Rob Kuppens: Zo krijg je academici nooit voor de klas

Zo krijg je academici nooit voor de klas

Rob Kuppens in Volkskrant 1 december 2008

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Als jonge, pas afgestudeerde historicus ben ik stukgelopen op het huidige schoolse klimaat in de postdoctorale lerarenopleiding. Dat is gek als je bedenkt dat de commissie-Dijsselbloem een terugkeer van de vakinhoudelijke leraar bepleit en vanuit de politiek de roep om meer academici voor de klas steeds luider klinkt. Dan zou je verwachten dat jonge academici in de eerstegraads-lerarenopleiding ook als academici behandeld worden. En dat is, althans op het Instituut voor Leraar en School (ILS) in Nijmegen zeker niet het geval.

Het begint al met de criteria waarop de aankomende docent in de loop van het (eenjarige) opleidingsjaar beoordeeld wordt. Wil hij zijn papiertje halen, dan moet hij aan het eind van het jaar voldoen aan 7 zogenaamde SBL-competenties. Dat gekeken wordt naar de didactische en pedagogische kwaliteiten van een docent in spe is vanzelfsprekend. Maar het is merkwaardig om ‘samenwerkend collegiaal vermogen’ en ‘samenwerking met derden’ expliciet als competentie-eisen te formuleren. Zou iemand die niet collegiaal wil werken echt het onderwijs in willen? En wordt een goede aanstaande docent aan het eind van het jaar echt afgewezen als hij nooit met de conciërge of een schoonmaker gebabbeld heeft?

Dan de dagelijkse praktijk van de opleiding. Als aanstaande leraren moesten we voor een bepaalde opdracht twee aan twee praten over welke kwaliteiten, persoonlijk dan wel cognitief, een docent volgens ons moest beschikken. Maar daar mochten we niet zomaar over praten, er werd van ons verlangd dat we die kwaliteiten zouden ordenen via bouwstenen om op die manier een muurtje te kunnen maken; met onderop de bouwstenen die volgens ons tot het fundament van een goede docent behoren en daarbovenop dan de tweede laag competentiebouwstenen, dan de derde laag, etcetera.

Tijdbewaker

Een ander voorbeeld: in groepjes van drie moesten we een bepaalde opdracht bespreken en daarbij onderling een voorzitter, een tijdbewaker en een secretaris aanstellen.

Nog een: iedereen begrijpt dat een lastige leerling een strenge blik toewerpen een andere ‘ingreep’ is dan een leerling de klas uitsturen. Maar met dat inzicht mochten wij ons als aanstaande docenten niet tevreden stellen. We moesten mogelijke strafvormen van ‘laag naar hoog’ categoriseren met behulp van een zogenaamde strafladder.

Hoewel de politiek vraagt om meer academici voor de klas, behandelt de postdoctorale opleiding gemotiveerde aanstaande docenten als mensen die nog nooit hebben stilgestaan bij de vraag hoe hun eigen persoonlijkheid zich verhoudt tot het straks voor de klas gaan staan. Men doet alsof reflectie een woord is van welk bestaan wij nog niet het vaagste vermoeden hadden en dat wij de pedagogen dankbaar mogen zijn voor hun introductie van die term.

Praten

Verder heb ik in twee maanden tijd geleerd dat ik geen docent meer mag zijn, maar me op moet stellen als gastheer. En dat een leerling die vaak zijn boeken vergeet, niet lui is, maar dat hij ’s avonds moet worden gebeld of hij de volgende dag alsjeblieft wel zijn boeken mee naar de les neemt.

Ik zou graag op een andere manier met mijn leerlingen omgaan. En omdat ik verwacht ook buiten het onderwijs wel een baan te kunnen vinden, ben ik met de opleiding gestopt, gelukkig nog voordat we moesten gaan collen (collegiaal ondersteunend leren). Want ook dat was natuurlijk weer zo’n eyeopener: met je medestudenten over je ervaringen en aanvangsproblemen praten – welke afgestudeerde academicus had zoiets zelf kunnen verzinnen?

Rob Kuppens is historicus.

03-12-08 drs.J.W.Swaen www.blikopdewereld.nl

Ontwikkeling