We hebben 217 gasten online

Oorlogsdagboek Hette de Jong Maastricht 2e WO september 1944

Gepost in Oorlogsdagboek Hette de Jong

Grote Staat 1942 Maastricht

Afbeelding Grote Staat 1942 Maastricht

Zondag 3 september 1944

Vandaag onophoudelijk luchtalarm. Het front komt naderbij.Het geallieerde opperbevel geeft opdracht tot spoorwegsabotage in het hele land.vandaag brussel bevrijd.de geallieerden gaan met sneltreinvaart door België. Massa’s geallieerde jachtvliegtuigen boven de stad. Ze vliegen zeer laag.Wij moetenoppassen niet met veel mensen bij elkaar te gaan staan.de vliegers kunenn ons gemakkelijk voor Moffen aanzien vanuit de hoogte.Onophoudelijkdonderen de explosies.Vele aanvallen met boordwapens.de oproep van het geall. opperbevel voor spoorwegsabotage heeft onmiddellijk gevolg gehad.Vader hoorde van collega’s:

· Om vijf uur n.m. beschieting en bommen te Venlo en Kaldenkirchen.

· Om 6 uur n.m.hevige bombardementen op vliegveld Venlo met naar schatting 150 á 200 toestellen. Phosforbommen gebruikt.

· Aanslag met dynamiet op spoorlijn te Bunde waardoor versprerring.

· Valkenburg beschieting van Wehrmachttrein. Twee munitiewagons de lucht in.Brussel bevrijd!

In Maastricht overhaaste vlucht van Moffen.Mijn vrienden en ik zwermen veel rond.Overal is er wat te zien. Een enerverende tijd!vanmorgen stonden 2 Rode Kruissoldaten bij de overweg Akerstraat.beide hadden een )gestolen’ fiets. Zij wilden naar Aken.Riepen een colonne auto´s aan ´Richtung Aachen´´Jawohl.Können wir’nicht mitfahren?’”Nein! Ách mens nimm uns doch mitt! ‘Nein!’ Inussen probeerde de andere Rode Kruissoldaat zijn fiets op d eauto te hijsen en er zelf ook in te stappen.De chauffeur stopte, kwam uit zin cabine en bulderde:Ich ságte nein! Es geht nicht! Weg!. Hij gooide de fiets op straat. Rodekruissoldaten woedend:’Ontplof dan’.En tegen d e omstanders die het allemaal gneuvend aanzagen: ‘dat zijn nu onze kameraden!’Woedend op de fiets richting Aken.Een mof, die de chaos aanzag,huilde en rukte zijn ijzeren kruis af en vertrapte het. Wat een enorme geest in dit onoverwinnelijke leger.Om je dood te lachen!

Onafzienlijke colonnes trekken door de stad in een wilde vlucht.Als de Geallieerden nu doorstoten hakken ze het hele zootje in de pan. Fanatiekelingen sneven over geheime Duitse wapens en de Siegfriedlinie die ondoordringbaar is.Wij lachen maar wat en nemen ze in de maling. Maar toch oppassen,want een pistool in de holster van een doodzenuwachtige Mof is een gevaarlijk ding!

Heel Maastricht staat genietend langs de kant van alle straten.We zien kilometerslange rijen personenauto’s, nachtwagens,tanks amfibivoertuigen,fietsen(meest Belgische),zlefs sjesen met paarden wervoor, eenzame soldaten met hoog opgeladenkarren en karretjes. Zelfs met kinderwageel en met planken en kinderwagen met wielen er onder.Alles rijdt door elkaar. De meeste Moffen moe,ongeschoren,bang. Hier en daar onverbetelijke optimisten die zwaaien naar ons en zingen van “Heimat “en “Zuruckkehren nach Mutti”. Onmogelijk alles op te schrijven. Wat een ervaring! De Moffen nemen zo weing mogelijk mee op hun vlucht. Ze proberen fietsen te verkopen en dan mee te rijden op auto’s, waar ze prompt weer vanaf worden getrapt door hun lotgenoten. Hier en daar vechten ze om een plaatsje. Vanavond kwamen er langs met varkens en schapen op de achterbanken van hun auto’s.

De Moffen laten kleine stukken uit de St.Servaasbrug springen om dynamietladingen aan te brengen. Dag en nacht razen ze door de straten. Het buldert en bromt achter elkaar door. De geallieerden wachten tot de hele troep buiten de stad is en er dan een bomtapijt op gooien dan kost dat de Moffen zeker 2 divisies.

___________________________________________________________________

Maandag 4 september 1944

Antwerpen bevrijd door de Engelsen. Wanneer onze beurt? Zullen we er in Maaastricht heelhuids afkomen? Niemand werkt er nog. Iedereen staat op straat.Levensgevaarlijk! Maar niemand wil dit schouwspel missen! NSB-ers verlaten de stad.Ze laten alles achter, nemen op karren het hoogstnoodzakelijke mee. Ze worden door Maastricht uitgejouwd en vaarwel gezwaaid.

Gehele dag horen we zware ontploffingen.Waar is onbekend. Geallieerde jagers over de stad. Ze duiken als havikken neer op vluchtende Moffen. De Moffenvoertuigen zijn gecamufleerd met takken.Ze binden bezems voor de wielen tegen de spijkers die wij met handenvol op de weg strooien.En dan belangstellend staan kijken bij de reparatie.

Vandaag gooiden we kopspijkers op de Heerderweg.wij genieten. Record Luchtalarm:van: 3:15 uur tot 4:00 uur n.m.van: 4:05 uur tot 4:20 uur n.m.van: 4:30 uur tot 5:00 uur n.m.van: 6:15 uur tot 6:50 uur n.m.van: 7:30 uur tot 8:15 uur n.m.

