We hebben 346 gasten online

Was de Sovjet-Unie communistisch?

Gepost in Rusland

Communisme: Economisch stelsel of de politieke leer die hieraan ten grondslag ligt. Het communisme is gebaseerd op het ideaal van gelijkheid in een samenleving en de veronderstelling dat machtsverhoudingen worden bepaald door het bezit van de productiemiddelen. De belangrijkste theoreticus van het communisme, Karl Marx (1818-1883) stelde in zijn in 1848 samen met Friedrich Engels geschreven Communistisch Manifest dat alleen de afschaffing van het privé bezit een werkelijk gelijke maatschappij tot stand zou brengen. Het proletariaat, de arbeiders, zouden zich moeten verenigen teneinde het kapitalistische systeem omver te werpen. Na een tussenfase, waarin het proletariaat de alleenheerschappij uitoefent, zou een klasseloze maatschappij gevestigd worden, die vrij zou zijn van sociale onrechtvaardigheid en egoïsme. Rusland was het eerste land waar een samenleving naar “communistisch’’ model werd opgezet na de revolutie van 1917. Maar omdat in Rusland geen sprake was van een industrieproletariaat, Rusland was een agrarische staat, nam de partij de plaats in van het proletariaat en zodoende ontstond de dictatuur van de partij. Daardoor ontstond geen gelijkheid in de samenleving, want de dictatuur van de partij was geen tussenfase, maar een situatie die in die dictatuur verzandde. Nadat Lenin, met zijn marxistisch – leninisme (dictatuur van de partij) -door Stalin was opgevolgd(Stalinisme) spreken we zelfs niet meer van een dictatuur van de partij maar van een dictatuur van een man. De gevolgen daarvan waren de collectivisatie van de landbouw, Stalin had geld nodig voor de industrialisatie en voedsel voor de steden, hongersnood en zeer ernstige vervolging o.a. door dwangarbeid en de mensen die in de Goelag terechtkwamen. Door de 2e wereldoorlog verenigde men zich tegen de externe vijand. Na de 2e wereldoorlog maakte Stalin nog steeds de dienst uit dus was er nog steeds sprake van de dictatuur van een man.

Na het overlijden van Stalin kwam Chroestsjow in 1956 op het 20e partijcongres met zijn geheime reden waarin hij de wandaden van Stalin aan de kaak stelde.

Er volgde postume rehabilitatie en een verzachting van het regiem dat nu weer een dictatuur van de partij werd. In de Oost Europese landen dacht men dat men de kant op kon gaan van echte vrijheid maar Chroestsjow greep zowel in Polen, Hongarije en Oost Duitsland hard in om zodoende de dictatuur van de partij te handhaven en de macht van de Sovjet Unie. Ook de periode daarna was en bleef er sprake van een dictatuur van de partij en elke kritiek op de partij leidde tot verbanning en opsluiting van Kunstenaars, intellectuelen etc. Met gelijkheid in de samenleving heeft dat dus ook niets te maken integendeel. En ook het bezit van de productiemiddelen was aan de partij en niet aan het volk. Dus geen communisme. Overigens ook in de andere zogenaamde Volksdemocratieën is er sprake niet van een macht van het volk maar van de partij. Denk maar aan de SED in Oost Duitsland. En daar waar echte hervormingsgezinde communisten aan de macht dreigden te komen, het communisme met een menselijk gezicht in Tsjecho-Slowakije onder Dubcek werd dat door troepen van Het Warschau Pact (uitzondering Roemenië) verhinderd. Dus in de zogenaamde Oost Europese invloedssfeer van de Sovjet Unie bestond er geen echt communisme maar ook niet in de Sovjet Unie zelf. Daarbij wil ik nog benadrukken dat ook het communisme dat in praktijk werd gebracht in China geen echt communisme is want ook daar is sprake van een dictatuur van de partij c.q. was sprake van een dictatuur van Mao. De Grote Sprong Voorwaarts werd een grote Sprong achterwaarts en heeft miljoenen mensen de hongerdood in gedreven. In geen enkel land is ooit het echte communisme ontstaan simpelweg omdat het een utopie is. Men gaat volstrekt voorbij aan de menselijke natuur die altijd eerst aan zichzelf denkt en dan aan een ander.

Verder wil ik nog opmerken dat men vaak de begrippen Socialisme en Communisme door elkaar haalt..

Met Communisme bedoelt men datgene wat in de Sovjet Unie en China is gebeurd maar dat is in wezen onjuist. Socialisme slaat op socialisatie van de productiemiddelen, deze in handen brengen van het volk, maar omdat de kapitalisten dat niet zo maar uit handen geven moet er eerst via een dictatuur worden ingegrepen, de kapitalisten worden heropgevoed om na de socialisatie over te gaan naar een klasseloze maatschappij. Die klasseloze maatschappij, door mij een utopie genoemd, noemt men de communistische maatschappij. Is het niet opvallend dat in geen enkele geïndustrialiseerde staat een poging is gewaagd om het communisme doorgang te doen vinden maar dat het juist agrarische staten waren waar het zogenaamde communisme werd doorgevoerd de Sovjet Unie en China. Daar was geen arbeidersproletariaat en wel een communistische partij een nieuwe klasse die zich ook als zodanig zou gaan manifesteren.

Tenslotte nog iets over het socialisme.

Tegenwoordig bedoelen we er de revisionisten mee. Zij die de leer van Marx hebben herzien. Want waar Marx een revolutie wilde wilden zij een evolutie en via de parlementaire weg streven naar het verbeteren van de samenleving. De democratisch socialisten dus. In ons land de SDAP en later de PvdA bijvoorbeeld.

Dan nog iets over links of rechts.

Daar kun je verschillende beschrijvingen van geven. Links is veranderingsgezind, rechts behoudend, conservatief. Ook die begrippen verschuiven in de tijd. De liberale stroming onder Thorbecke was links omdat men de parlementaire democratie invoerde en de macht van de koning beperken. Nadat men de doelstellingen had bereikt werd men behoudend en conservatief.

Afrondend.

Echt communistisch is een samenleving nooit geweest alleen zijn er leefgemeenschappen geweest b.v. in Engeland(Owen) waar men dat probeerde en in Israël zijn de zogenaamde kibboetsen daar een voorbeeld van. Maar dat waren kleine gemeenschappen. Zowel extreem rechts als extreem links hebben de mensheid veel kwaad berokkend door terreur en soms is het ook onmogelijkheid om er een verschil in te zien. Mag ik tenslotte aanhalen datgene wat op de cover staat van het beroemde boek van Francois Furet: “ Het verleden van een illusie” Het communisme in de twintigste eeuw

Citaat: Sinds de oktoberrevolutie van 1917 heeft er altijd een per definitie onoverbrugbare kloof gegaapt tussen de universaliteit van de abstracte idee als zodanig en de realisatie ervan in de praktijk.

De bolsjewistische revolutie heeft niet anders dan een ongelukkig verloop gekend, ondanks het feit dat van Lenin tot Gorbatsjov de vlam van de utopie nimmer was gedoofd.

Jo Swaen 7 november 2004