Aleid Truijens: Een geestige vorm van zelffelicitatie

Een geestige vorm van zelffelicitatie

Aleid Truijens in Volkskrant 16 september 2008

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Scholen zijn op de goede weg, meent de hoogste baas van het voortgezet onderwijs. De ‘feiten’ die hij aandraagt blijken echter niet meer te zijn dan de meningen van de schoolbesturen.

Groot nieuws! Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad, de hoogste baas in het voortgezet onderwijs, vindt ‘lezen, schrijven en rekenen’ weer belangrijk! Ook noemt hij leerlingen kennis bijbrengen ineens ‘een kerntaak’ van het onderwijs.

De commissie-Dijsselbloem concludeerde dat die kerntaak ‘jarenlang ernstig verwaarloosd’ was. Zou Slagter, die in dat vernietigende oordeel slechts bevestigd zag dat de overheid zich niet met onderwijs mocht bemoeien, zich de kritiek op zijn falende sector toch aantrekken? Zijn woordkeus wijst daarop. Of beseft hij dat kennis het tegenwoordig in de publieke opinie goed doet?

Zo kennen we hem niet, Slagter. Vorig jaar hoorden we hem nog betogen dat in onze ‘polyvalente’ samenleving ‘geijkte, rationele kennis’ had afgedaan en dat ‘kennis niet langer de unieke kracht is van de leraar’. Eerder, toen Slagter collegevoorzitter was van de Scholengroep Christelijk Onderwijs Zwolle, bestempelde hij in een brochure leerlingen tot ‘makers’ van hun eigen kennis. ‘De Net-generatie bepaalt zelf wat feiten zijn.’

Feiten
Nu is Slagter ineens dol op feiten. Hij slaat mij ermee om de oren in een reactie, gisteren in de Volkskrant, op mijn vorige column waarin ik betoogde dat de autonome school een historische vergissing is. Volgens Slagter missen mijn beschuldigingen iedere grond. ‘Eerst maar eens wat feiten’, schrijft hij.

Slagter wappert met een recent rapport van het SCP, De school bestuurd, waarin het planbureau ‘oordeelt’ dat scholen ‘op de goede weg zijn’. Vreemd: sinds wanneer is het aan feitenvergaarder SCP om oordelen te vellen? Toch maar even dat rapport erbij gehaald.

Nee hoor, het SCP oordeelt helemaal niet over de schoolbesturen. Het rapport doet verslag van een enquête onder schoolbestuurders. Die vinden zelf – niet verrassend – dat ze het bijzonder goed doen, oog hebben voor de noden van de leraar en zorgvuldig overheidsgeld beheren. De ‘feiten’ die Slagter aanvoert zijn dus de meningen van zijn eigen club. Dat is nog eens een geestige vorm van zelffelicitatie!

Lof
Het is sneu, maar het is lang geleden dat iemand buiten de eigen groep schoolbestuurders lof toezong. Maria van der Hoeven, de vorige minister van Onderwijs, bemoeide zich liever niet met de scholen, maar zelfs zij kreeg na een tijdje door waar de schoen wrong: de vrijheid van besturen leidde niet tot vrijheid voor de leraar, maar tot een bureaucratische kleilaag.

De ‘feiten’ die Slagter aanvoert zijn meningen van zijn eigen club

‘Docenten moeten een van onze belangrijkste gesprekspartners worden’, schreef ze op 14 februari 2006 in de Volkskrant. Helaas kwam dat er binnen haar termijn niet meer van.

Ook Plasterk verkondigde bij aantreden dat de leraar, ‘de ster op het middenveld’, weer de eigenaar van het onderwijs moest zijn. Bestuur en management beschouwt hij als ‘krijtlijntrekkers’, een dienstbare categorie.

Hij zag hoe mammoetscholen colleges van bestuur benoemden die zichzelf passend honoreerden en zich, omringd door een haag van personeel, terugtrokken in aparte vleugels. Maar hij kon er niet tegen optreden: de macht in het onderwijs ligt geheel bij deze zelfbenoemde kleilaag. ‘We’, schreef Slagter gisteren, ‘hebben geen behoefte aan politieke bemoeizucht’. Nee zeg, een onderwijsminister die zich bemoeit met besteding van gemeenschapsgeld, wat denkt de politiek wel?

Het voortgezet onderwijs krijgt er de komende vier jaar 56 euro per leerling per jaar bij. Staatssecretaris Van Bijsterveldt ‘verwacht’ dat scholen dat bedragje gaan uitgeven aan het verbeteren van taal- en rekenprogramma’s. Zo triest is het dus: ze kan alleen hopen dat dit geld goed wordt besteed, niet eisen. Als straks de extra miljoenen voor betere lerarensalarissen vrijkomen, wijst het schoolmanagement de uitverkorenen voor de hogere schalen aan. Slagter doet nu voorkomen alsof de bestuurders in zijn VO-raad dolgraag academici terugzien in het onderwijs, maar zij hebben hen de afgelopen twintig jaren stelselmatig vervangen door goedkopere, dociele krachten, die in hun opleiding zo min mogelijk verachtelijke kennis hadden opgedaan.

Beschamend feit
De extra miljoenen voor onderwijs gaan uitsluitend naar de docenten, beweert Slagter. Gek: die 37 procent salarisverhoging die de VO-raad schoolbestuurders toekende, zal toch uit het onderwijsgeld moeten komen, of het nu reguliere of extra miljoenen zijn. Dat geld wordt dus niet aan docenten besteed. Die 37 procent is geen polyvalent feit, maar een beschamend feit, in schril contrast met de 3,5 procent salarisverhoging die de docent binnenkort krijgt.

Slagter wil de dialoog aangaan met docenten en ouders. Geweldig idee. Maar wie vertegenwoordigen die twee belangrijkste groepen? Als Plasterk met ‘de scholen’ onderhandelt, doet hij dat met Slagter, die niet namens de docenten spreekt, maar hun werkgever is. Aan de regenteske onderonsjes van VO-raad, onderwijsbonden en minister komt geen leraar of ouder te pas.

Slagter meent dat ‘ondernemende schoolleiders met het aan hen toevertrouwde belastinggeld fantastische dingen doen’. Dijsselbloem zag ze niet, die fantastische dingen, ouders evenmin. Eerst zien, dan geloven. Feiten dus.

17-09-08 drs.J.W.Swaen www.blikopdewereld.nl

Ontwikkeling