drs J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl
Onderwijs moet doelmatigheidsdebat offensief tegemoet treden
Het onderwijs stevent af op een stevig debat over doelmatigheid. Een van de heroverwegingswerkgroepen buigt zich over dit vraagstuk. “Doelmatigheid is geen doel op zich. De raad wil het streven naar een zo hoog mogelijk kwaliteitsniveau – met inzet van de huidige middelen – stimuleren. Het versterken van doelmatigheidsbesef is hiervoor een belangrijke voorwaarde.
Draconische bezuinigingen zijn niet realistisch, maar zoeken naar doelmatigheidswinst in het onderwijs is legitiem”, aldus Fons van Wieringen, voorzitter Onderwijsraad. Het kostenbesef binnen het onderwijs kan omhoog. Ook kunnen scholen zich meer richten op doelmatig werken: huidige middelen en personeel kunnen beter worden benut. Scholen krijgen zo meer armslag voor onderwijsvernieuwing. Dat stelt de Onderwijsraad in het advies Naar doelmatiger onderwijs dat vanmiddag verschijnt. (13 november 2009)
Doelmatigheid van de organisatie en op de werkvloer
De doelmatigheid van de organisatie vraagt een hernieuwde aandacht voor de verhouding tussen de uitgaven voor primaire processen en ondersteunende processen. Op de werkvloer kan winst worden geboekt als leraren verschillende aanpakken en methoden uitproberen en de beste kiezen.
Bij onderwijsvernieuwing ook de kostenkant meenemen
Bij initiatieven tot onderwijsvernieuwing is er vooral aandacht voor de onderwijskundige kant. Dat deze vernieuwing vaak gepaard gaat met extra kosten en extra inzet van mensen, blijft onderbelicht. Dat is ook niet verwonderlijk, omdat scholen en leraren vaak een beperkt inzicht hebben in de feitelijke kosten van het onderwijs op het niveau van de klas, groep of afdeling. De raad pleit er daarom voor instrumenten te ontwikkelen, die inzicht kunnen geven in de kosten, zoals de Onderwijscalculator. Hiermee kunnen instellingen en docententeams systematischer en meer kostenbewust ervaringen opdoen met verschillende aanpakken en methoden.
Bewustwording van de eigen tijdsinzet en die van collega’s
Meer bereiken met de gegeven middelen behoort in het onderwijs niet tot de cultuur. Streven naar doelmatig(er) onderwijs is binnen het onderwijs geen gemeengoed. Toch is het zoeken naar de beste oplossingen met de voordeligste inzet ook voor onderwijs van belang. Dat kan als op de werkvloer een lerarenteam ook de verantwoordelijkheid krijgt om met middelen te schuiven, om zo te komen tot die combinatie die leidt tot optimale resultaten. Het helpt als leraren hun eigen tijdsbesteding zelf systematisch bijhouden, zoals gebruikelijk in een professionele organisatie.
Professioneel hrm-beleid draagt bij aan doelmatigheid
Met goed hrm-beleid kunnen de kwaliteiten van leraren beter worden benut. Het takenpakket kan worden aangepast aan de sterke kwaliteiten van de individuele leraar, en daar kan het team als geheel van profiteren. De teambonus als beloning past hier goed bij. Voor de leraar kan deze aanpak leiden tot meer werktevredenheid: specifieke inzet wordt erkend en meer gewaardeerd.
