We hebben 302 gasten online

Democratie: de missie van de Verenigde Staten

Gepost in V.S.

President Wilson verklaarde in 1917, toen de VS deel gingen nemen aan de Eerste Wereldoorlog " to make the world safe for democracy" .

Al uit de onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten (1776) spreekt de idee dat de Verenigde Staten een missie in de wereld te vervullen hebben. Amerika zou voorbeeld en vertrekpunt zijn voor een betere wereld.

we the people
Wij het Volk

Dit geloof in een betere wereld vinden we terug in Wilson's "crusade for freedom and democracy". Dit vinden we ook terug bij F.D.Roosevelt's " for freedoms " : vrijheid van meningsuiting, van godsdienst, van armoede en vrees die hij in 1941 omschreef. Zowel Wilson als F.D.Roosvelt waren idealistische presidenten en beide presidenten stonden aan de wieg van twee internationale organisaties, de Volkenbond en de Verenigde Naties, die als doelstelling hadden de vrijheid en vrede gestalte te geven.
Beide presidenten waren aanhangers op buitenlands politiek gebied van het isolationisme dat gebaseerd was op de zogenaamde Monroe - doctrine (1823). President Adams formuleerde de inhoud van de Monroe - doctrine aldus: Amerika en Europa dienden zich te onthouden van wederzijdse bemoeiing.

george washington
George Washington, de eerste president van de VS

De eerste president van de VS, George Washington formuleerde het bij zijn aftreden als volgt: "Europa heeft een samenstel van belangen, die met ons heel weinig of totaal niets te maken hebben.En daarom zou het onverstandig van ons zijn ons door kunstmatige banden in combinaties en botsingen van haar vriendschappen en vijandschappen verwikkeld te raken. Onze gescheiden en verre ligging noodt ons en stelt ons in staat een eigen koers te volgen".

Toen het isolationisme tijdens Wilson en Roosevelt niet meer houdbaar bleek besloten ze toch deel te nemen aan een oorlog in Europa. Met als doelstelling : "war to end war".

Toen de Tweede Wereldoorlog eindigde met een overwinning van de Geallieerden aanvaarden de Verenigde Staten hun rol als supermacht en wierpen zich op als verdedigers van de vrijheid en democratie tegen de andere supermacht de Sovjet Unie. De Koude Oorlog zoals dat tijdperk wordt genoemd bepaalde de buitenlandse politiek van de grootmachten. Met de val van de Berlijnse muur ( 9 november 1989) werd het einde van de Koude Oorlog symbolisch vorm gegeven.

opstanden tegen communisme

legenda opstand tegen communisme

"Het rijk van de Duivel" ,zoals president Reagan Rusland en het communisme had omschreven, was definitief verslagen en de Verenigde Staten, lees de democratie en de daarvoor staande waarden had de strijd gewonnen. De Verenigde Staten waren de enige overblijvende supermacht geworden.

Het einde van de Koude Oorlog leidde ertoe dat er van een "dreiging voor de veiligheid van de VS" nu geen sprake meer was. De ultieme vijand, het communisme was verslagen. Onder de Clinton Administration werden de uitgaven voor defensie met ongeveer een derde werden terugbracht.

In "A Report of the Project for the New American Century". Rebuilding America's Defenses: " Strategy, Forces and Resources For a New Century," (van September 2000) wordt in de inleiding bezorgdheid uitgesproken over de daling van de sterkte van de Amerikaanse defensie en de gevolgen daarvan voor het Amerikaanse leiderschap in de wereld en vanzelfsprekend het handhaven van de vrede.

Die bezorgdheid nam nog toe door twee door het Congres geïnitieerde notities. the Pentagon's Quadrennial Defense revieuw en het rapport van het National Defense Panel. Beide studies geven aan dat de defensie uitgaven van de VS gelijk blijven ja zelfs teruglopen. Amerika is de Super Power en moet alles doen om dat te blijven.

Er zijn echter staten die de huidige situatie niet willen accepteren en dat willen veranderen als ze zouden kunnen. Als de Amerikaanse macht verminderd maken die staten daarvan gebruik. Jaren van vermindering van de defensie uitgaven hebben de Amerikaanse militaire kracht aangetast, Zonder een goed onderbouwde defensiepolitiek en een duidelijke toename van de defensie uitgaven kan de VS de haar toekomende rol niet in praktijk brengen. Met deze gedachten in het achterhoofd begon men in 1998 een project tot formulering van de defensieplannen en de noodzakelijke financiële onderbouwing.

