Ontwikkeling

drs J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Malou van Hintum In Wetenschap Volkskrant 17 april 2010

Tussen de oren

Het misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk is volgens velen te wijten aan het verplichte celibaat. Zo'n onnatuurlijke levenshouding moet wel tot aberraties leiden. Of niet?  Bijzonder hoogleraar seksuologie Jacques van Lankveld (Universiteit Maastricht) denkt daar genuanceerd over.

Is  het celibaat onmogelijk?

'Nee. Er zijn bijvoorbeeld hiv- en aidspatiënten die celibatair leven en hun behoefte aan seks onderdrukken. Daarnaast heb je aseksuelen, mensen die geen behoefte hebben aan seks en het ook niet praktizeren.'

Is het tegennatuurlijk om je behoefte aan seks te onderdrukken?

'Dan veronderstel je dat dat ook gebeurt. Ik vraag me af hoe celibatair het leven tussen de klooster- muren is. Uit niet gepubliceerd onderzoek in het bisdom Den Bosch in de jaren tachtig bleek dat acht of negen van de tien religieuzen seksueel actief waren. Met vrouwen, of met mannelijke partners. Het celibaat is voor priesters en kloosterlingen een norm, maar leven ze er ook naar?'

Als je te lang geen seks hebt droog de behoefte eraan dan op?

'Het is nooit onderzocht, maar het zou kunnen. Dat betekent dan ook dat iemand niet moet masturberen, want daarmee hou je die behoefte in stand.'

Ook een gefrustreerde seksuele behoefte hoeft zich toch niet per se op kinderen te richten?

'Dat is juist. Bij seksueel misbruik van kinderen gaat het vrijwel altijd om mannen die een afwijkende seksuele voorkeur hebben en lijden aan een persoonlijkheidsstoornis. Ze zijn antisociaal of psychopathisch.

Degenen die binnen de kerk die kin-deren misbruikten, zijn wat dit betreftwaarschijnlijk vergelijkbaar met `gewone' zedendelinquenten.

`Het is mogelijk dat klooster en kerk lange tijd een toevluchtsoord zijn geweest voor mannen die zich vanwege hun homoseksuele of pedofiele voorkeur elders niet goed konden bewegen.

'Wat ook een rol kan spelen, is dat jongens vroeger als puber op het seminarie terechtkwamen, de leeftijd waarop ze met seksualiteit gingen experimenteren. Ze waren alleen met jongens, dus ze waren op jongens gericht. Er was waarschijnlijk ook sprake van'noodseksualiteit', zoals je die ook wel in het leger en de gevangenis ziet: als er geen geschiktere partner voorhanden is, neem je wie er wel is’.

Hoe uitzonderlijk is het seksueel misbruik door geeestelijken?

`We weten uit talloze onderzoeken dat een op de drie vrouwen negatieve seksuele ervaringen heeft, en een op de tien of vijftien mannen. Het gaat dan om alle vormen van gedwongen seksueel verkeer. Ik weet niet of het binnen de kloostermuren of de katholieke internaten vaker voorkwam. Het trekt nu meer de aandacht, maar dat is wat anders’

Malou van Hintum