Ontwikkeling

Dijsselbloem leek zo duidelijk. Het moest afgelopen zijn met de bemoeienis van de politiek tot in het klaslokaal. De overheid moest alleen in de gaten houden of leerlingen aan de gewenste exameneisen voldoen.

Maar wat bedoelt Dijsselbloem precies met ‘autonomie van scholen’? Een week na de publicatie van zijn rapport Tijd voor Onderwijs verschillen leraren en schooldirecteuren als vanouds van mening over de invulling van die passage. De schoolstrijd die gaande is binnen scholen – tussen managers en docenten – is er bij lange na niet mee opgelost.

‘Dijsselbloem’, zegt Walter Dresscher, voorzitter van de grootste lerarenbond AOb, ‘laat dat misverstand bestaan. Hij weigert zich te verdiepen in de verhoudingen op schoolniveau. Het is een gat in de markt, waar de VO-Raad handig in springt.’

Want moeten de scholenkoepels, zoals de VO-Raad of grote schooldirecties, in het onderwijs de dienst uitmaken? Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, die onlangs een lans brak voor de positie van de leraar, vindt van niet. ‘De docent moet centraal. De professionals zijn essentieel voor een goede invulling van het onderwijs.’ De schoolbesturen, zegt Rinnooy Kan, hebben de finale verantwoordelijkheid, maar de invulling is aan de leraar.

Toch lijken de scholenkoepels, waaronder ook de MBO-Raad, in Den Haag steeds betere zaken te doen. Onderwijsstaatssecretaris Van Bijsterveldt (CDA) onderhandelde in november over haar ‘kwaliteitsagenda’ voor het voortgezet onderwijs, exclusief met de VO-Raad van Sjoerd Slagter. Het kwam haar op hoon te staan vanuit het veld: de staatssecretaris zou alleen zaken doen met bobo’s, en leraren links laten liggen.

Ook over de verplichte 1.040-lesurennorm op middelbare scholen trok de VO-Raad fel van leer. Sjoerd Slagter eiste dat de norm van tafel ging. Sommige kranten kopten zelfs dat de urennorm was afgeschaft. Martin Bosma (PVV), lid van de commissie-Dijsselbloem, vroeg zich in een spoeddebat af of hij iets had gemist. ‘Hebben wij het onderwijs geprivatiseerd of heeft het maatschappelijke middenveld definitief de macht gegrepen? Ik vrees de wederopstanding van wijlen Zoetermeer, het spreekwoordelijke ministerie dat zich nu gekloond lijkt te hebben in allerlei VO- en HBO-raden.’

Rinnooy Kan begrijpt de Haagse behoefte aan koepels wel. ‘Je wilt als minister of staatssecretaris in één keer zaken doen, en niet bij elke afzonderlijke school langs.’ Wat dat betreft is er veel verbeterd ten opzichte van vijf jaar geleden toen openbare, protestantse en katholieke scholen nog ieder hun eigen belangenbehartigers naar Den Haag stuurden.

Feitelijk hebben leraren in allerlei medezeggenschapsraden wel degelijk de kans tegen onwelgevallige dictaten vanuit het management in het geweer te komen. ‘Het schoolbestuur kan weinig uithalen zonder brede steun van de leraren’, verklaart Rinnooy Kan. ‘Docenten benutten die ruimte echter niet altijd.’

Den Haag trilt nog na van Dijsselbloems bevindingen. Geen grote veranderingen is nu het motto. Maar de strijd tussen de leraar en managers over de macht in de klas woedt voort.