We hebben 277 gasten online

De Balkan, een stijdtoneel tot in de 21e eeuw

Gepost in Midden en Oost-Europa

na 2e BalkanoorlogIn de negentiger jaren van de twintigste eeuw had ik voor 6 VWO, voor het schoolexamen B, een module ontwikkeld, met als onderwerp de geschiedenis van de Balkan. Nu eindelijk de oorlogsmisdadiger Mladic terecht kan staan voor het Joegoslaviëtribunaal te Den Haag, vragen veel mensen zich in 2011 af, hoe de situatie, die ontstaan was na het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië, eigenlijk zo heeft kunnen escaleren. Niet voor niets wordt de Balkan 'Het kruidvat van Europa' genoemd. Om enig zicht te krijgen op de daar ontstane situatie is kennis van de geschiedenis van dat gebied eigenlijk een noodzaak. Het eerste deel beschrijft de ontwikkelingen op de Balkan van de zesde eeuw tot aan de negentiende eeuw.Zie voor deel 1: De Ontwikkelingen op de Balkan Deel 44 Oorlog door de Eeuwen heen heen. In deel 2 van de ontwikkelingen op de Balkan komen de gebeurtenissen vanaf de negentiende eeuw tot en met de Eerste Wereldoorlog aan de orde. De grote mogendheden kwamen, na de definitive nederlaag van Napoleon, bijeen tijdens het Congres van Wenen. Daar in het centrum van Europa kwamen de grote landen Oostenrijk-Hongarije, Tsaristisch Rusland, het Osmaanse Rijk , Engeland en vertegenwoordigers van de Duitse vorstendommen, en allerlei andere staten, een machtsevenwicht in Europa overeen dat bedoeld was om lang in stand te blijven. Uiteindelijk kwam door de Eerste Wereldoorlog een einde aan een aantal grote rijken en zou de kiem worden gelegd voor het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog. Ook werd de Balkan tijdens de negentiende eeuw sterk beinvloed door de gevolgen van de revoluties van 1830,1848, de Krimoorlog en natuurlijk door het Congres van Berlijn van 1878.Zie voor Deel 2: De ontwikkelingen op de Balkan Deel 45 Oorlog door de Eeuwen heen Deel 45 Oorlog door de Eeuwen heen  In deel 3 van de ontwikkelingen op de Balkan worden de gebeurtenissen vanaf de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog tot aan het jaar 1991 aan de orde gesteld. Het tot stand gekomen koninkrijk van de Serven, Croaten en Slovenen werd in het Interbellum Joegoslavië genoemd. De Parlementaire democratie functioneerde niet en in tien jaar versleet het land 12 regeringen. Uiteindelijk kwam er een dictatuur tot stand. In 1934 ging het land diplomatieke en economische banden aan met Italië en Duitsland. In de jaren dertig was de was de fascistische oriëntering in Zuid-Oost-Europa vrij algemeen. Via de Komintern en via de Volksfrontpolitiek probeerde Stalin invloed uit te oefenen. In Joegoslavië werd tegemoetgekomen aan de publieke wens Macedonië op te nemen in een Joegoslavische federatie. Regent prins Paul besloot - daartoe door Hitler persoonlijk onder druk te zijn gezet - toe te treden tot het driemogendhedenpact. Het verdrag werd op 25 maart 1941 in Wenen getekend. Onmiddellijk na het bekend worden braken er onlusten uit in Belgrado, en andere delen van Servië. Op 27 maart 1941 vond er een staatsgreep plaats. De nieuwe premier, luchtmacht - generaal Simovic, dwong prins Paul het land te verlaten. Tien dagen later werd Joegoslavië door de legers van Duitsland, Italië, Hongarije, Roemenië en Bulgarije aangevallen. In Kroatië vonden zij een omvangrijke vijfde colonne. Uiteindelijk behaalden, onder leiding van Tito's partizanen in 1945, het verzet de overwinning. Na de bevrijding stond Tito maar één doel voor ogen: het vestigen en opbouwen van een communistisch Joegoslavië. Er ontstond een breuk met Moskou en Tito ging zijn eigen weg, bevreesd dat Joegoslavië zou worden aangevallen net als Tsjecho-Slowakije. De federale decentralisatie van Joegoslavië, door Tito in 1974 ingesteld, was bedoeld om Joegoslavië bijeen te houden maar verscherpte juist de tegenstellingen. De Serviërs onder leiding van Milosovic dwongen in 1988 de regering van Vojvidina tot aftreden en hieven de autonome status van Kosovo op waardoor de ontwikkelingen in een stroomversnelling kwamen en Joegoslavië uiteenviel. Zie voor deel 3 De ontwikkelingen op de Balkan Deel 46 Oorlog door de Eeuwen heen Deel 46 Oorlog door de Eeuwen heen  In deel 4 van de ontwikkelingen op de Balkan staat het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië centraal. In juni 1991 besloten Slovenië en Kroatië zich onafhankelijk te verklaren waardoor Macedonië en Bosnië-Hercegowina voor een dilemma stonden. Kroatië en Servië hadden beide een eigen agenda om Bosnië-Hercegowina onder elkaar te verdelen. President Izetbegovic stond eigenlijk voor een onmogelijke koers. Het was dan ook geen wonder dat hij vasthield aan een onafhankelijke staat Bosnë-Hercegowina. Daarbij