Men maakte daarbij gebruik van een al door Cheney , Secretary of Defence in 1992 opgesteld Defense Policy Guidance (DPG) dat uitging van:
- VS pre - eminence
- voorkoming van een rivaal
- schepping van internationale veiligheid

Het document werd bekritiseerd als 'Koude Oorlog retoriek' om de defensie uitgaven hoog te houden. In Rebuilding America's Defenses: " Strategy, Forces and Resources For a New Century," vindt men dat het in de DPG gestelde nog steeds opgaat. En wel door nieuwe omstandigheden.

Tijdens de jaren '90 was er meer sprake van een gebalanceerd federaal budget dan van een gefundeerde nationale veiligheid. In de praktijk was er sprake van stijgende belastingen en snijden in defensie uitgaven. Het Amerikaanse publiek en haar vertegenwoordigers werd de verminderde kracht van de VS military steeds duidelijker.
Het rapport verscheen 10 jaar na het einde van de Koude Oorlog. In de defensiestrategie ging men daarbij uit van ongecontroleerde veronderstellingen over de aard van de wereld zonder een super power verhaal.. Het Post Koude oorlog tijdperk zal geen vrede vol tijdperk zijn als we de buitenlandse en defensie belangen blijven ontkennen.
Alleen aandacht voor de Amerikaanse militaire sterkte zal de wereld veiliger maken en de Amerikaanse strategische interesse meer veiligstellen nu en in de toekomst.

In "RISE TO GLOBALISM" American Foreign policy 1938-1970 van Stephen E. Ambrose schetst Ambrose het beeld dat de VS hebben van de ' wereld ' en de ontwikkeling van hun rol daarin:
"Voor de Tweede Wereldoorlog hadden de meeste Amerikanen een nogal curieus beeld van de wereld. Ze geloofden in een natuurlijke hegemonie van interesse tussen de landen, er van overtuigd dat er een algemene overeenkomst was ter bevordering van de vrede, en men ging er van uit dat geen natie of volk van een oorlog voordeel zou kunnen hebben.(p.13) Deze opvatting impliceert dat vrede een normale conditie was tussen staten, en dat oorlog, als het zo ver kwam, een opwelling was van irrationele boze krachten van psychotische mensen. Dat was vreemd vooral omdat de VS zelf ontstaan was door middel van een vrijheidsoorlog en grote gedeelten van het grondgebied had verkregen door oorlog, de industriële revolutie en nationale eenheid had bereikt door een burgeroorlog, een koloniaal imperium had opgebouwd door oorlog, en er toch van uitging dat oorlog geen voordelen zou opleveren. Hoe kon die natie veronderstellen dat vrede de natuurlijke conditie van een staat was?

Rond 1968 hadden de Amerikanen hun visie veranderd. Ze accepteerden oorlog en kregen zelfs de overtuiging dat als we de vijand niet aanpakken waar hij zich bevind "there we'll have fight them in San Francisco". De dreiging moest dus eerder worden aangepakt en wel "overseas". Natuurlijk niet elke Amerikaan accepteerde dat, maar voldoende om de regering te steunen voor overzeese avonturen, wat de kosten ervan ook moge zijn.

En juist dat wordt in de DPG van Secretary of Defense uit 1992 en de auteurs van Rebuilding America's Defenses uit 2002 benadrukt.

Op welke gebieden is de nationale veiligheid van de Verenigde Staten in gevaar?

"The Report of the Quadrennial Defense Review":

1) We zullen te maken krijgen met een variëteit van regionale gevaren Iran,Irak, Midden Oosten en Korea
2) Het controleren van gevoelige informatie en moderne technologische ontwikkelingen dat gebruik kan worden voor militaire en terroristische acties.
3) Er sprake is van een nationaal gevaar en Amerikaanse burgers zullen direct of indirect in gevaar zijn.
4) Het Amerikaanse vasteland is niet veilig voor aanvallen.
5) De dominantie van de VS zal leiden tot pogingen die dominantie aan te vallen
6) Er is verder een groot aantal "wild card" scenarios die de belangen van de VS kan schaden zowel in eigen land als daar buiten.
7) De VS is de enige supermacht in de periode van 1997-2015. In de periode daarna bestaat de mogelijkheid" that a regional great power or global peer competitor may emerge"

Door de terroristische aanval op 11 september 2001 heeft president Bush de oorlog verklaard aan het internationaal terrorisme.

strijd terrorisme

Zoals al onder punt 4 werd gesteld in de QDR was de VS niet veilig voor aanvallen.

