We hebben 348 gasten online

Deel 46 Oorlog door de Eeuwen heen

Gepost in Serie Oorlog door de eeuwen heen

 De slag bij Agincourt 1415

De ontwikkelingen op de Balkan Deel 3

De opvolgersstaat van Servië was het Koininkrijk der Serven, Kroaten en Slovenen.

Balkan 1919
 
De Zuid-Slaven hadden die gemeenschappelijke staat niet cadeau gekregen. Vooral Servië had offers gebracht. Van 1912 tot 1918 kwam een kwart van de bevolking om het leven. Maar ook de creatie van het nieuwe koninkrijk kostte mensenlevens. Na het uitroepen van deze staat op 1 december 1918 door prins-regent Alexander kwamen er botsingen in Kroatië, waar rechtse groeperingen de stichting van een zelfstandig, onafhankelijk Kroatië eisten. Er waren in die tijd twee felle tegenstanders: de leider van de Servische Radicale Partij, Pasic, voorstander van een Servisch centralisme en de leider van de Kroatische Boerenpartij, Radic, een wispelturige en opportunistische sektariër, hardnekkig in zijn haat jegens Belgrado.
 
.Joegoslaviè 1919
 
De Radicale Partij kreeg in 1920 een meerderheid in het parlement en wist een centrale regering in Belgrado door te zetten. Door politieke en economische tegenstellingen sleepte het land zich voort van de ene crisis naar de andere. De pogingen de parlementaire democratie te laten functioneren slaagde nauwelijks. In tien jaar versleet het land twaalf kabinetten.In 1928 werden 3 Kroatische parlementariërs doodgeschoten, waaronder Radic waardoor de vijandschap toenam tussen de Kroaten en de Serviërs. In januari 1929 stelde koning Alexander de dictatuur in en het land kreeg voor het eerst de naam Joegoslavië. Als Serviër, die de Kroaten niet vertrouwde, zorgde de koning voor een overwicht van Serviërs, in alle mogelijke bestuursorganen . Zijn heerschappij duurde vijf jaar. In 1934 bewezen Kroaten in vereniging met Macedoniërs dat ook zij goede schutters waren en vermoordden de koning. De autoritair gezinde Radicale Unie van Stojadinovic kreeg het voor het zeggen en Stojadinovic als premier ging economische en politieke banden met Duitsland en Italië aan. In 1939 werd Stojadinovic vervangen door een flexibeler politicus, Cvetkovic. Enkele dagen voor de Duitse inval in Polen sloot de Joegoslavische regering een overeenkomst met de Kroatische leider Macek, waarbij een autonoom Kroatië werd gecreëerd. In de jaren dertig was de fascistische oriëntering in Zuid-Oost-Europa vrij algemeen. In Hongarije heerstte de conservatieve dictator Horthy, in Roemenië Antonescu. In Albanië werd een autocratisch bewind uitgeoefend door koning Zogoe. Ook zijn hart ging uit naar het fascisme; hij wierp zich dan ook volledig in de armen van Mussolini. Wat niet voorkwam dat hij door Mussolini in 1939 aan de kant werd gezet.In Griekenland heerste sinds 1936 de militaire dictator Metaxos. In Bulgarije was er ook geen democratie, want in 1934 werd het parlement ontbonden. Lange tijd had de para-militaire, terroristische organisatie van de Macedonische Revolutionairen (IMRO) Bulgarijes politiek bepaald. Koning Boris, die twee keer aan hun aanslagen ontsnapte, slaagde er in 1934 in de organisatie in een actie van zes weken te vernietigen.In al deze landen waren illegale communistische partijen werkzaam onder de strikte leiding vanuit Moskou via de Komintern. Voor de communisten op de Balkan was Macedonië een belastende kwestie. De Komintern had bepaald dat er een onafhankelijk Macedonië moest komen, een idee dat in de nationalistische bevolkingen van Joegoslavië en Griekenland geen weerklank vond. Stalin voerde sinds 1933 de Voksfront-politiek.In Joegoslavië werd tegemoetgekomen aan de publieke wens Macedonië op te nemen in een Joegoslavische federatie.
 