werd hij gesteund door eengedenktken Srebrenica volkstemming. Maar de Servische Bosniërs, onder leiding van Radovan Karadzic, wilden daar niet van weten en zo ontstond de Bosnische oorlog. De Bosnische Serviërs riepen hun eigen 'Srpska Republica' uit. Op 6 april 1992 werd Republiek Bosnië-Hercegowina internationaal erkend als zelfstandige staat en sinds mei 1992 lid van de VN. Het leger van de Bosnische Serviërs, onder leiding van Karadzic, begon op dezelfde dag de aanval op de Bosnische hoofdstad Sarajewo. De omsingeling van de stad, de langste in de moderne geschiedenis, zou duren tot eind 1995 en kostte ruim 12 duizend mensen het leven. In april, mei en juni 1992 werden door het leger van de Bosnische Serviërs grote delen van Noord- en Oost Bosnië-Herzegovina ingenomen. Honderdduizenden sloegen op de vlucht. Achtereenvolgens worden een aantal vredesplannen ontwikkeld die allen mislukten. Terwijl diplomatieke druk in de loop van 1994 toeneemt, vechten Serven, Kroaten en het Bosnische leger met de dag heviger. Amerikaanse diplomaten forceren een wapenstilstand tussen de Kroaten en moslims. De twee groepen worden weer bijeen gebracht onder de Bosnische federatie. Intussen laten de Bosnische Serven hun onvrede over de onderhandelingen blijken en blijven ze zich verzetten tegen de EU, de VN en de NAVO. Kroatië begint in mei 1995 een bliksemcampagne (Operatie Storm) en verovert West-Slavonië en de Krajina binnen vier maanden terug op de Serven. Vervolgens sluiten ze zich bij het Bosnische leger aan en veroveren ze vijftig procent van het Servische gebied. In het oosten van Bosnië gaan Serven door met het belegeren van Sarajevo en moslimenclaves. Zo wordt halverwege juli de safe-area Srebrenica veroverd op Dutchbat, het Nederlandse VN- bataljon. Tijdens en na deze inname worden zo’n achtduizend Bosnische moslims gedood door de troepen van Mladić. Op 1 november beginnen bij Dayton (Ohio, VS) vredesbesprekingen tussen de drie partijen, waarbij de Amerikaanse diplomaat Richard Holbrooke bemiddelt. Uiteindellijk wordt in Parijs op 14 december 1995 vrede gesloten tussen de strijdende partijen. Door resolutie 1031 van de Veiligheidsraad werd IFOR opgericht. IFOR was een 60.000 militairen sterke multinationale NAVO-implementatiemacht onder éénhoofdige leiding. Zij moest toezien op de handhaving van het staakt-het-vuren, op de afbakening van een Inter-Entity Boundary Line tussen de Servische en Moslim-Kroatische gebieden, met aan weerszijden een twee kilometer brede Zone of Separation waarin zich geen troepen van de drie voormalige strijdende partijen mochten bevinden, en op de kantonnering van de militairen en hun zware wapens. Door de sterk verbeterde veiligheidssituatie werd IFOR omgezet in SFOR (Stabilization Force). De internationale gemeenschap voelt zich verplicht de vredes situatie met alle mogelijkheden te steunen. Zie voor deel 4 Ontwikkelingen op de Balkan Deel 47 Oorlog door de Eeuwen heen.Deel 47 Oorlog door de Eeuwen heen  In het laatste deel, over de ontwikkelingen in de Balkan, wordt geprobeerd aan de hand van een aantal vragen, de gebeurtenissen die er plaatsvonden te verduidelijken. Daarbij wordt de hele geschiedenis nog eens doorlopen om te eindigen bij het definitief uiteenvallen van Joegoslavië. De rol van de internationale gemeenschap komt daarbij ook aan de orde. De val van Srebrenica wordt vervolgens uiteengezet en de onmogelijke opdracht van 700 Dutchbatters om de enclave te kunnen verdedigen tegen het moordende leger van Mladic. Via een motie van 22 mei 1993 stemt de Tweede Kamer in met het sturen van Nederlandse militairen naar Srebrenica. Ze gingen er naar toe met onvolledig toereikende bewapening en Dutchbatters kregen zelfs de opdracht niet op de Serviërs te schieten. En dat voor een bescherming van een enclave waar in 1995 50.000 mensen een toevlucht zochten. Tevergeefs, zoals bleek nadat Mladic uiteindelijk, na de inname van Srebrenica, alle mannelijke mosllims liet wegvoeren en vermoorden. Geen wonder dat hij een oorlogsmisdadiger wordt genoemd. In Srebrenica heeft men nu alleen nog maar de graven van de toen vermoorde familieleden. Mladic en Karadzic worden voor hun misdaden door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag ter verantwoording geroepen. Het is inmiddels meer dan 15 jaar geleden dat deze oorlogsmisdaden hebben plaatsgevonden. Wie had na de Tweede Wereldoorlog nog kunnen denken dat in Europa opnieuw sprake zou zijn van genocide. De internationale gemeenschap liet het jammerlijk afweten. Worden er dan nog steeds geen lessen getrokken uit de geschiedenis? De gebeurtenissen laten er geen onduidelijkeid over bestaan.Zie voor deel 5 Ontwikkelingen op de Balkan Deel 48 Oorlog door de Eeuwen heen