De VS werden de laatste keer in eigen land aangevallen in 1828 toen de Engelsen Washington in brand staken. De aanvallen van de terroristen beroofde de Amerikanen van het gevoel dat ze safe waren. Het land dat in de 20e eeuw naar Europa kwam "to safe the democracy" lag nu zelf in de frontlinie. President Bush was vastbesloten het terrorisme waar ook ter wereld aan te vallen omdat men ervan overtuigd was dat iedere dreiging waar dan ook in potentie een fatale bedreiging van de Verenigde Staten was. Dus ook potentiële dreigingen waren gerechtvaardigd om te worden aangepakt War to end war veranderde zelfs in een preventieve oorlog.

Eerst werd afgerekend met Afghanistan en vervolgens werd een van de schurkenstaten Irak aangepakt. Maar er is een duidelijke breuk te constateren. De VS voeren nu geen "War to end War" maar er is nu sprake van een preventieve oorlog die niet past binnen de Amerikaanse traditie Sinds de burgeroorlog 1860-1865 hebben de Amerikanen altijd gewacht tot de vijand het eerste schot loste. In Irak hebben de VS eerst geschoten".

Men deed dat echter om een van de ' evil states ' te vernietigen en er vervolgens de democratie te vestigen. De VS willen in Irak een model - democratie vestigen die als voorbeeld voor de regio en de islamitische wereld kan gelden. Het zou de vervulling zijn van Amerika's historische lotsbestemming - missie - en een ommekeer in de geschiedenis van de mensheid.

Voordat we verder ingaan op wat democratie inhoud moeten we eerst de vraag beantwoorden

Mag een land de soevereiniteit van een ander land aantasten?

Ambassadeur Richard Haass directeur van the State Department's Policy Planning Staff, Probeert een antwoord te geven op die vraag tijdens een bijkomst gehouden op the School of Foreign Service and the Mortara Center for International Studies at Georgetown University in Washington op 14 January 2003.

In zijn voordracht "Souvereiniteit: Bestaande rechten, en de daaruit volgende verantwoordelijkheden" schets Haass eerst een historisch beeld van het begrip soevereiniteit.

 Vier karisteristieken:

1) Een soevereine staat is een staat die volledige politieke autoriteit heeft en een monopoly over het wettelijk gebruik van geweld binnen de eigen staat.
2) Het is in staat tegen overschrijding van de eigen grenzen op te treden.
3) Het kan zijn buitenlandse politiek vrij kiezen.
4) Het is erkend door andere regeringen als een onafhankelijke staat en gevrijwaard van externe interventie.

Deze vier componenten zijn nooit absoluut, maar tezamen geven ze een voorspelbaar fundament voor wereld orde.
Wat vandaag de dag belangrijk is dat elk van de componenten - interne autoriteit, grens controle, politieke autonomie en non interventie - wordt tegemoetgekomen zonder uitzondering. Soevereiniteit is een zo fundamenteel iets dat we het als iets vanzelfsprekends aanvaarden. Dat is toch vreemd want de geschiedenis laat zien dat voor het ontstaan van territoriale staten tijdens de 16e en 17e eeuw., voordat er sprake was van soevereiniteit in Europa, de politieke autoriteit gedeeld werd door Imperiums, koninkrijken, graafschappen en stadstaten. Er was geen duidelijke scheiding tussen wereldlijke en geestelijke macht. Pausen en koningen maakten aanspraak en vochten om de zelfde gebieden. Deze overlappende politieke eenheden monden uit in de Reformatie en de godsdienstoorlogen. De bevolking leefde een kort, arm en kommervol bestaan.