Na half tien s‘ avonds mogen we niet meer op straat. Met mijn luchtbeschermingshelm op en de armband om mag ik wel op straat en geniet. Jammer dat ik geen films heb. Wat zou ik foto’s kunenn maken. Een latere generatie zal zich dit niet kunnen voorstellen en het niet geloven!

___________________________________________________________________________

Dinsdag 5 september 1944

Vandaag geen krant meer ontvangen (wat niet zo heel erg is).De BBC houdt ons wel op de hoogte! De bakkers brengen geen brood meer rond! In de bakkerijen alleen nog brood voor vaste klanten. Enorme spanning in de stad. Massa’s geruchten! Lange colonnes trekken de Maas over zonder enige orde in de richting Duitsland.We proberen verschillende onderdelen te herkennen maar het is onbegonnen werk. Alles krioelt door elkaar.

Op het Vrijthof schouwde een Mof met een fiets met een lekke band en een grote koffer achterop. In het gekkenhuis verloor hij die koffer. Die viel open er er viel een burgerpak uit. Die smeert hem als hij de kans krijgt! Vanavond op de LBD-post gehoord dat er niemand meer op straat mag tussen 8 uur ’s-avonds en 4:00 uur ’s-morgens.Zelfs LD-leden niet als er luchtalarm is. Bij bominslag mag alleen de betreffede Blokploeg helpen!

In België bevrijd: Aalst,Oudenaarde,Mechelen,Brussel,Antwerpen,Leuven,Charleroi en Namen.

_________________________________________________________________________

Woensdag 6 september 1944

Vanmiddag om ca. 1 uur de vliegtuigen boven de stad. Opeens riep er iemand. Parachutisten! Bommen waren het in geen geval daardoor daalden ze te langzaam.Met de kijker zag ik dat het pamfletten waren.Duizenden dwarrelden er naar beneden. Iedereen rende er op af. De Moffen liepen nog harder dan wij. Ze lezen ze even gretig! Voor de Moffen waren ze tenslotte bestemd.

Vandaag en afgelopen nacht niet meer zoveel vluchtende Moffen. Meer zijn er zeker niet!. Wel zijn ze bezig met talloze vrachtwagens de MOSA leeg te halen, waar een levensmiddelenopslaagplaats was. Ze gappen tot het laatste moment. Gecamoufleerde voeruigen vullen nog steeds de Maastrichtse straten. Geallieerde jagers loeren op hun prooi. Vannacht geweldige explosies in het Westen. Vandaag beweerde men dat de bruggen over het Alberkanaal in de lucht waren gevlogen. De Wilhelmnabrug is nu afgesloten voor burgers. Op de St.Servaasbrug machinegeweren.

De Moffen krijgen pamfletten uitgedeeld, ondertekend door generaal Model. “Ieder moet zijn plicht doen, vechten tot de laatste man enz.”. Stuiptrekkingen Herr General!

__________________________________________________________________________

Donderdag 7 september 1944

Gehele dag geen alarm gehad. Wat een rust.Veel wind en dichte bewolking. Geen vliegweer blijkbaar. Vele geruchten! Vanmorgen zetten Moffen drie stuks lichte Flak op het weiland van de Noormannensingel. Zonder een schot te hebben gelost haalden ze het vanavond weer weg! Enkele vrij zware kanonnen in de richting België.

Hoewel ik het niet heb op het verblijf in kelders, ga ik met mijn ouders vannacht in de kelder bij kennissen slapen. Wij hebben n.l. slechts een soort kelderkast.

__________________________________________________________________________

Vrijdag 8 september 1944

De Amerikanen zijn weerskanten van Luik en oefenen daar sterke druk uit naar het Oosten. Niet te geloven! De spanning in de stad is voelbaar! Nog ca. 35 km! Wanneer zullen wij de Amerikanen begroeten? Hoe zal Maasticht verdedigd worden?

Vrienden en ik hebben een tocht gemaakt naar de weilanden buiten de stad maar geen noemenswaardige Duitse verdedingingswerken ontdekt. Vannacht vele enorme dreunen richting West gehoord. Om 12:30 uur vannacht schrokken we allemaal wakker. Een geweldige, krakende explosie deed alles schudden. In het Noorden, roze gloed van een brand. Vanochtend om 8 uur hoorden we dat de Moffen de spoorbrug in de lucht hebben laten springen.

Wilde geruchten doen de ronde! Vader ging eens op het stationsemplacement kijken, maar kreeg al gauw een geweer op zich gericht. Alles blijkt voorzien te zijn met springladingen: de machineloods, het seinhuis, de rails. Alle mensen hebben ramen en deuren open gezet om te voorkomen dat alles stuk slaat door de luchtdruk. Velen gaan nog naar de machineloods om levensmiddelen te halen, maar gezien elk ogenblik de zaak in de lucht kan gaan, is mij dat te gevaarlijk. Niemand mag op straat, maar dat doen we natuurlijk toch.

Om 12:10 uur vanmiddag ,de eerste explosies. Alles ging er aan: loods, locomotieven, waterkolommen, seinhuizen, noem maar op. Grote vernielingen. Een wagon met meubelen werd door Moffen in brand gestoken. Pannen, stenen, stukken ijzer en glas ging tientallen meters de lucht in. Ik kwam vanmiddag terug van de LBD-post toen ik door een zwaarbewapende Mof op de hoek van de Noormannensingel en het Thorbeckeplantsoen aangehouden werd. Toen ik zei in de Prof. Schollsstr. te wonen, mocht ik wel door, maar op eigen risico. Dit i.v.m. nieuwe explosies bij het station.