Prins Paul van Joegoslaviè
 

Prins Paul

 
Na de dood van koning Alexander van Joegoslavië in 1934, werd zijn neef, prins Paul regent namens de nog minderjarige zoon van Alexander. Door de successen van de Duitse Blitzkrieg in 1940, besloot prins Paul - daartoe door Hitler persoonlijk onder druk te zijn gezet - toe te treden tot het driemogendhedenpact. Het verdrag werd op 25 maart 1941 in Wenen getekend.
 
Balkan1941
 
Onmiddellijk na het bekend worden braken er onlusten uit in Belgrado, en andere delen van Servië. Op 27 maart 1941 vond er een staatsgreep plaats. De nieuwe premier, luchtmacht - generaal Simovic, dwong prins Paul het land te verlaten. Tien dagen later werd Joegoslavië door de legers van Duitsland, Italië, Hongarije, Roemenië en Bulgarije aangevallen.In Kroatië vonden zij een omvangrijke vijfde colonne. Reeds in 1929 was daardoor Ante Pavelic een fascistische organisatie opgericht onder de naam Ustasa. Direct nadat Zagreb was gevallen hield Pavilic daar zijn intocht als fascistische leider van een 'vrij' Kroatië. In werkelijkheid was het land echter bezet gebied.Pavilic minister van godsdienstzaken uitte zich als volgt: 'Wij zullen een aantal Serviërs doden, anderen zullen wij verjagen en de rest zullen wij dwingen het katholieke geloof aan te nemen'. Toen de Joden en Zigeuners vrijwel geheel en de in Kroatië levende Serviërs voor een groot deel waren uitgemoord, uitte aartsbisschop Stephinac een zwak protest.Toen op 8 mei 1945 de partizanen van Tito Zagreb binnentrokken, zat Pavilec al hoog en droog in Argentinië en daarna zochthij zijn toevlucht tot Spanje, waar hij in totaal nog vijftien jaar zou leven. Het verzet in Servië, dat van de communisten en de resten van het koninklijke Joegoslavische leger uitging, had al in de herfst van 1941 een omvang die overleg tussen de twee leiders noodzakelijk maakte. De beroepsrevolutionair Tito en de beroepsmilitair Mihailovic ontmoetten elkaar en kwamen overeen op bescheiden schaal samen te werken.
 
Josip Broz Tito
 
1) De monarchist Mihailaovic kon Tito's politieke bedoelingen alleen maar wantrouwen .2) Ook de agressieve tactiek van Tito's partizanen sprak hem niet aan.Al spoedig kwam het tot botsingen tussen de Cetniks en de communisten, die tot een burgeroorlog tussen de partijen uitgroeide.Wie precies de Cetniks waren is niet helemaal duidelijk. In Knin is in 1941 een Servische verzetsgroep zich zo gaan noemen. Het is mogelijk dat Tito' s partizanen die term later voor alle Servische niet-communistische verzetsgroepen zijn gaan gebruiken. Steunend vrijwel alleen op Serviërs uit Krajina, voerde de Kroaat Tito een partizanenoorlog tegen de Duitsers en Italianen en tegen de Cetniks en Ustaci.
 