Een keerpunt in de ontwikkeling was de vrede van Westfalen in 1648 , waar werd vastgesteld dat staten bepaalde inherente rechten hadden namelijk exclusieve jurisdictie over hun eigen grondgebied, politieke onafhankelijkheid, gelijkheid onder internationale wetten inclusief het recht op eigen buitenlandse politiek. Met het accepteren van de soevereiniteit ontstond ook de norm die tussenkomst in de interne affaires van een land omschreef.
Interventie, het tussenbeide komen, werd in Europa een uitzondering in plaats van regel. Het stabiliseerde Europa en verspreidde zich verder tot in China en Japan. Het streven naar soevereiniteit leidde tot de dekolonisatiebeweging na de Tweede Wereldoorlog.

Bij het begin van de 20e eeuw was soevereiniteit een essentiële voorwaarde geworden voor vrede, democratie en vooruitgang. Duidelijk was dat zwakke staten moeite hadden hun soevereiniteit uit te oefenen. Globalisering maakte het moeilijker voor alle landen hun grenzen te controleren. Regeringen waren voor vrijheid van handelen om zo te profiteren van de voordelen van multilaterale samenwerking. Staten misbruikten hun soevereine status door het opvoeren van politieke spanningen wat leidde tot gevaar voor hun inwoners en de internationale gemeenschap politiek.

Bedreigingen van de soevereiniteit

A) Een aantasting van soevereiniteit ontstaat wanneer staten er te weinig van hebben. In onze wereld zijn er veel regeringen die te weinig legitimiteit en capaciteit hebben om hun normale soevereiniteit in de praktijk te kunnen uitoefenen. Die worden van binnenuit aangetast of gedomineerd door warlords die onbestuurde regio's willen domineren.
Dat geeft aan buurlanden de mogelijkheid die krachten te steunen. Daarnaast kunnen bestaande staten door corruptie of criminelen worden aangetast. Wanneer staten hun soevereine macht niet kunnen uitoefenen, worden ze instabiel of vervallen zelfs in anarchie. Deze staten vallen uit elkaar.

nine eleven

Door de gebeurtenissen van 11 september 2001 merkten we echter dat onze veiligheid er door kan worden bedreigd omdat ze een voedingsbodem blijken te zijn voor extremisme en vluchthavens voor criminelen, drugstransporten en terroristen.
Een van de meest dringende opdrachten is dat deze 'troubled states' niet uitgroeien tot 'failed states'. In buitengewone omstandigheden zal de wereldgemeenschap via de o.a. via de UN de helpende hand kunnen bieden maar beter is eerder op te treden voor dat die staten uit elkaar vallen. Dat is de reden waarom de VS haar economische, technische en militaire assistentie verleent als staten daar behoefte aan hebben om hun soevereiniteit te kunnen uitoefenen.

B) De tweede aantasting van de soevereiniteit ontstaat door de globalisering, waardoor staten niet in staat zijn hun grenzen te beschermen, grensoverschrijdend verkeer te reguleren en eigen inwoners voor buitenlands gevaar te beschermen. Globalisering is het totaal van politieke, economische, sociale, en culturele interacties dat afstanden doet verkleinen en doordringendheid doet toenemen van traditionele grenzen door de snelle toename van goederen, kapitaal mensen en informatie.. Bij Globalisering is regulering noodzakelijk.

C) De derde aantasting van de soevereiniteit is de trend om rechten over te hevelen naar multinationale organen zodat de scheiding tussen buitenlands en binnenlands verdwijnt.b.v. in Europa door de vorming van de EG. Bevoegdheden komen dan niet meer bij het nationale parlement maar bij b.v het Europese parlement te liggen.

D) De vierde aantasting van soevereiniteit is het resultaat van een van de meest opvallende ontwikkelingen van de laatste decennia. De bereikte globale consensus dat soevereiniteit geen blanco check is. Dat soevereine staten gehouden zijn tot de uitvoering van fundamentele verplichtingen, zowel voor de eigen inwoners als voor de internationale gemeenschap. Wanneer een regime faalt met het in praktijk brengen van deze verantwoordelijkheden of misbruik maakt van haar voorrechten, brengt het haar soevereine privileges in gevaar inclusief, in extreme gevallen, de immuniteit van militaire interventie.