Duitser was 54 jaar, erg teneergeslagen en om een praatje verlegen. Ik ging bij hem op ’t muurtje zitten. we rooktn samen een cigaretje en praatten. Hij had genoeg van alle Schweinerei. Hij kreeg vier maanden geen verlof meer (dus sinds de invasie niet meer. Al weken geen post meer van thuis gehad. Dacht dat zijn huis in puin zou liggen. Hij schudde triest zijn kleine kop met een grote helm. Hij vocht in Italië bij Cassino en Nettuno, een hel daar, vooral Casino. Was 2x in Rusland. Had er grondig genoeg van. Hij hoopte dat de oorlog nog dit jaar voorbij zou zijn. Ik hoop het met hem. Als het aan hem lag werd er in Nederland niets meer vernield. Het had toch geeen zin meer. Hitler verloor de oorlog toen hij Rusland binnenviel. Toen ik hem zo eens aankeek, een zielig hoopje soldaat, toen moest ik aan 10 mei 1940 denken, toen het Hernnvolk in 6 weken Frankrijk, België en Nederland versloeg en Engeland bij Duinkerken de zee injoeg. Dit was er over van Hitlers onoverwinnelijke leger.

Ik stelde hem voor burgerkleren aan te trekken en zijn wapens aan mij in te leveren. Ik wilde hem verstoppen en dan overgeven aan de Amerikanen. Maar dat wilde hij niet. Hij keek mij even verrast aan, maar zei toen dat hij bang was voor de Polizei en dat het mijn leven ook nog kon kosten. Daar was ik nog te jong voor. Hij had ook 14-18 meegemaakt en had niets weer te hopen.Het alarm werd opgeheven. Ik gaf hem mijn adres en zei hem dat hij daar eventueel burgerkleren kon krijgen. Hij nam triest afscheid en wenste mij het beste. Ik zag hem niet weer vandaag.

Alarm van 2:37 tot 2:45 uur. Hevig vuur in de lucht. Alarm van 7:20 uur tot &:45 uur n.m. Vanmiddag deden we een massale aanval op een opslagplaats van door de Moffen gestolen radio ’s aan de Akerstraat. Verscheidenen gingen met een toestel naar huis. Ook de Moffen gingen naar binnen en stalen. Een sprong er met een radio onder de arm op een paard en ging in galop de overweg over, de Scharnerweg op.

Ik liep Rudi Reiländer tegen het lijf, een bekende wielrenner van voor de oorlog, die in de oorlog een postzegelhandel dreef in de Platielstraat en later in de Maastrichter Brugstraat. Hij gaf mij een hand en vroeg hoe ver de Amerikanen nog van Maastricht af waren. Ik zei 30 km. Hij hees zijn bepakking op, greep zijn geweer, wenste ons het beste en smeerde 'm richting Duitsland.

Inmiddels liep het aardig uit de hand. Er werd om radio’s gevochten. Maastrichtse politieagenten maakte er met knuppels en schoten in de lucht. “Maastrichtse agenten…….

__________________________________________________________________

Zaterdag 9 september 1944

Gisteravond nog alarm om 8:30 uur. Alarm gedurende de gehele nacht tot 6:50 uur vanmorgen. Vandaag Moffentrein geplunderd die zeker 100 m vanaf de Meerssenerweg aan het peron stond. Er was geen bewaking meer. Levensmiddelen en lucifers met pakken, dozen en zakken over het hek getild en mee naar huis genomen.

Om 10:30 vanmorgen zeven Amerikaanse vliegtuigen op slechts enkele honderden meters boven d e stad. We konden de sterren met het blote oog duidelijk onderscheiden. Uitzinnig van vreugde zwaaiden velen met witte lappen uit de ramen. Wel zeker dat ze het niet zagen. We leefden ons uit in onze hoop op een spoedige bevrijding. Gelukkig vielen er geen bommen.

Te vroeg gejuigd. Vanmiddag tenauwernood aan de dood ontsnapt. Ik liep met een vriend in de prof.Thomassenstraat toen er enkele Amerikaanse vliegtuigen overkwamen. Een, (ik dacht een Typhoon) stortte als een havik van een paar honderd meter naar beneden en trok toen op. Op dat moment gilde mijn vriend: ‘Bommen”! Gierend schoot het toestel over onze hoofden. Later reraliseerden we ons dat we de piloot zagen zitten. Mijn vriend, vloog plat in de goot en ik dook ook weg, mijn LBD helm op het hoofd drukkend in het portiek van nr. 4. We waren net in dekking toen er een vreselijke ontploffing kwam. Een fontein van stof spoot omhoog. Dakpanne, stenen en glas zeilden door de lucht. ’t was 3:15 uu n.m. Vier minuten later ging het alarm. Wel wat te laat, Ik zette mijn stofbril op, vanwege de grote stofwolken die door de staat trokken, en rende naar huis. Daar stapels glasscherven en dakpannen (een kind van de fam. v.d.Meys kreeg een pan op het hoofdje en werd gewond naar huis gebracht).

Thuis was er een ruit stuk en lagen er wat pannen los en was er kalk naar beneden gevallen.Vader was niet thuis. Moeders tond trillend in de voorkamer. We zagen een grote hond voor de deur staan. Trillend op zijn poten en volkomen grijs van het stof.