Joegoslaviè 1942
 
In juli 1942 begonnen de partizanen' de Lange Mars', een veroveringstocht die hen in enkele maanden de controle over een groot deel van Bosnië verschafte. In het begin van 1943 kwam er een gecombineerde aanval van Duitsers, Italianen, Bukgaren, Ustaci en Cetniks om het leger van Tito definitief te vernietigen. Deze trok zich terug, door de overmacht, in de Montenegrijnse bergen. Met een verlies van tienduizend manschappen slaagde Tito er in de omsingeling te doorbreken en zich in Bosnië in kleine legertjes op te delen. Gevangenen maakte men zelden en de oorlog tussen de partizanen en de Nazi's behoorde tot de wreedste van de Tweede Wereldoorlog.De Britten die eerst samenwerkten met Mihailovic, omdat in Londen een monarchistische Joegoslavische emigrantenregering zetelde. Het werd langzamerhand duidelijk dat Mihailovic en zijn Cetniks zich feller tegen de partizanen van Tito keerden dat tegen de Duitsers en de Italianen. Niet het symbolische verzet van Mihailovic, maar het effectieve verzet van Tito verdiende Britse steun.Op 25 juli capituleerde Italië en de Duitsers vreesden geallieerde landingen op de Balkan en opnieuw besloten de Duitsers, nu samen met Kroaten en Bulgaren de partizanen aan te vallen. Maar deze hielden stand.In 1944 verbraken de Britten hun betrekkingen met Mihailovic. Ook de emigrantenregering volgde dit voorbeeld en besloot voortaan Tito te steunen. Begin april 1945 zette Tito het beslissende offensief in tegen de Duitsers, Ustaci en Cetniks. Deze probeerden naar Oostenrijk te ontkomen, maar werden voordien door de partizanen verpletterd.Na de bevrijding stond Tito maar één doel voor ogen: het vestigen en opbouwen van een communistisch Joegoslavië. Bij verkiezingen voor de constituerende vergadering was er maar één lijst, de communistische.De constituerende vergadering schafte de monarchie af en bevestigde het plan van Tito voor een federatie van zes republieken: Servië, met de hoofdstad Belgrado, Kroatië, met de hoofdstad Zagreb, Slovenië, met de hoofdstad Ljubljana, Bosnië-Hercegowina, met de hoofdstad Sarajewo, Macedonië, met de hoofdstad Skopje en Montenegro met de hoofdstad Titograd.Iedereen tevredenstellen was natuurlijk onmogelijk, maar Tito wist dat voor een aantal kernproblemen redelijke oplossingen te vinden. Heel belangrijk was het de verschillen in omvang en bevolkingsaantal zodanig te compenseren dat er een zeker evenwicht zou ontstaan. Servië was het grootste land met de meeste inwoners, maar Tito heeft, waar mogelijk, aan de omvang van deze republiek geknabbeld.Om Kroatië op de federale weegschaal extra gewicht te schenken, werden Krajina en Slavonië, waar nog altijd meerderheden van Serviërs wonen, zonder bijzondere status aan Kroatië toegekend. De Federatieve opbouw van Joegoslavië had in de beginjaren van de Tito-staat, een zeer beperkte betekenis.Hoe kwam het dat de bevolking sympathie had voor de communisten?Dat verschijnsel was in Europa vrij algemeen en kwam vooral door de actieve rol van de communisten tegen de nazi's. En omdat in Joegoslavië de communisten de partizanen leidden konden ze op veler sympathie rekenen. Daarbij kwam dat Tito collegiaal samenwerkte met een groep getrouwen uit de partizanenstrijd. De belangrijkste van hen waren: Milovan Djilas, Edvard Kardelj, Vladimir Bakaric en Alexander Rankovic.Van deze vier werden later Djilas en Rankovic uit de partij gestoten. In 1945 trokken echter alle nog één lijn en voerden marxistisch - leninistische denkbeelden uit. Het verschil met de Sovjet -Unie was dat Tito de boeren niet liet uitmoorden.
 
Balkan 1948
 
Doordat Joegoslavië de communistische guerrilla's in Grieks Macedonië steunde en ook doordat het hardnekkig de stad Triëst opeiste, werden de betrekkingen met het Westen steeds slechter.
 
Trièst
 
Het kwam tot een breuk met Moskou en in maart 1948 werden alle Russische adviseurs uit Joegoslavië weggehaald. Men betichtte Tito onder andere van ideologische dwalingen.De westerse mogendheden waren bereid Joegoslavië te steunen.
 
