nieuwe Leraar de innovatieve hand van zijn management behoeft om op het juiste morele spoor te blijven.

Slagter klinkt als een poelier die hartstochtelijk het vegetarisme propageert. Deze onnavolgbare lariekoek uit zijn mond is te lezen in een onlangs verschenen bundel opstellen en interviews, Van wie is het onderwijs, onder redactie van Pieter Hettema en Loo Lenssen, twee oude rotten in onderwijsmanagement en - bestuur. Zij sprakenook met Jos Eibers. Hij is de - scheidende - bestuursvoorzitter van In Holland, een mammoethogeschool die bij invoering van het 'competentieleren' in een kafkaëske chaos belandde waarbij de studenten massaal meer les eisten of wegholden, en menig docent instortte.

De interviewers hangen aan de lippen van Eibers en Slagter. Hun wezenloze theorieën gaan er bij hen in als Gods woord in een ouderling. Zelf zijn zij ook gepassioneerd voorstanders van onderwijsinnovatie. Hoewel er op de megascholen steeds minder geld terecht komt bij leerlingen en studenten, en de macht en het inkomen van bestuurders en management gestaag groeiden, betoogt Hettema in zijn bijdrage waarom de vorming heilzaam is van kolossale leerfabrieken met een oppermachtig management, dat de productiemedewerkers krachtig aanstuurt. Een school leiden is bedrijfje spelen. De student is sluitpost.

De auteurs vragen aan de bestuursvoorzitter van In Holland hoe hij de docenten bij de innovatie heeft betrokken.

 'De back­bane van het nieuwe onderwijsconcept hebben we centraal uitgewerkt', antwoordt Eibers. In dit concept staat niet kennis­overdracht maar 'studieloop­baanbegeleiding' centraal, 'een sterkere relatie met de beroeps­context' en 'individualisering, ondersteund door een interactief elektronisch leerplatform Blackbaard.'

 In vertaling: de docenten werden nergens bij betrokken, net zo min als de studenten, die voortaan zelden college kregen en achter hun computer quasi realistische opdrachten moesten maken.

Nu de 'beroepscontext', de echte.

Een goede vriendin is verpleegkundige op de afdeling neurologie van een groot regionaal ziekenhuis. Zij begeleidt regelmatig stagiaires, vaak van In­Holland. Meermalen per dag komen patiënten binnen met ernstig hersenletsel. Dan worden onmiddellijk tests uitgevoerd om te kijken of sprake is van een bloeding of een infarct.

Mijn vriendin duwde haar stagiaire een rapportje met uitslagen onder de neus. 'Wat denk je', vroeg ze, 'moeten we deze patiënt stollingsmiddelen geven of antistollingsmiddelen? Zou je in deze situatie een arts bellen?'

Het meisje, derdejaars hbo-student, staarde met grote ogen naar de testuitslag: niets erop kwam haar bekend voor. 'Dat zoek ik op!', riep ze enthousiast en ze rende naar de computer. Zo had ze dat geleerd bij Blackboard. 'Ben je gek?', schrok mijn vriendin. 'Daar heb je geen tijd voor. Deze meneer verkeert in levensgevaar!'

Er viel geen dode, die dag. Mijn vriendin, dertig jaar geleden opgeleid met veel medische kennis, had' de supervisie. Maar over twee jaar staat dat meisje alleen met dat papiertje in haar hand.

Ze kan niet elk half uur de arts bellen. Geen wonder dat enkele ziekenhuizen overwegen de opleiding van verpleegkundigen weer zelf ter hand te nemen. Artsen, nu vrijwel verdwenen in het competentieleren - veel te duur-, kunnen dan toekomstige verpleegkundigen de belangrijkste basiskennis bijbrengen.

Stolling bevorderen of stolling stoppen, het maakt in de praktijk het verschil uit tussen leven en dood. Geen polyvalente, postmoderne waarde, maar een bloedwaarde, westers noch oosters. Zulke waarden kom je tegen in elke beroepspraktijk. Gebrek aan basiskennis, bejubeld door de opperkoningen van ons onderwijs, leidt tot gevaarlijke praktijken.