Ik rende opnieuw naar buiten de hoek om op de Meerssenerweg bij de Prof. Nijpelsstraat. Een enorme ravage. LBD-mensen, Rode Kruis en geesteljken kwamen van alle kanten opdagen. Al gauw haalden we de eerste gewonden en doden uit het puin. Ze zagen er vreselijk uit. Overal gekerm. ’t Ging je door merg en been! Geknield bij een zwaar gewonde, stervende, hield ik de man zijn hand vast. Er kwam een geestelijke die het slachtoffer bediende. Hij bad terwijl het slachtoffers stierf. Vreselijk!

Met een auto moest ik mee om twee zwaargewonden naar het ziekenhuis te brengen. De ene gewonde, een man, informeerde naar zijn vrouw en twee dochters. Ik wist niet wat er met hun was gebeurd. Even later werden ze alle drie dood uit het puin gehaald. De andere gewonde was een jongetje van ongeveer 10 jaar. ’t Joch scheen veel pijn te hebben. Met de ziekenauto dwars door de stad naar het ziekenhuis. Luguber! Maastricht scheen uitgestorven. De auto scheurde als een razende door de straten. de Servaasbrug voor burgers gesloten. We raasden over de Wilhelminabrug. Moffen tot de tanden gewapend. De draden van de ladingen zagen we liggen. In het ziekenhuis leverden we de gewonden af. Daar de kelder in i.v.m. alarm.

Terug moesten we lopen. Angstige geschiedenis. Bijna geen burgers, alleen Moffen en voortdurend beducht op vliegtuigen. Vanaf de Wilhelinabrug zagen we de geheel vernielde spoorbrug liggen. Alleen de pijlers stonden er nog. De rest in ’t water. Na een angstige tocht, weer op de plaats van de ramp aangekomen. Men ruimde nog puin, maar alle mensen waren eruit. Resultaat 6 doden die op de binenplaats van goentenhandel Schors werden gelegd en 10 gewonden. Verder vandaag nog vele malen alarm.

Om 10:20 uur Moffen te paard over de Meerssenerweg. Zwaarbewapende Moffen, gecamoufleerd lopen achter elkaar achter de bomen langs. Ze kijken meer in de lucht dan op straat! Om 11:00 uur geluid van zware mitrailleurs en geweervuur. We gaan niet naar bed!.

__________________________________________________________________________

Zondag 10 september 1944

Vele malen alarm. Drommen geallieerde vliegtuigen over de stad! Vanmorgen en in de middag zware slagen en daarna een gierend geluid. We hebben de eerste artilleriegranaten gehoord! Het is ons niet duidelijk of ze geall. of Mof zijn!

Op last van de LBD moet iedereen van de straat! Moffen zien we bijna niet meer in de stad. Zouden ze Maastricht zonder meer ontruimen? Hele dag het ratelen van machinegeweren. Geruchten dat de Amerikanen hier nog maar 10 km vandaan zijn. Geallieerden vliegen nu zo laag dat we de bommen kunnen zien hangen aan weerszijden onder de vleugels.

______________________________________________________________________

Maandag 11 september 1944

Vele malen alram! Om 9:20 n.m. zware ontploffing. De brug? Rookkolom in het Westen van de stad! Nu onophoudelijk alrmtoestand! Eveneens een zenuwentoestand! We eten en slapen niet meer van de zenuwen. Wanneer komen de Yanks? Worden we gebombardeerd? Krijgt Maastricht een granatenregen? Dat afwachten is slopend!

_____________________________________________________________________

Dinsdag 12 september 1944

Vannacht om beurten thuis in de huiskamer gezeten en een paar uur geslapen in de kelder van de overburen! Alarm van 8:35 – 8:45 v.m.

Zojuist vanaf ca. 9:30 hevige ontploffingen! De Moffen vuren met tussenposen enige artillerie vanaf de rand van de stad.De Yankees vuren terug. Doffe slagen in de verte, dan een fluitend geluid en dan felle slagen in de buurt. Tijd tussen afvuren en inslagen precies tien seconden. De Yanks moeten wel heel dicht in de buurt zijn! Angst regeert Maastricht. Krijgen we een granatenregen. Om 10:15 veilig zonder voorafgaand alarm. Alarm van 2:10 tot 2:15 n.m. Alarm van 4:35 tot 5:30 uur n.m. Alarm van 7:45 tot 9:00 uur n.m.

Vannacht weer niet naar bed. Ik kan geen hap meer door mijn keel krijgen. Ik zwerf veel op straat ondanks het granaten-risico. Binnen houd ik het niet uit!

_________________________________________________________________________

Woensdag 13 september 1944

Maastricht is frontstad. Zwaar artillerievuur. Op straat erge brandlucht.Twee granaten-inslagen in Oost Maastricht. Vele granaten fluiten over de stad. We kunen de Geallieerde vliegtuigen duidelijk zien duiken in het noorden boven de weg naaar Sittard. Om 2:55 uur ‘smiddags 3 x alarm. Direct daarna een explosie. De St.Servaasbrug de lucht in, om 3:20 en 3:30 opnieuw explosies. de oude brug is taai!. De Wilhelminabrug de lucht in! Geweldige rookzuil omhoog.

Zojuist om 3:55 meerdere Moffen op de fiets, hard trappend de Meerssenerweg af, richting Meerssen.vDit is waarschijnlijk het Sprengcommando van de bruggen. Dan zullen dit de laatste Moffen wel zijn.

