Evelien Tonkens: Kleinere klassen (2)

Kleinere klassen (2)

Evelien Tonkens in Volkskrant 21 januari 2009

drs. J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Veel bijval kreeg mijn pleidooi voor klassen van maximaal 15 leerlingen . Maar Aleid Truijens ziet er niets in.

‘Kleinere klassen= meer individuele aandacht van de leerkracht = betere resultaten’, schreef lezer Jack onder mijn column op vk.nl/opinie. ‘Hebben we dat dan nog niet geregeld? Als de bliksem!’, vond Dre Oudman. Henk pleitte voor een burgerinitiatief. Ina en Wim Jansen, lang werkzaam geweest in het onderwijs, sloten zich spontaan aan. Een ouder beklaagt zich dat zijn kinderen ‘de laatste jaren in klassen van rond de veertig’ zaten.

Een manager kan maximaal tien werknemers goed begeleiden, stelde Lidy Broersma, dat zegt genoeg over wat je van docenten mag vragen. Ook Ethereal vond 15 leerlingen nog te veel, liever 8 tot 10. De afgelopen eeuw hebben we betere huizen, betere zorg, meer vakantie en kleinere gezinnen gekregen, stelt Hannes Minkema. ‘Alleen onze kinderen stoppen we nog steeds elke dag met 30 tegelijk in te kleine klaslokaaltjes’, alsof ‘het beschavingsoffensief de school niet heeft bereikt’.

Kwaliteit van leven

Maar columniste Aleid Truijens ziet er niets in Kleinere klassen zijn prettiger voor leerlingen en docenten, erkent zij, maar dat is volgens haar nog geen reden die klassen dan ook in te voeren. Ik vind die reden op zich al genoeg. Leerlingen en leraren brengen het grootste deel van hun tijd door op school. Meer kwaliteit van leven voor miljoenen Nederlanders door kleinere klassen, is dat niet geweldig?

In 1995 bleek dat Nederlandse klassen groter waren dan die in andere landen. De politiek besloot daarop tot klassenverkleining naar maximaal 25 leerlingen. Maar vanwege de vrijheid van onderwijs wilde men dit niet dwingend opleggen. Daardoor is het nooit van de grond gekomen. Scholen kregen vanaf 1997 extra budget, voor bijvoorbeeld een tweede docent in de klas of andere extra krachten als logopedisten en managers. Een kleinere klas was van dat geld zelden haalbaar. Daarvoor moest de school herordend worden en waren extra lokalen nodig.

Strenge selectie

Kleinere klassen mogen prettiger zijn,‘maar zolang het effect van kleinere klassen op leerresultaten niet is aangetoond’, vindt Truijens het onverstandig er overheidsgeld aan te

besteden.

De kinderen van kleinere klassen presteerden na drie jaar in alle opzichten beter

Ze verwijst naar onderzoek van E. Annevelink en van bureau McKinsey. McKinsey

concludeerde uit internationale vergelijkingen tussen onderwijsprestaties dat hoog scorende landen als Hongkong, Korea en Finland grote klassen hebben, maar het goed doen, dankzij strenge selectie, goede opleiding van docenten en hoge eisen aan alle leerlingen.

In een artikel uit 2004 onderzoeken Annevelink e.a. effecten van het Nederlandse beleid van 1997. Omdat er van echte klassenverkleining dus nauwelijks sprake was, trekken ze conclusies over de effecten via een hypothetisch model. Een klas van 30 leerlingen met twee opgeleide docenten geldt in hun onderzoek als een klas van 15. Met één opgeleide en een onopgeleide docent geldt het als een klas van 30. Op basis van zulke vergelijkingen doen ze uitspraken over de effecten van klassenverkleining. Over echte verkleining gaat het dus nauwelijks.

Het McKinsey-rapport signaleert weinig positieve en soms negatieve effecten van klassenverkleining. Het gaat echter over situaties waarin klassenverkleining met gelijkblijvend budget werd doorgevoerd. Er wordt dus op andere zaken bezuinigd. Logisch dat dat geen succes is. Het zegt niets over kleinere klassen. Het zegt alleen iets over kleinere klassen plus onderwijsverslechtering.

Ook de conclusies over Korea, Hongkong en Finland zijn omstreden. Die landen hebben iets anders gemeen, namelijk dat kinderen met leerproblemen in kleine groepjes extra aandacht krijgen, stelt de Duitse onderzoeker Hagemeister (2006, zie beteronderwijsnederland.net).

Effect van kleinere klassen

Er is veel buitenlands onderzoek dat positieve effecten van kleinere klassen aantoont. Een Amerikaanse studie vergeleek bijvoorbeeld drie jaar lang de prestaties van klassen van 16 leerlingen met klassen van 24 leerlingen. De kinderen van kleinere klassen presteerden na drie jaar in alle opzichten beter. Dit gold vooral kinderen van laag opgeleide ouders (die in Annevelinks onderzoek nauwelijks voorkwamen).

Annevelink zag zelf trouwens ook voordelen aan kleine klassen. Kinderen in kleinere klassen hebben meer interactie met de docent, zijn taakgerichter en worden minder snel afgeleid, vertelde ze aan UT-nieuws (2 september 2004). Alleen de taalprestaties verbeteren niet aanmerkelijk, mogelijk doordat ‘docenten nog niet optimaal gebruik maken van de voordelen die een kleine klas biedt’.

Kleinere klassen blijven dus een uitstekend idee. Tijd voor een burgerinitiatief!

21-01-2009 drs. J.W.Swaen www.blikopdewereld.nl

Ontwikkeling