We hebben 300 gasten online

De ontwikkeling van Nederland tussen 1780 en 1830 aan de hand van kaarten

Gepost in Verschuivende grenzen

Nederland in 1780


nederland 1780

Nederland in 1780 Niet eerder veranderde Nederland zo vaak van naam en vorm als in de perio­de 1780- 1830. In 1780 (bron 1.1) was Nederland nog een versnipperd land. Nederland heette in die tijd Republiek der Verenigde Nederlanden. Zeven gewesten - tegenwoordig zou je zeggen provincies - maakten er de dienst uit: Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel, Friesland en Groningen. Deze gewesten waren bijna geheel zelf­standig. Alleen zaken van algemeen belang werden gemeenschappelijk besproken. Dit gebeurde in de Staten­Generaal, een college dat bestond uit afgevaardigden van de gewesten. Zaken die hier aan de orde kwamen waren onder andere het buitenlands beleid, defensie en het bestuur over de zoge­noemde generaliteitslanden: Staats­Brabant, Staats-Limburg en Staats­Vlaanderen, het tegenwoordige Zeeuws-Vlaanderen. In tegenstelling tot de zeven gewesten hadden deze gebie­den, waar voornamelijk katholieken woonden, geen zelfbestuur en politieke rechten. Zij waren in de zeventiende eeuw op de Spanjaarden veroverd en vielen onder direct bestuur van de Staten-Generaal, vandaar ook de bena­ming Staats-Brabant, Staats-Limburg en Staats-Vlaanderen. Drenthe was weer een andere uitzonde­ring; dit werd Landschap Drenthe genoemd. Drenthe betaalde wel belas­tingen en had een eigen zelfStandig bestuur, maar mocht geen vertegen­woordiger naar de Staten-Generaal stu­ren en had daarmee dus geen zeggen­schap in zaken van gemeenschappelijk belang. Dit kwam deels door de weinig geestdriftige medewerking van het Landschap aan de Opstand tegen Spanje (1568-1648). Deels vond het ook zijn oorzaak in de grote armoede die er in dit gebied heerste en het geringe aantal mensen dat er woonde. Een groot deel van Drenthe bestond uit woeste grond waarop alleen schapenteelt mogelijk was. De zeven gewesten waren weliswaar verenigd, maar vormden nog geen een­heid. Er waren grenzen tussen de gewesten, de regels verschilden per gewest en er werd tol geheven. Ook de buitengrenzen leken nog lang niet op de huidige buitengrenzen van Neder­land.

Nederland in 1798

nederland 1798

Nederland in 1798 In 1798 was de Republiek der Verenigde Nederlanden vervangen door de Bataafse Republiek. De 'binnengrenzen' tussen de verschillende gewesten verdwenen (bron 1.2). Overigens ver­dwenen ook de oude gewestnamen. Voortaan werd het land naar Frans voorbeeld opgedeeld in departementen die de naam kregen van de belangrijkste rivieren die erdoor stroomden. De generaliteitslanden Staats-Brabant en Staats-Limburg kregen dezelfde rechten en plichten als de vroegere gewesten. Alleen in Drenthe was - behalve de naam - nog niets veranderd ten opzichte van 1780. De buitengrenzen van de BataafSe Republiek hadden echter nog niet de vorm van het huidige Nederland. Zo was Staats-Vlaanderen bijvoorbeeld overgegaan in Franse handen.

 Nederland in 1815

nederland 1815

Nederland in 1815 Omstreeks 1815 was er sprake van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De gewesten waren vervangen door provincies en ook het Landschap Drenthe verwierf de status van provincie. Het vroegere Staats­Vlaanderen kwam weer in Nederlandse handen en werd toegevoegd aan de provincie Zeeland. Bijna nog belangrijker waren de gewijzigde buitengrenzen van het rijk. Nederland was een stukje groter geworden. Zowel België als Luxemburg maakten deel uit van dit koninkrijk. Deze situatie duurde slechts tot 1830.

Nederland in 1830

nederland 1830

Nederland in 1830De kaart van 1830 toont weer een geheel ander Nederland met weer een geheel andere naam. In 1830 brak in België een revolutie uit, die in 1839 leidde tot de Belgische onathankelijkheid. Luxemburg bleef tot 1890 het persoonlijk bezit van het Huis van Oranje. Met het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden was het na 1830 afgelopen. Nederland kreeg de naam Koninkrijk der Nederlanden en de buitengrenzen hadden vanaf dat moment grotendeels de vorm die het land nu nog heeft. Al die wijzigingen - zowel in naam als in vorm - roepen terecht het beeld op van een woelige periode, waarin veel veranderde en waarin eigenlijk de geboorte van het moderne Nederland plaatshad.