Wordt Maastricht niet verdedigd? Ja, toch, lucht vervuld van geknetter van machinegeweervuur!'Om 2.00 uur 's middags driemaal alarm. Direct daarna een explosie. De Sint Servaasbrug de lucht in, om 320 en 330 uur opnieuw explosies. De Wilhelminabrug de lucht in ! Geweldige rookzuil omhoog. Zojuist om 3:55 uur meerdere Moffen op de fiets, hard trappend de Meerssenerweg af, richting Meerssen. Dit is waarschijnlijk het Sprengkommando van de bruggen.Wordt Maastricht niet verdedigd? Ja, toch, lucht vervuld van geknetter van machinegeweervuur! 3: 30 uur gerucht dat Yanks in Heer zijn. 3:40 uur gerucht dat Yanks in Gronsveld zijn. Dan moeten ze de Heerderweg afkomen! Vanuit het zolderraam kan ik precies tussen de bomen door de overweg zien.

Om 5:15 uur zacht geratel. Dat moeten tanks zijn. Moffen? Amerikanen? Wachten, machteloos wachten. En dan opeens davert gejuich door Wijck! De hemel breekt open in één grote juichzang! En dan opeens: ik zie ze! Tanks! Yanks! Witte sterren!. Ik tuimel twee trappen af en storm de straat op! Mensen, jullie hebben ze alleen nog maar gehoord, maar ik heb ze gezien, gezien, gezien!

Iedereen is gek, volslagen gek. In recordtijd loop ik de afstand van de Prof. Scholsstraat naar de overweg. Halverwege roept men, dat er nog Moffen bij het station zijn. Maar wat kunnen mij die rot-Moffen nog schelen? Ik wil Yanks, bevrijders zien. De laatste meters nà de Passerel leg ik struikelend af en val dan pardoes in de armen van Preston K. Wright uit Kansas City. Gevoelig mijn hoofd stotend tegen de loop van zijn karabijn, stamel ik gedachtenloos: „Do you speak English? , waarop hij grijnzend ten antwoord geeft: „No, Chinese!". Hij omarmt mij; lachend door mijn tranen heen, staar ik hem aan. Maar dan breekt de ban!

Het stationsplein is vol met uitbundige mensen! Het is een compleet gekkenhuis met daartussen de rustige, cigaretten, chocolade en kauwgoum uitdelende Yanks! De vlag gaat boven op de stationstoren!

We zijn vrij!De menigte zingt het Wilhelmus! Nieuwe tranen. Na vier jaar vier maanden onderdrukking, honger en plundering: VRIJ!

De Moffen weg! Niet te geloven. De nachtmerrie is voor Maastricht de eerste grote stad van Nederland die bevrijd is.! Feit om trots op te zijn, om gelukkig mee te zijn! Nooit zal ik deze dag meer vergeten! 't Is heerlijk al die blijde gezichten! Die feeestkleuren. Het rood-wit-blauw! Te mogen zeggen wat je wilt! Mensen die elkaar nooit gezien hebben, schudden elkaar de hand! Waar komt al dat oranje ineens vandaan? De tanks staan met krijtopschriften met groeten uit vorige bevrijde plaatsen.'Leve de vrijheid! Leve de bevrijders!'

______________________________________________________________________

Donderdag 14 september 1944'

De hele nacht geen oog dichtgedaan.

Twee redenen: 1. de emoties en 2. de aantallen granaten die over onze hoofden gierden. Vanmorgen werden vele NSB'ers die niet waren gevlucht, gearresteerd. Leden van "De Witte Brigade" [een verzetsorganisatie België waren de bewakers, samen met Maastrichtse leden van het verzet. De landverraders kregen een hakenkruis op hun jas geschilderd en werden ondergejouw van de omstanders op vracht wagens geschopt.

Het NSB zootje zag lijkbleek onder de dreiging van de bevolking en de revolvers, ook van de Maastrichtse politie. De Moffenmeiden werden uit hun huizen gehaald. Met handen omhoog! Hun haren werden afgeknipt. Geschopt, geslagen zij betalen hun tol. Het is gewoon onbegonnen werk alles te noteren.

De feestvreugde, de gemoedelijke Amerikanen, de ontroerende momenten van op straat lopende onderduikers met tranen die over hun wangen stromen, al die vlaggen. Dit is onvergetelijk. Elk tijdsbestek van een leven is boeiend, maar een dergelijke bevrijding te mogen meemaken, daar zal ik eeuwig dank voor blijven! Dat zal ik nooit vergeten! Dit zal ik altijd aan iedereen die het maar horen wil, blijven vertellen. En elke keer za het mij weer opnieuw ontroeren!

Vanmorgen de stad in geweest om naar debruggen te kijken. Wat een vernielingen! Terwijl ik langs de Maas liep, plotseling granaatinslagen in het oostelijk deel van de stad. Bij de Passerel, gekomen werd ik door Amerikanen gewaarschuwd dat de Moffen op het station schoten. Hun artillerie zou bij Valkenburg staan. In de stationstoren enkele gaten, maar de driekleur wappert vrolijk op het topje.

In de buurt van ons huis meerdere voltreffers op huizen. Thuis ook schade. Er was een granaat in de top van een perenboom geslagen. De scherven hadden ook ons huis besproeid. De ruiten in de huiskamer lagen er uit. Gordijnen aan flarden. Mijn bureau had drie scherftreffers. Eén deurtje van het bureau ging niet meer open, er zat een grote scherf in 't slot. Boven het bureau zat een grote scherf in de muur, dwars door een kalender heen. Ik moet er niet aan denken dat ik er had zitten schrijven. Ik had het niet overleefd. Boven zaten er scherven in de linnenkast.

