We hebben 239 gasten online

De Tweede Wereldoorlog in vogelvlucht 1939-1945

Gepost in West-Europa

 WAT MAAKTE DE OORLOG VAN 1939 - 1945 TOT WERELDOORLOG?

 

• Meer dan 50 zelfstandige naties uit Europa, Azië, Australië, Afrika en Amerika namen er aan deel.

• Er waren meer dan 1,8 miljard mensen uit die landen bij betrokken; nooit namen meer volkeren en mensen deel aan een oorlog.

• 108 miljoen mannen en vrouwen waren in militaire dienst.

• Meer dan 6o miljoen mensen - vier maal de bevolking van Nederland - lieten het leven. Nauwkeurig is dat aantal moeilijk vast te stellen, omdat o.a. in Oost Europa en Azië geen betrouwbare statistische gegevens voorhanden waren. Nooit voorheen vielen er in een oorlog zoveel slachtoffers, vooral burgers. Het begrip "totale oorlog" werd nu voor iedereen duidelijk.

• Nooit eerder werd een gehele bevolkingsgroep bedreigd met totale uitroeiing; zes miljoen Joden werden omgebracht.

• Nooit eerder stond voor zovelen vrijheid en democratie op het spel.

• Nooit eerder werd op grote schaal zo cynisch en brutaal van terreur gebruik gemaakt.

Voor 1938

situatie na Versailles

 1) Rijnland gedemilitariseerd; 2)Eupen en Malmedy aan België; 3) Saargebied (tijdelijk) aan Frankrijk; 4 Elzas-Lotharingen aan Frankrijk; 5) Opper Silezié aan Polen; 6) Posen en West-Pruisen grotendeels aan Polen; 7) Danzig als vrijstaat onder de Volkenbond; Memelland aan Litouwen; 9) Moord-Sleeswijk aan Denemarken

De basis voor de Tweede Wereldoorlog in Europa werd gelegd tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Bij het "dictaat van Versailles" gaven de overwinnaars op aandringen van Frankrijk, Duitsland de schuld van het uitbreken van de oorlog. Zij straften het land met vrijwel algemene ontwapening, herstelbetalingen en territoriale ingrepen. Duitsland moest dit accepteren, maar nam zich voor zo snel mogelijk zijn positie van grote mogendheid te heroveren.

De grote economische wereldcrisis van de jaren dertig werd gekenmerkt door een neergaande spiraalbeweging van het internationaal handelsverkeer, inkrimping van productie, werkloosheid en verarming. Dat kwam door de bepalingen van `Versailles" vooral in Duitsland hard aan. Daardoor kon daar de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiderspartij onder leiding van de Oostenrijker Adolf Hitler aan de macht komen. Openlijk bouwde Duitsland een geweldige aanvalskrijgsmacht op.

De onderling sterk verdeelde westerse democratieën keken toe toen in 1936 het gedemilitariseerde Rijnland door Duitse troepen werd bezet.

1938

na de anschluss van oostenrijk

Ook de - overigens door de meerderheid der Oostenrijkse bevolking toegejuichte - Duitse bezetting van Oostenrijk in 1938 bracht de voormalige geallieerden niet in beweging.

Nog in 1938 kwam Tsjecho-Slowakije aan de beurt. Volgens Hitler werden de daar wonende Duitse minderheden onderdrukt.

De Engelse Eerste Minister Chamberlain ging in september 1938 naar München en legde zich neer bij de overdracht van grensgebieden van Tsjecho-Slowakije (Sudetenland). Daardoor werd de militaire verdediging daar ontmanteld.

Hij keerde verheugd in Engeland terug omdat Hitler had beloofd nu verder geen gebied in Europa meer te ambiëren: "Pence for our times". Maar Tsjecho-Slowakije werd enkele maanden later bezet.

maart 1939

1939

Het was de Duitse inval in Polen op 1 september 1939, die de Fransen en Engelsen de oorlog aan Duitsland deed verklaren. De verovering van Polen bleek voor de Duitse strijdkrachten geen enkel probleem omdat Hitler en Stalin hadden besloten Polen samen op te delen. Polen werd dus van twee kanten tegelijk aangevallen.

eind september 1939

De Sovjet-Unie viel in november 1939 ook Finland aan, maar de Finnen verdedigden zich hardnekkig en brachten de Russische aanvallers zware verliezen toe. De grote Sovjet overmacht dwong de Finnen echter een vredesverdrag te accepteren, waarbij een aantal grensgebieden aan de Sovjet-Unie werd afgestaan.

november 1939

1940

In april 1940 waren Denemarken en Noorwegen aan de beurt. Denemarken werd op één dag overweldigd en bezet en Noorwegen wist met hulp van Britse, Franse en Poolse troepen tot 24 april 1940 stand te houden.

westfront vanaf 10 mei 1940

In mei 1940 barstte het Duitse offensief in West Europa los. In de vroege morgen van de 10e mei 1940 viel Nazi-Duitsland Frankrijk via Nederland, België en Luxemburg aan, teneinde zo de onneembaar geachte Franse Maginot - linie langs de Frans-Duitse grens te omtrekken. Zes weken later was Frankrijk militair op de knieën gedwongen en maakte Duitsland zich op voor een aanval op Engeland. De Sovjet-Unie maakte van de gelegenheid gebruik om de Baltische landen Estland, Letland en Litouwen te bezetten.