Haass geeft daar drie voorbeelden van

1) Wanneer een staat deelneemt aan of faalt om genocide of misdaden tegen de menselijkheid op haar grondgebied tegen te gaan.
2) Groeiende global consensus betreft het feit dat staten het recht hebben actie te ondernemen om hun burgers te beschermen tegen staten die terroristen steunen, of onderdak bieden aan of niet in staat zijn tot controle van terroristen die vanaf hun grondgebied opereren.
3) Wanneer staten acties ondernemen die een gevaar opleveren voor de veiligheid van de wereldgemeenschap b.v door de productie van massavernietigingswapens. Dit recht op zelf bescherming houdt ook in een " pre-emptive " actie tegen een duidelijk en dreigend gevaar dat al is erkend in het internationaal recht en gepraktiseerd.

Soevereiniteit is niet absoluut het is een conditie. Militaire interventie, de noodzaak daarvan, moet duidelijk kunnen worden aangegeven. Het kan geen oplossing zijn voor iedere onveilige despoot.

Secretary of State Powell zei op September 6, 2002,: "any such action must be used with great care and judiciousness and with a clear understanding of the obligations that we have as a responsible member of the international community."

Dan zijn we weer terug bij ons uitgangspunt de missie van de Verenigde Staten om de democratie over de wereld te verspreiden. Daar waar dus tegen 'evil states' moet worden opgetreden zal de democratie na het verdwijnen van de 'evil states' moeten worden ingevoerd.

Dat nu is echter niet zo eenvoudig.
Bij het ontstaan van de Verenigde Staten werden in de grondwet de vrijheden van ieder vastgelegd. De Amerikaanse Grondwet was de eerste toepassing van de scheiding van de machten in een staat die door de Verlichtingsfilosoof Montesquieu (1689-1755) in zijn boek 'Esprit des Lois' als de trias politica worden omschreven. De drie machten van de staat wetgevende, uitvoerende en rechtelijke macht dienden van elkaar gescheiden te worden zodat de macht in een land gecontroleerd kon worden. Maar die grondwet was pas de eerste toepassing van deze scheiding der machten. Voor de Franse Revolutie (1789), onder het zogenaamde Ancien Regime, was de macht in handen van de Koning die zijn macht rechtstreeks van God had gekregen. En de Kerk was het daar mee eens. Men sprak van Godssoevereiniteit.
De Verlichting legde de grondslag voor Franse Revolutie en kreeg wereldhistorische betekenis. De verlichtingsfilosofen gingen uit van de opvatting dat alles een natuurlijke oorzaak heeft en het gevolg was van natuurwetenschappelijke wetten. In dat wereldbeeld was geen plaats meer voor het bovennatuurlijke, voor God. De mens kwam nu in het middelpunt te staan en zou zijn lot in eigen hand nemen. Het volk al nadenkend, rationaliserend, kwam de macht toe, Volkssoevereiniteit.

Aan het einde van de 17e eeuw en het begin van de 18e eeuw werd de burgerij zelfbewuster en bracht twee bezwaren naar voren tegen de manier waarop een staat functioneerde:
1) Burgers genoten te weinig bescherming tegen de macht van de staat. De koning had absolute macht.
2) Burgers hadden niets te vertellen over het functioneren van de staat.

Het ging dus om de vraag waar haalde de overheid het recht vandaan om de baas te spelen. De filosoof Locke (1632-1704) vroeg zich af waarom in het ene land de burgers meer aan overheidswillekeur zijn blootgesteld dan in een ander land. Die overheid heeft immers dezelfde taak zorgen voor vrede en veiligheid en de rechten van de mens beschermen.
Tot de grondrechten van de mens behoren o.a. vrijheid van meningsuiting en godsdienst. Wanneer nu die grondrechten worden aangetast mag een volk zich daartegen verzetten. In plaats van Godsoevereiniteit was er nu sprake van Volkssoevereiniteit.

Deze ideeën en waarden worden echter niet overal aanvaard of gekend. De vraag is dus of onze westelijke waarden kunnen worden toegepast en uitgevoerd in landen waar men die ideeën en waarden niet kent.

Na omverwerping van het autocratische regime van Saddam Hoessein willen de VS in Irak de democratie vestigen. Daarmee de missie van Wilson en FD Roosevelt voortzettend. Democratie in Irak moet het wenkend perspectief worden voor honderden miljoenen onmondige, werkloze en vaak jonge moslims die door het fundamentalistische virus zijn aangetast.