Later in de middag souvenirs gezocht en gevonden bij Heugem. Stapels Moffenuitrustingen. Ik nam drie helmen en een bajonet mee. Mooi aandenken aan de succesvolle, chaotische terugtocht van de Moffen.,"Vanavond om zes uur wéér aan de dood ontsnapt. Om vijf uur stond ik in de Stationsstraat met een paar Amerikanen te praten. Zij nodigden mij uit voor een ritje in hun jeep. Na een kwartiertje te hebben rondgereden, reden ze de poort van de Sint Martinusschool binnen waar zij ingekwartierd waren. We stonden een poosje te praten over Duitse geweren. Toen een daverende explosie! We sloegen tegen de grond. Eén Amerikaan ging bovenop me liggen en beschermde mij met zijn lichaam! Het regende glas, dakpannen en stenen. Een Moffentijdbom was ontploft. Drie minuten vroeger en ik was er geweest. De W.C. waaraan ik een bezoek had gebracht was een grote puinhoop. Misschien liggen er nog wel meer van die helse machines. Met een verbonden been ging ik naar huis. Daar aangekomen hoorde ik dat de eerste Amerikanen die ik zag, Proeston Wright, met een kameraad Harold Wood, thuis waren geweest om me op te zoeken. jammer dat ik deze miste.. Ik zocht nog maar ik kon ze niet meer vinden. Hoop ze nog eens te zien.

Vanmorgen ca 20 Duitse krijgsgevangenen op het Stationsplein. Netjes handen omhoog. Gnuivende GI er achter. de Moffen werden bespuwd en uitgejouwd. Een jongeman was door het dolle heen. Hij riep maar steeds: “Wir kapitulieren nie! Wir kapitulierne nie!”. En dan spoog hij er weer een in het gezicht.

________________________________________________________________________

Vrijdag 15 september 1944

Op het Vrijthof een geweldige drukte. Duizenden wachtten voor het politiebureau om naar het binnenbrengen van landverraders te kijken. Telkens als er een aankwam ging er een enorm gejoel op. Laten we hopen dat ze goed worden opgeborgen en hun straf niet ontlopen.

In deze ogenblikken moet ik denken aan mijn door de Moffen gearresteerde vrienden en kennissen. Cohen uit de Lenculenstraat, Louis de Beer uit de Spilstraat, Gerard Soesman uit de Wolfstraat, Harry Hokke uit Limmel. Harry Hokke die ik nog in maart 1944 bezocht toen hij in dit zelfde politiebureau in de cel zat.

Vandaag al proclamaties aangeplakt! Van de Koningin, van de ministers, van onze echte Burgemeester Baron Michiels van Kessenich! Vanuit Maastricht naar de pontonbrug om de Maas weer over te steken naar Wijck. Ik kon er echter niet door, daar de brug alleen open was voor militair verkeer. Drommen mensen keken er naar eindeloze colonnes auto's, tanks en allerlei andere voertuigen die van Hasselt in België kwamen. Elke auto moest een ovatie in ontvangst nemen. Vele Amerikanen gooiden met cigaretten en kauwgom. Voor op de motorkap van één der auto's zat 'n Mof-krijgsgevangene. 't Was geen gezicht en er golfde een lach langs de dikke rijen toeschouwers!

Na anderhalf uur ben ik weggegaan en kwam ik na een wat angstige tocht met klimpartij over de puinbrug in Wijck aan. Hier moest ikeen stuk omlopen omdat er in de Wykerbrugstraat nog een Moffen-tijdbom was ontdekt. De straat was afgezet. En er waren twee dagen lang honderden burgers en vele Amerikanen langs gekomen! Na de twee Amerikanen, die bij mij waren toen de eerste tijdbom ontplofte, nog gesproken te hebben ging ik naar huis! Na een dag vol emoties slapen, hopend dat de Moffengranaten ons met rust laten.

_______________________________________________________________________________

Zaterdag 16 september 1944

Gisteren verscheen een” Mededelingenblad”van de Nederlandse Ordedienst. De “Limburger-Koerier”, alias “de Leugeneer”, verschijnt niet meer. de redacteuren van den broeck, jacobs en van den Eelaart zijn ontslagen. Enkele koppen: “Proclamatie van Hare Majesteit de Koningin”, Eigenmachtig arresteren verboden”, “Ordemaatregelen van het Geallieerde Opperbevel” enz. enz.

Het aantal Amerikaanse troepen wordt steeds groter.De Yanks plaatsen granaatwerpers in het Thorbeckeplantsoen, maar haalden de later weer weg. vanmorgen hebben w eonze portie Duitse granaten weer gehad. Er waren er heel wat. Tientallen. De Moffen schieten tekort en halen het station niet. Op het Hofmeijersplein is er een ingeslagen waardoor enkele doden. Onbegrijpelijk, de Moffen verdedigen Maastricht niet en nu proberen ze het plat te schieten. Ik probeerde naar de LBD-post te komen aan de Scharnerweg, maar moest meerdere keren dekking zoeken achter bomen van het Thorbeckeplantsoen en benmaar teruggegaan omdat het me te heet werd.

Om 2:00 uur een vrachtwagen met 30 krijgsgevangenen, die bespuwd en uitgejouwd werden. Om 2:45 uur zo’n 100 Amerikanen in rijen ahter elkaar langs weerszijden van de Meerssenerweg. Gingen naar Meerssen. Vanavond weer wagens met krijgsgevangenen.

______________________________________________________________________

Zondag 17 september 1944

De afgelopen nacht schoten de Amerikanen terug met granaten. Gelukkig schoten de Moffen niet terug. Amerikaanse luchtmacht in actie: in het Oosen en Noord-Oosten Tientallen vliegtuigen die steeds stijl naar beneden duiken. Weer duizenden Yanks in allerlei voertuigen. Yanks groeten ons met 2 vingers in V-vorm. V van Victorie. Duitsland verliest op alle fronten.