Hitlers opdracht langs de Kanaalkust tijdelijk halt te houden, leidde er toe dat 226.000 Engelse, 90.000 Franse, 22.000 Belgische en enige honderden Nederlandse soldaten (weliswaar zonder wapens) naar Engeland konden ontkomen. Het "Wonder van Duinkerken".

De Duitse "Luftwaffe" moest nu Engeland snel weerloos maken. Door de grote Duitse verliezen tijdens deze 'Battle of Britain" (vooral aan piloten) moest een invasie van Engeland worden uitgesteld. De Duitse Luchtmacht schakelde over op nachtelijke bombardementen. Maar Engeland hield stand.

Ondertussen was ook de Italiaanse dictator Mussolini begonnen met de uitvoering van zijn plannen om van de Middellandse zee een Italiaanse binnenzee te maken. Het Italiaanse leger veroverde wel Albanië maar werd in het voorjaar 1941 door het Griekse leger tot staan gebracht. Duitsland schoot te hulp, waarna de Duits-Italiaanse legers de Balkan snel wisten te veroveren en te bezetten.

rommels opmars

De Duitse en Italiaanse troepen onder generaal Rommel brachten in Noord Afrika de Engelsen weliswaar danig in het nauw, maar werden voor het Suezkanaal tot staan gebracht. Spanje bleef neutraal.

1941

In de zomer van 1941 achtte Hitler zich sterk genoeg voor een invasie van de Sovjet-Unie. De grootscheepse operatie "Barbarossa" begon op 22 juni 1941. De verliezen van de Russen waren enorm, maar vlak voor Moskou stokte het Duitse offensief. De winter sloeg toe. Pas in september 1942 bereikte een Duits leger Stalingrad, maar 300.000 Duitsers werden daar omsingeld en gaven zich uiteindelijk over. De Russische tegenoffensieven wonnen steeds meer aan kracht.

Op zondag 7 december 1941 om 06.45 uur viel Japan verrassend de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbour in de Stille Oceaan aan en schaarde zich daarmee aan de zijde van Duitsland en Italië. Ook deze beide landen verklaarden nu de Verenigde Staten de oorlog.

Op de Atlantische Oceaan poogden honderden Duitse onderzeeboten de aanvoer van oorlogsmaterieel en voedsel van Amerika naar Europa te verhinderen. In 1942 werd 7,7 miljoen ton scheepsruimte tot zinken gebracht. Pas vanaf de lente 1943 werden meer Duitse "U-boten" vernietigd dan gebouwd, terwijl de geallieerden vanaf toen meer schepen produceerden dan verloren.

1943

In Noord Afrika kwam het Duitse Afrika Korps van generaal Rommel vlak voor Alexandrië tot stilstand. Met de slag om El Alamein namen de Engelsen het initiatief weer over.

tocht Rommels Africacorps

Nederlaag Rommel

Omdat de Amerikanen, die o.a. in Marokko geland waren, in oostelijke richting oprukten, kwamen de Duits -Italiaanse legers in een enorme tangbeweging terecht. Op 13 mei 1943 gaf het Duitse Afrika Korps zich over.

De geallieerden staken over naar Sicilië en later naar het Italiaanse vasteland. In september 1943 zetten de Italianen Mussolini af en capituleerden voor de geallieerden.

Duitsland was nu verwikkeld in een meer fronten oorlog. Het Duitse leger en de legers van de bondgenoten Roemenië, Hongarije en Finland stonden nu alleen en de divisies waren over heel Europa verspreid.

1944

operatie overlord

 

Met operatie "Overlord" startte op 6 juni 1944 de invasie in West-Europa. Geallieerde legers landden in juni 1944 in Normandië en later op 13 augustus in Zuid-Frankrijk tussen Toulon en Cannes. Van drie kanten rukten nu geallieerde legers op naar het hart van Duitsland. De Tweede Wereldoorlog leek zijn einde te naderen.

Bi j de landingen waren betrokken: 4.900schepen, waarvan 600 oorlogsschepen, 176.000 man, 2.500 bommenwerpers en 7.000 jachtvliegtuigen.

operatie Market Garden

De luchtlandingsoperatie "Market Garden" was een gewaagde geallieerde poging om nog in het najaar 1944 een eind aan de Tweede Wereldoorlog te maken. Met behulp van een gigantische luchtlandingsoperatie diende een bruggenhoofd over de Rijn bij Arnhem te worden gevormd. Van daar uit kon snel worden doorgestoten naar het Ruhrgebied, het economische hart van Duitsland. De operatie werd een mislukking en de oorlog ging zijn vijfde jaar in.