De regering Bush heeft een heilig geloof geformuleerd: de Bush doctrine: democratie en vrije markt zijn altijd en overal noodzakelijk. Deze begrippen hebben een universele, objectieve geldigheid gekregen en Irak wordt de proeftuin voor de vraag of deze theorie ook in praktijk kan worden waar gemaakt. Scepsis is op zijn plaats want het voorgespiegelde democratische paradijs kan een luchtspiegeling blijken.

kaart midden oosten

De Arabische regio kenmerkt zich door het feit dat autoritaire regimes, meestal met een beroep op de islam, de status quo hardhandig handhaven. In feite is er sprake van Godsoevereiniteit. Alleen in Tunesië en Turkije is er sprake van een scheiding tussen het geloof en de staat. Aan de andere kant is er na de revolutie in Iran sprake van een theocratie. Het zijn daar de geestelijken die de macht in de staat bepalen.

Democratie is wel eens gesteld is de regeringsvorm van welgestelden.

Kijken we naar enkele kenmerken van de regio:
1) Minimale economische groei
2) Een te groot ambtenarenapparaat
3) Hoge werkeloosheid
4) Een snel groeiende bevolking (biologische tijdbom)
5) Corruptie
6) Militaire machtsuitoefening
7) Koningen en presidenten voor het leven
8) Rijk aan een gewilde grondstof( geldt niet voor Syrië en Jordanië)
9) Problemen met de watervoorziening.

Zou de democratie a la Amerika dan de oplossing kunnen brengen?
In de Arabische landen denken de fundamentalisten daar duidelijk anders over. Vrije verkiezingen zouden wel eens ertoe kunnen leiden dat de fundamentalisten aan de macht komen. Grootste voorbeeld daarvan is Algerije in 1992 waar men geen verkiezingen hield omdat men vreesde voor een overwinning van de fundamentalisten.(in feite is er sprake van een burgeroorlog) Grootste probleem bij het invoeren van democratie is dat de landen in het Midden Oosten geen "liberal democratie"hebben.

Zoals ik al aangaf stelde Locke al dat er sprake hoort te zijn van burgerlijke vrijheden en juist die ontbreken waardoor het houden van open eerlijke verkiezingen en het recht op vereniging en vergadering een essentieel onderdeel zijn om de politieke macht te legitimeren. Golfstaten die een parlement hebben zijn geen democratie simpel omdat de leden door de koning of sultan worden benoemd en slecht advies uitbrengen. Geldt ook voor Saudi - Arabië

Waarom is democratie in het Midden Oosten moeilijk in praktijk te brengen?

Enerzijds is dat historisch bepaald. De ideeën van de Verlichting zijn er niet doorgedrongen anderzijds is het voor veel fundamentalisten duidelijk dat democratie een westers idee is en dat het niet toepasbaar is op de wereld van de Islam. De soevereiniteit van het volk, volkssoevereiniteit valt niet te combineren met de heerschappij van God. In feite blijft men dus uit gaan van Godsoevereiniteit.

De vraag is alleen als veel Arabieren voldoende onderwijs zouden kunnen volgen( meer dan 50% van de vrouwen is analfabeet) of de rationaliteit het dan niet zou winnen van het nu door de Islamieten zo omarmde idee van de Godsoevereiniteit.
Zou dezelfde ontwikkeling zich ook niet in de Arabische landen kunnen voordoen als in de Westerse wereld door de Verlichting en Franse revolutie heeft plaatsgevonden. De scheiding tussen Kerk en Staat kent de Islam niet. Oefent men kritiek uit op de staat dan oefent men kritiek uit op God.
Maar de opkomst van de fundamentalisten in de Arabische landen laat ook zien dat men los van de regeringen werkt en op den duur er een bedreiging voor vormt.

De conclusie kan alleen maar zijn dat zolang de VS er niet in zullen slagen de grote massa van de Arabieren een menselijk bestaan te garanderen men zal blijven luisteren naar islamitische fundamentalisten die hen een toekomst met Allah voorhouden tegen de "heidenen". Democratie en rechtsstaat horen samen te gaan.
Uit het feit dat in veel Arabische landen het Islamitische recht nog door de staat wordt uitgeoefend blijkt dat er van een driedeling van de macht zoals Montesquieu dat al beschreef en in de grondwet van de VS is opgenomen en ook in veel westerse landen in praktijk is gebracht, nog lang geen sprake is.