______________________________________________________________________

Maandag 18 september 1944

Vanochtend om 8:00 uur plotseling een Moffenvliegtuig. Amerikaanse lichtspoorminutie spoot de lucht in en haalde de Mof waarschijnlijk neer. Er zouden bommen zijn gevallen in de Brusselsestraat. De Moffen krijgsgevangen. Die kunnen niet meer moorden!

Vanmiddag bracht prins Bernhard een bezoek aan Maasticht. Zijn auto kwam over de pontonbrug. Stormachtige toejuigingen. Luchtlandingen van d egeallieerden bij Eindhoven en Arnhem. Aken ingesloten. strijd bij Sittard. Laten we goed beseffen dat de Rotmoffen nog maar 20 km hier vandaan zijn! Maar Keulen hoort de Amerikaanse kanonnen. Zoveel te zien, te horen en te beleven dat het niet allemaal op te schrijven is.

___________________________________________________________________

Dinsdag 19 september 1944

Vanmorgen stad in geweest over Pontonbrug. Massa’s vlaggen! Overal foto’s van leden koninklijk huis. In de Wofstraat een radio in een etalage met het opschrift: “Een bovengedoken onderduiker”! Kaart wanneer publiek Oranje kon komen beluisteren.

Vanavond weer elektrisch licht. Ook de radiocentrale werkt weer.Vanavond enkele Moffenvliegtuigen boven de stad. Een zou er neer zijn geschoten! Het wemelt hier van het afweergeschut. Neermaaien die Moffen. Praat veel met de bemanningen van 4-ling geschut. Interessant hun verhalen, maar vragen mij de oren van het hoofd over de bezettingsjaren.

Eindhoven bevrijd! De Waal bij Nijmegen bereikt! Geldrop bevrijd! Spoorwegstaking was een succes!.

______________________________________________________________________

Woensdag 20 september 1944

Vandaag alweer een week vrijheid. Niet te geloven. te kunnen zeggen wat je wilt! Er komt een heerlijk fijn gevoel over de mensen, als ze die rustige Amerikanen zien lopen op hun gummie-zolen. Ze schreeuwen niet, ze brullen niet, schelden niet, slaan niet, stelen niet. het gaat allemaal zo gladjes. Een Mof kun je alleen maar in beweging krijgen als je hem als een hond toeblaft.

In de villa van Regout, nu huishoudschool, zit vol met gevangen BSB-ers. Vanavond werden ze in de tuin gelaten en moesten ze de tuin schoonmakern onder bewwaking van KP-ers. Ze worden knap afgebeuld met dat werk, maar de bewakers passen geen SS-methoden toe!. Niet dat ze het niet verdienen die verraders, maar wij Nederlanders blijven mensen, ook al is dat moeilijk tegenover dat zootje.

De commandant van de Landwacht uit Meerssen, een manke, vroeg zijn bewaker waaraan hij dat had verdiend!. Ze leren het nooit, de zwijenen! Vier jaar lang heefthij de mooie meneer uitgehangen en is-ie de schrik van de goede Nederlanders geweest. Vier jaar lang hebben die zwijnen het voor het zeggen gehad en ons uitgebuit. Nu vragen ze waar ze het aan hebben verdiend! Ik denk dat we nog vele jaren na de oorlog met dat probleem te kampen zullen hebben. De verderfelijke invloed die de Nazi-troep op de zwakken heeft gehad zal nog vele jaren in hun verradelijke geest hangen.Vanmorgen een veerpont over de Maas in werking gesteld. We hopen spoedig weereen vaste verbinding te hebben. Vanavond weer enkele malen geen electriciteit.

______________________________________________________________

Donderdag 21 september 1944

Bliksemopmars van Monty’s troepen.Legden de afstand Eindhoven-Nijmegen af in 5 uur! Straatgevechten inNijmegen, grote schade in Eindhoven door Duitse bommen. Eindelijk is Brest in Frankrijk gevallen! hevige strijd ten oosten van Aken. Iedereen die verder dan 6 km. buiten Maastricht wil, moet een vergunning van de Amerikanen hebben.

_______________________________________________________________

Vrijdag 22 september 1944

NSB-ers zijn aan het werk gegaan in door Moffen verlaten gebouwen. de rollen zijn omgedraaid!.

In “Palace”draait de eerste Amerikaanse film! Dat is wat anders dan die smerige Moffenpropaganda –films. Voorstellingen op zaterdag en zondag om 2, 4 en 6 uur n.m.

Vanavond enige Moffenvliegtuigen. Veel afweer. De Luftwaffe schijnt op z’n laatste vleugels te vliegen! Er wordt verwoed gevochten in een strijd van man tegen man in Arnhem. Poolse en Engelse para’s trachten de Rijnbrug in handen te krijgen. Waalbrug in Geallieerde handen.

________________________________________________________________

Zaterdag 23 september 1944

Vandaag een niet alledaags schouwspel gezien. De NSB-burgemeester van Schaesberg zat in de tuin van een school en zat op zijn knieën aarde bij een paar boompjes weg te krabben. De edelachtbare Heer als tuinman. Mussert’s volgelingen kruipen, zoals hij zelf spoedig zal kruipen. Antoon moet zich niet prettig voelen overigens, want zijn baas Seys Inquart is via Venlo naar de Heimat gevlucht. Eens stond hij op het Binnenhof te Den Haag.

