We hebben 243 gasten online

Deel 3 De landbouwcollectivisatie en de zuiveringen onder Stalin

Gepost in Rusland

 

stalinisme

Collectivisatie en zuiveringen

Onder het mom van collectivisatie hebben zich vele excessen voortgedaan. De bevolking van het platteland had veel te lijden van de onbarmartige manier waarop door sommige partijfunctionarissen de dekulakkisatie werd doorgevoerd.

Medvedev(5) ziet een duidelijk verband tussen de collectivisatie en de zuiveringen. Er kan geen rechtvaardiging zijn voor vele acties die resulteerden in de dood van velen die gedeporteerd werden en wiens enige zonde was dat ze kulak werden genoemd, hoewel ze dit helemaal niet waren. Stalin was zelf degene die de liquidatie eiste, tot verbijstering van veel partijorganisaties (13).

Daar Stalin zocht naar zondebokken moesten ook de specialisten en intellectuelen het ontgelden. Deze werden verantwoordelijk gesteld voor de invoering, de noodzakelijkheid ervan, van de distributie van de levensmiddelen (10).

Stalin zag de bestrijding van de intelligentsia als noodzaak voor het behoud van het Sovjet - regime. Maar de werkelijkheid van zijn politiek werd gedemonstreerd in de politieke processen aan het einde van de twintiger en begin dertiger jaren, welke de eliminatie van medestanders en de vestiging van zijn alleenheerschappij inluiden.

In tegenstelling tot Medvedev ziet Deutscher (9) geen verband tussen de zuiveringen en de collectivisatie. Volgens Deutscher was Stalins reden voor de zuivering gelegen in het feit, dat Stalin een crisis verwachte, daarom moest hij een nationale eenheid handhaven en dat meende hij te doen door te zuiveringen. Maar zijn meest rieële reden was gelegen in het feit dat hij die mensen wilde vernietigen, die het potentieel konden vormen van een alternatieve regering. De vernietiging van alle politieke centra van waaruit zo’n alternatieve regering zou kunnen voortkomen was de direkte en onbetwistbare consequentie van de processen die plaatsvonden (20).

De eerste partijgeschiedenis legt wel een verband tussen de landbouwcollectivisatie en de zuiveringen. De zuiveringen waren een noodzakelijk gevolg hiervan. Tijdens de zuiveringen werden de groep Boecharin en de Trotskisten juist aan de kaak gesteld voor hun stem aan de kulakken en daardoor aan de kapitalistische ideologie. Door deze processen werden deze contra-revolutionairen duidelijk en voor altijd veroordeeld als vijanden van het socialisme. Nu de vijanden waren verstrooid kon de Bolsjewistische partij, verenigd rond haar Centraal Commitee, overgaan tot een nieuwe stap op weg naar een constructie van een klasseloze socialistische samenleving(21).

De herziene, tweede partijgeschiedenis (15) verwerpt deze rechtvaardiging van de processen en ziet deze enkel als instrument voor Stalin ter vestiging van zijn persoonlijke cultus.De moord op Kirov wordt toegeschreven aan Stalin en niet aan de Bucharin-groep of de Trotskisten. Stalin ging er toe over personen die hem niet aanstonden te arresteren, te vervolgen en te vernietigen. Stalin is niet de succesvolle socialist maar iemand die alleen uit was op persoonlijke verheerlijking en die de verdiensten van de partij voor zichzelf opeiste.

Historisch gezien was Stalin, volgens Medvedev, een toevalligheid(22). Het Stalinisme was helemaal niet onvermijdelijk, ondanks de oktoberrevolutie en ondanks de gebreken van het nieuwe Sovjet Regime.Stalin was de personificatie van de slechtste elementen in de Russische revolutionaire beweging.De partij moet niet alleen de Stalinistische misdaden veroordelen maar ook eveneens de omstandigheden die hem dit mogelijk maakten elimineren.

Alhoewel Stalin niet de vader was van het colelctivisatie-idee was hij echter wel de eerste die het tot een tastbaar praktisch handelen maakte. Deutscher ziet dat als een feit van historische betekenis. de kostbare en bloedige les van 1929 en 1930 was niet helemaal vergeefs geweest. Op het einde van de dertiger jaren bereikte de nieuwe sociale structuur van het Rusissche platteland een mate van consolidatie ondanks al de aanvallen op haar grondvesten bij het begin van de dertiger jaren (23).

Stalin had te maken met een Middeleeuwse samenleving die moest worden omgevormd tot een modern opgezette samenleving. Dit was niet mogelijk zonder harde hand. Het is niet noodzakelijk te veronderstellen dat Stalin handelde uit louter wreedheid of lust tot macht. Stalin mag het dubieuze crediet worden gegeven van de oprechte overtuiging dat al wat hij deed de belangen van de revolutie diende en dat hij alleen deze belangen juist interpreteerde(24).

De diepere reden voor Stalins triomf was hierin gelegen dat hij zijn land een positief en nieuw program van sociale organisatie gaf, hoewel het voor velen ontbering en lijden betekende, maar eveneens voor velen andere ongedroomde mogelijkheden realiseerde (25).

Waar de eerste partijgeschiedenis Stalin op een voetstuk plaats en hem alle lof toezwaait voor hetgeen hij heeft bijgedragen aan de socialisering van de landbouw stelt de herziene partijgeschiedenis een en ander in een ander daglicht. De fouten die Stalin heeft gemaakt komen hier sterk naar voren toe. Hem wordt verweten enkel uit te zijn geweest op persoonlijke macht. Bij de collectivisatie is hij van de lijn van Lenin afgeweken en heeft hij de schuld van de fouten op anderen gelegd.

Ook de zuiveringen waren enkel bedoeld om afstand te doen van het collectieve leiderschap en oprechte socialisten te verwijderen waardoor hij zichzelf op kon werpen als de redder van het socialisme en zodoende de vestiging van zijn persoonlijkheidscultus verder uitbreiden.

Persoonlijk kan ik me het meest vinden in de visie van Deutscher. Het blijft de verdienste van Stalin dat hij Rusland van een Middeleeuwse agrarische samenleving tot een moderne agrarische samenleving ombouwde en de stoot ertoe gaf. Deze stap voorwaarts was gewoonweg niet mogelijk zonder het gebruik van dwangmaatregelen. Dat dit tot excessen leidde lag niet enkel aan Stalin maar ook aan hen die de bevelen, die men van hogerhand kreeg, alleen konden realiseren door bruut geweld.

Dat Stalin niet koos voor een geleiderlijker ontwikkeling kwam enerzijds door de druk der omstandigheden en anderzijds uit het feit dat Stalin niet alle repercussies welke zijn maatregelen opriepen kon overzien.

Feit blijft echter dat ondanks het realiseren van een nieuwe sociale organisatie de methoden die hiertoe werden gebruikt niet altijd te rechtvaardigen zijn.

De manier waarop Stalin huishield onder zijn vermeende tegenstanders, laat zien dat Stalin enkele handelde uit persoonlijk machtsstreven en niet meer oog had voor de belangen van het socialisme.

Stalin was niet noodzakelijk, maar de mogelijkheid van een Stalin ws een noodzakelijke consequentie van de poging van een minderheidsgroep tot het behouden van macht en het doorvoeren van een veelomvattende sociaal-economische revolutie in een zeer korte tijd. Bepaalde elementen van het Stalinisme waren in die omstandigheden nauwelijks vermijdbaar.