Of de VS er in zullen slagen om met behulp van de Bush doctrine de dictatoriale Arabische landen om te vormen tot democratieën zal de nabije toekomst uitwijzen. Aan het missiegevoel van de VS zal dan in ieder geval opnieuw gestalte zijn gegeven. Of er dan echter sprake is van idealisme moet ieder maar voor zich zelf bepalen.

Drs J.W. Swaen
historicus

Geraadpleegde bronnen: Ambrose, Stephen E, Rise to Globalism; American Foreign Policy 1938 -1970
Bruijn Peter,de;Een zwaarbewapend baken van licht NRC,21-03-03
Butker Robbert; Een Amerikaanse Jihad
Chavannes, Mark; Onschuld en Arrogantie NRC 12-04-03
Chavannes, Mark en Schinkel Maarten: De VS zijn een hegemonie op krediet NRC van 28-09-02
CE N T E R F O R D E F E N S E I N F O R M A T I O N http://www.cdi.org/products/almanac0102.pdf
Cheney Dick: US will break Alliance of terrorists, Rogue States 09-04-04
http://usinfo.state.gov/topical/pol/terror/texts/03040901.htm
Cohen William S.; Secretary of Defense REPORT OF THEQUADRENNIAL DEFENSE REVIEW 2000
http://web.mit.edu/ssp/db21/links_frameset.html
Dreyfuss Robert; Just the Beginning. Is Iraq the opening salvo in a war to remake the world? In The American Prospect, volume 14 Issue 4, 01-04-
Eijsvogel Juurd; KERNWAPENS SLOKTEN 11 % BUDGET VS OP NRC 7-7-1998
Gordesman Antony,H; The Crisis in US Defense Spending: A Reality Check januari 1999
Middle East Studies Program Center for Strategic and International Studies
http://web.mit.edu/ssp/db21/links_frameset.htm
Haass Richard; Sovereignty: Existing Rights, Evolving Responsibilities US Departments of State 14 January 2003 On the Changing Nature of Sovereignty.
http://usinfo.state.gov/topical/pol/terror/03011501.htm
Ham , Peter van; Europa en de Pax Americana Essay Instituut Clingendael.
http://www.clingendael.nl/cli/publ/..._2002_april.pdf
Ham, Peter; Het gaat om de Pax Americanana NRC Handelsblad 11 maart 2003 Clingendael
Ham, Peter; Terroristen krijgen meer ruimte door oorlog Irak 03-04-03 Clingendael
Jacubowski Mirko; Kehrtwende: Strategische Rüstungs- und Rüstungskontrollpolitik während der Clinton-Administration (1993-1999)
Johann-Wolfgang Goethe Universität Frankfurt am Main - FB 03 Gesellschaftswissenschaften Mirko Jacubowski proefschrift 11.
Kagan Robert Paradise & Power: America and Europe in the New World Order 20-03-03 The Economist.
Lemann Nicolas: The next World Order The Bush Administration may have a brand-new doctrine of power. Issue of 01-04-02
Meyerson Harold; The Most Dangerous President Ever, How and why George W. Bush undermines American security. In The American Prospect volume 14 Issue 5 01-05-03.
Müller Henk; Democratie volgens Allah, Reflex Volkskrant 12-04-03
The Observer: Is America too powerful for its own good? In Observer Worldview 10-02-2002
Nye Joseph; The new Romans meets the new Barbarians. The Economist 21-03-02
Parade Magazine 12 okt 2001 Interview met Secretary of Defence Rumsfield.
http://www.defenselink.mil/news/Nov...01_t1012pm.html
Rebuilding America's Defenses: Strategy, Forces and Resources For a New Century; Sept 2000. (A report of the project for the New American Century).
Rumsfeld Donald,H; Report of the COMMISSION TO ASSESS THE BALLISTIC MISSILE THREAT TO THE UNITED STATES 1997
http://www.fas.org/irp/threat/missile/rumsfeld/toc.htm
Schinkel Maarten: Ook wereldeconomie voelt macht van VS NRC 05-04-03
Thompson Mark and Duffy Michael; Donald Rumsfeld's secret plan to defeat Saddam relies on special forces, a new high-tech weapon and a defense secretary involved in every detail Time magazine, 01-19-00
'We zullen niet aarzelen alleen te handelen' Passages uit de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de VS
www.nyt.com