Geallieerden vliegen in drommen naar Duitsland. het Duitse volk verstaat maar een taal, die der bommen!. Britten op 1 km van Weert. Britse en Poolse heldenstrijd in Arnhem, alwaar SS-pantsertroepen in actie. (Hebben ze die dan nog?).

_________________________________________________________________

Zondag 24 september 1944

In Maastricht niets bijzonders voorgevallen. Iedereen volgt met grote spanning de krantenberichten omtrent het verdere verloop van de strijd.

__________________________________________________________________

Maandag 25 september 1944

In Maastricht reerds drie compagniën oorlogsvrijwillegers opgericht. Binnenkort ga ik mij ook melden. Ik kan niet langer toezien. Ik wil een geweer in mijn handen en die zwijnen te lijf. Dat ben ik gewoon verplicht al allen die door de SS, NSB, landwacht en andere bandieten zijn vermoord!

Vanmrgen vele auto’s met materiaal voor nieuwe bruggen aangekomen! Vele Yanks herstellen de St.Servaasbrug. Een fantastich schouwspel als er een reusachtige ijzeren kolos van een staalconstructie eenvoudig over het gapende gat in de brug wordt geschoven. de hele Wijkerstraat afgezet, ligt vol met materiaal! En gebrul zoals bij die Mofefn is er niet bij. Eeen “hoge fluit”en alle komt in beweging. hakkengeklap en laarzengestamp horen we niet. De soldaten groeten hun meerderen alsof ze “goede morgen”tegen een buurman zeggen!

Krant: Doodstraf voor Nederland ingevoerd. Heren bandieten van Hitler en Musert: opgelet, uw tijd is gekomen!Duitse noodrantsoen verlaagd. geen wonder ze kunnen steeds minder graan uit bezette gebieden gappen. Jullie moesten zonodig kanonnen i.p.v. boter.

____________________________________________________________________

Dinsdag 26 september 1944

Geruchten dat er vele vluchtelingen uit Kerkrade naar Maastricht komen, die worden ondergebracht in het station. Enkele Luftwaffe toestellen die hevig worden beschoten. Yanks vorderen goed met het herstel van de brug. Morgen zal de Baileybrug worden geopend. Eindelijk weer een vaste verbinding!

De eerste verslagen van mensen die in kamp Amersfoort en Vught zaten nu in alle openbaarheid in de krant. Gruweleijke verhalen van moorden, galgen, levend begraven, doodtrappen, bunkers, honden etc! We huiveren bij het lezen ervan.

Die verhalen doen me denken aan de verhalen van de joodse jongetjes, die in 1933 bij mij in de klas op de Lagere School in de Prof. Pieter Willemstraat kwamen, na hun vlucht uit die rotte plek in Europa: Duitsland. Het zijn dezelfde verhalen die vandaag in de krant staan. Geallieerden: s.v.p., uitroeien die troep SS bandieten zo gauw mogelijk!

_________________________________________________________________

Woensdag 27 september 1944

Het schijnt niet goed te gaan met de Britten te Arnhem. Sobere berichtgeving. De Britten trekken terug. Hemel, waar gaat dat heen? De Canadezen bestormen Calais. hier en dar bieden de Duitsers dus nog steeds verbitterde tegenstand. Ze zijn nog niet ver van Maastricht. Spaar ons ervoor dat ze terugkomen. Dan is het leed niet te overzien!

____________________________________________________________________

Donderdag 28 september 1944

Om 9 uur gisteravond Duitse bommen! Twee enorme knallen. Een bom viel precies voor de stationstoren op het Stationsplein. Stapels glas en dakpannen. Gelukkig geen doden! Wel zwaargewonden!

Een bom verwoestte het achterdeel van het huis dat door de NSB-er Jaspers (slagerij) was verlaten. Hoe vinden ze elkaar!? De derde viel achter de huizen van de Lage barakken.Hitler zette zijn beste muil weer eens open voor een redevoering. Nooit zal hij capituleren.

De beestmens Adolf heeft zin in nog meer lijken in Europa. Z’n honger is nog niet gestild! Hitler wil niet capituleren? Goed! Dan maar bommen er overheen! Toen ik klein was zei mijn moeder al: “Wie niet horen wil, moet maar voelen!”dat gespuis moet en zal van de aardbodem! Haat brandt tegen alles wat Duits is!

Sinds gisteren tot vandaag 12 uur onafgebroken colonnes tanks door de stad. ’t Komt op gang voor de laatste beslissende klap! Hoewel: in Arnhem is de strijd ten einde. De Britten werden teruggeslagen. Het plan in een keer door te stoten tot in Arnhem is mislukt. Te hopen dat vele Britten zich hebben kunnen redden. En Adolf zal zich op de borst slaan.

______________________________________________________________

Vrijdag 29 september 1944

Veel explosies gehoord vandaag. Niemand weet wat er aan de hand is. Wilde gruchten over een V -1 aanval. Tot nu toe vielen die op Londen, nu zullen de lanceerplaatsen landinwaarts zijn verlegd. Krijgen wij ze nu? Rantsoenen werden minder. Er is geen aanvoer, geen vervoermiddelen, geen vleesbonnen verschenen! In plaats daarvan 1 ei per persoon. Sinds 4 dagen geen boter, een ons suiker + 1 ons vet per persoon. We eten veel fruit om de honger te stillen. En we zijn vrij. dan die riem maar wat strakker!

_______________________________________________________________

Zaterdag 30 September 1944

Geallieerde versterkingen bij Nijmegen. De Moffen mogen niet verder komen nu Arnhem mislukt is!

Zie voor vervolg dagboek Hette de Jong: Oorlogsdagboek Hette de Jong Maastricht 2e WO Oktober 1944