Terwijl geallieerde legers bezig waren met de voorbereiding van een slotoffensief sloeg het Duitse leger in december 1944 nog eenmaal verrassend toe en lanceerde het Ardennenoffensief. Door Luxemburg en België probeerde een Duits leger Antwerpen en de kanaalkust te bereiken teneinde de geallieerde legers in tweeën te splitsen. Deze poging mislukte.

1945

duitsland bijna verslagen

Toen in april 1945 het geallieerde offensief, zowel in het Westen als in het Oosten startte, stortte het georganiseerde" Duitse verzet snel ineen. Amerikaanse en Russische troepen ontmoetten elkaar op 25 april 1945 bij Torgau aan de rivier de Elbe. Op 2 mei 1945 viel Berlijn en op 9 mei 1945 eindigde in Europa de Tweede Wereldoorlog.

De Pacific

1941-1944

Japanse expansie tot juni 1942

Evenals Duitsland en Italië streefde het grondstoffenarme Japan naar uitbreiding van macht en grondgebied. Vanaf 1931 voerde Japan al oorlog met China en bezette daar enorme gebieden. Mantsjoerije werd bij Japan ingelijfd. De koloniale mogendheden Engeland, Frankrijk en Nederland waren in 1941 in een strijd op leven en dood met Duitsland gewikkeld. Slechts de Verenigde Staten met grote politieke en economische belangen in en rond de Grote of Stille Oceaan, stonden Japan in de weg. Na de succesrijke Japanse luchtaanval van 7 december 1941 op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbour op Hawaii leek de weg tot grote machts- en gebiedsuitbreiding in en rond de Stille Oceaan open. De militaire opmars naar de Filippijnen, Hongkong, Brits Indië, Frans Indo China en Nederlands Oost Indië, Australië en Nieuw Zeeland begon.

overrompeling Ned Indie

Tussen december 1941 en maart 1942 werd Nederlands Oost Indië overrompeld en bezet.

ontwikkeling vanaf juni 1942

In juli 1942 stokte de Japanse militaire expansie bij Australië en Brits - Indië, en toen begon ook in het Verre Oosten het tij te keren. Eilandengroep na eilandengroep werd door de Amerikanen terugveroverd. De felheid van de Japanse verdediging bezorgde de geallieerden en met name de Amerikanen enorme verliezen aan mensenlevens. Dat leidde er o.a. toe dat op 6 augustus 1945 voor het eerst in de geschiedenis een in het diepste geheim ontwikkelde atoombom op de Japanse stad Hiroshima werd afgeworpen. Drie dagen later volgde een tweede op de stad Nagasaki. Dat betekende liet definitieve einde van de Tweede Wereldoorlog op 2 september 1945.

Nederland en de Tweede Wereldoorlog

1940

10 mei 1940

De overrompeling en bezetting van Nederland in mei 1940 maakte deel uit van het grote Duitse offensief in West-Europa. De Duitsers wilden de sterke en onneembaar geachte Franse Maginot linie langs de Frans-Duitse grens omtrekken. Daardoor was de schending van de Belgische, Luxemburgse en Nederlandse neutraliteit - militair gezien - onvermijdelijk. Ook voor de voortzetting van een aanval op Engeland was beheersing van het Belgische en Nederlandse grondgebied voor de Duitsers essentieel.

Met drie legergroepen werd de aanval op West-Europa op 10 mei 1940 ingezet. Het zwaartepunt lag daarbij in het zuiden. Het doel was de omsingeling van de Franse en Britse troepen in Noord-Frankrijk en Vlaanderen. Met het 18de Leger werd de nevenaanval op Nederland ingezet. De Grebbelinie werd doorbroken en via Rotterdam drongen de Duitse troepen de "Vesting Holland" binnen. Op 13 mei 1940 was de situatie zo kritiek geworden dat Koningin en regering naar Engeland uitweken. Op 15 mei 1940 capituleerde Nederland officieel voor de Duitse overmacht. In Zeeland zetten Franse eenheden de strijd tot 19 mei voort.

1945

ontwikkeling westfront 1944-1945

Het zou vier jaren duren alvorens Nederland beneden de grote rivieren door geallieerde troepen werd bevrijd. De jammerlijke mislukking bij Arnhem van de geallieerde luchtlandingsoperatie "Market Garden" (codenaam MARKET voor luchtlandingen, GARDEN voor grondoperaties) was er de oorzaak van dat Nederland boven de grote rivieren nog een winter van honger en ellende tegemoet ging en de bevrijding daar pas in mei 1945 plaats vond.

Bron: koninklijke Landmacht