We hebben 351 gasten online

Deel 1 De landbouwcollectivisatie en de zuiveringen onder Stalin

Gepost in Rusland

 

 

stalinisme

 

 

De landbouwhervorming in de Sovjet-Unie ten tijde van Stalin wordt niet ten onechte ook wel de Tweede Revolutie genoemd. Geen enkele maatregel die onder Stalin werd genomen is zo ingrijpend geweest als deze landbouwhervorming.

Als men bedenkt dat de Russische samenleving in 1914 nog voor 74% uit boeren bestond (1) en dat dit in 1927 weinig of niet veranderd was, dan heeft men enigszins een idee hoeveel mensen hierin betrokken werden.

Aan de hand van Alec Nove’s artikel: ‘Was Stalin really necessary”(2) zal ik eerst laten zien waarom de Sovjets tot deze hervorming overgingen.

Het sleutelprobleem was volgens Nove daarin gelegen dat industrialisatie en politieke macht voor de Sovjets samenhingen (3).De Sovjets wilden allereerst tot industrialisatie overgaan en rieële onafhankelijkheid ten opzichte van andere landen verkrijgen. Hiervoor had men een moderne industrie nodig en vooral een zware industrie. Dit werd nog ondersteund door de gedachte dat men militair gezien onafhankelijk moest zijn.

Verder waren de Sovjets van mening dat de opbouw van Socialisme of Communisme industrialisatie in zich hield en meer onmiddellijk, dat een proletarisch dictatorschap onzeker was zolang als het regeerde in een vernietigend, kleine middenklassige boerenmilieu.

Allereerst was nodig een grote toename van het proletariaat, terwijl de opkomst van een rijke klasse de zg. kulakken in de dorpen werd beschouwd als een gevaarlijke, of potentieel gevaarlijke heropstanding van het kapitalisme.

In 1927 was het duidelijk dat men niet meer kon wachten op het uitbreken van een wereldrevolutie om deze probelemen op te lossen (4). In 1927 was een snelle groei van de industriéle productie het resultaat van de reactivering van de voor-revolutionaire productiecapaciteit. Het werd nu een zaak van uiterste urgentie om grondstoffen en financiële middelen te vinden om de industriële basis te doen toenemen.

Dit nu bracht tegelijkertijd het boerenprobleem naar voren toe.Omdat de boeren, die kleinschalig werkten, niet in de voedselvoorziening van de steden konden voorzien, was men genoodzaakt er eerst voor te zorgen daat men in de eigen voodselvoorziening kon voorzien. Om het gestelde doel van snelle industrialisatie te bereiken diende er voor te worden gezorgd dat de landbouwproduktie dusdanig toenam dat men in de eigen voedselbehoefte kon voorzien en dat men een surplus overhield om te exporteren, waardoor met de opbrengst hiervan de noodzakelijke deviezen werden verkregen die nodig waren om de industrialisatie verder te ontwikkelen.

Of deze industrialisatie snel of geleidelijk moest plaatsvinden was in de twintiger-jaren een punt van discussie. Daarbij kan men twee groepen onderscheiden. De gematigde vleugel onder Bucharin, die een geleidelijke groei voorstond. Een groei die afhankelijk was van de vrijwillige medewerking van de boeren.

De oppositie tegen Bucharin spitste zich op een paar punten toe.Ten eerste kon vrijhandel met de boeren enkel tot een verhoging van het landbouwsurplus leiden als de kulakken werd toegestaan te expanderen, want zij waren de meest efficiënte boeren. De Bolsjewistische leiders vonden dit poiltiek en ideologisch onacceptabel.

Ten tweede vonden de Bolsjewistische leiders de snelheid van de industrialisatie, zoals deze door de groep Bucharin werd voorgestaan, te langzaam. Ze hadden haast omdat ze een oorlog verwachten. Dit verhoogde voor hen de prioriteit van een zware industrie omdat deze een basis vormde voor een wapenindustrie. Stalin gaf eerst steun aan de gematigde vleugel onder Bucharin maar sloot zich later aan bij de tegenstanders van de groep Bucharin.

De consequentie van een en ander was dat de collectivisatie niet vrijwillig kon zijn. Snelle industrialisatie, speciaal met prioriteit voor de zware industrie hield een verlaging van de levensstandaard in, ondanks andersluidende toezeggingen in de eerste vijfjaren–planningen. Dit alles bracht een scherpe toename met zich mee van dwangmaatregelen, de macht van de politie en de onpopulariteit van de partij.

De linkervleugel won de strijd en nu de beslissing tot snelle industrialisatie was genomen, nam ook de noodzaak toe voor een sterk dwangmatig optredende regering. Volgens Nove waren, gezien het bovenstaande, bepaalde elementen van het Stalinisme objectief gezien noodzakelijk. Echter, Stalin zelf is schuldig aan het te wrede optreden bij de methoden die werden gebruikt bij de invoering van de colelctivisatie en voor de zuiveringen. Het was echter de consequentie van de politiek van een kleine groep om de macht te houden en de door deze groep gewilde sociaal-eonomische revolutie in een korte tijd uit te voeren. Sommige elementen van het Stalinisme waren in deze omstandigheden nauwelijks vermijdbaar.

In hoeverre Stalin of het Stalinisme een integraal onderdeel en onvermijdelijk noodzakelijk was van het doel in deze periode en in hoeverre het kwaad dat wordt geassocieerd met het Stalin-systeem toe te scrijven is aan het eigenaardige karakter van de dictator of een consequentie is van de politiek van de Bolsjewistische partij, of toe te wijzen is aan een kleine minderheid die zeer snel de industrialisatie wilde doorvoeren, zal ik in het hierna volgende deel 2 nader uitwerken.

Zie voor deel 2