.Balkan 1950
 
Oorzaken uiteindelijk uiteenvallen Joegoslavië?1) Tito heeft de volkeren van Joegoslavië bij elkaar gehouden, zonder echter de basis te leggen voor een definitieve samenhang. Wellicht te wijten aan zijn communistisch dogmatisme.2) Het aan de kant zetten van Milovan Djilas in 1954 gaf aan dat Tito, diens ideeën over een revolutie die een democratische weg in moest slaan, niet kon volgen.Tito zag zowel in de Rooms-katholieke Kerk als de orthodoxe Kerk een bedreigende macht, die eronder moest worden gehouden. Inderdaad had het Vaticaan er alle belang bij de Joegoslavische staat te ondermijnen. De rooms-katholieken vormden daarin immers een minderheid. In een afgescheiden Slovenië en Kroatië zou de Kerk onnoemelijk meer zeggenschap geven.Aangezien het inkomen per hoofd van de bevolking in het noorden drie keer zo hoog was als in het zuiden, is het niet moeilijk te raden waar de voorstanders van decentralisatie zich bevonden. Tito en Kardelj waren voorstanders van een gematigde decentralisatie, Rancovic voor meer centraal gezag. Tito besloot op te treden, waarbij hij twee vliegen in één kap probeerde te raken. De geheime politie had zich onder Rancovic tot een staat in de staat ontwikkeld. Tito ontdeed zich van beide; Rankovic werd ontslagen en uit de partij gestoten en de geheime politie gereorganiseerd.Door de inval van Rusland in Tsjecho-Slowakije in 1968 was Tito er niet gerust op dat Joegoslavië de volgende zou kunnen zijn.Bij al die moeilijkheden kwamen nog de volgende:# De nationale rivaliteit, vooral tussen Serviërs en Kroaten stak weer de kop op.# Er waren verschillen van mening over economische zaken als investeringsfondsen, maar ook over culturele zaken als taal.# Belangrijker dan de meningsverschillen waren echter de irrationele bronnen waaruit het nationalisme in Kroatië weer opleefde, vooral onder de jongeren.Tito moest weer ingrijpen. Hij was min of meer alleen komen te staan. Djilas en Rankovic had hij de laan uitgestuurd en Kardelj had een zwakke gezondheid. Hij beschuldigde de Kroatische partijleiders van verderfelijk nationalisme en bevool een zuivering. Hierdoor kon hij een nationalistische aanval nog afslaan.Tito was voor weinig zaken zo beducht als voor een herleven van de vooroorlogse spanningen tussen de etnische groepen. In mei 1980 stierf Tito, een paar dagen voor zijn achtentachtigste verjaardag.Tito voorzag het probleem van zijn opvolging en ontwierp het collectief staatspresidium, dat na zijn dood de leiding zou overnemen. In de tien jaar die op Tito's dood volgden, hebben de Joegoslavische politici kans gezien zijn nalatenschap, waaruit met goede wil een vrije, humane en welvarende samenleving had kunnen groeien, reddeloos en redeloos te vernietigen.Achtergronden De etnische problemen in Joegoslavië waren voor een deel van economische en voor een deel van culturele aard. Wie zich van Noord -naar Zuid-Joegosalvië verplaatste reisde van een ontwikkeld Europees naar een primitief Aziatisch gebied Ook is de positie van de vrouw een belangrijk aspect van de culturele verschillen tussen noord en zuid. De delen van Joegoslavië die door de Turken werden overheerst, hebben de invloed ondergaan van de islamitische geringschatting van de vrouw. Voor de Eerste Wereldoorlog was het analfabetisme onder vrouwen in Bosnië-Hercegowina vrijwel 100%. Onder communistische leiding werden de partizanen geleidelijk geïndoctrineerd met ideeën van gelijkberechtiging. Het meest weerbarstig echter is de mentaliteit van de mannen. Vijftig jaar waren te kort om bepaalde regionale eigenschappen te veranderen. Banditisme en andere vormen van criminaliteit waren in het gehele Dinarische gebied een verbreid verschijnsel. Het schelmachtig verleden heeft echter nog steeds zijn nawerking. In tijden van crisis vervallen velen in ongeoorloofde praktijken: zwarte handel, handel in verboden waar, smokkel. In tijden van oorlog beschouwen ze plundering als een normaal onderdeel van krijgsverrichtingen. De hoofdrolspelers in de ontbinding van JoegoslaviëWelvaart en tolerantie gaan gewoonlijk samen. Het communisme is er nergens in geslaagd economische verhoudingen te scheppen die qua productiviteit, stabiliteit en welvaart het niveau in de zogenaamde kapitalistische landen ook maar enigszins benaderen. Ook in Joegoslavië stokte de economie en in de tweede helft van de jaren zeventig verkeerde het land in een crisis. Nationalisme teerde ook nog op andere elementen. Bijvoorbeeld xenofobie, angst, materialime, eerzucht, machtswellust, demagogie. De 'kale' mens is behept met een sociale habitus en een terratoriumdrift, die weerzin en agressie in hem oproepen zodra een vreemde sociale gemeenschap hem te na komt.

Franjo Tudjman

Franjo Tudjman
 
Een van de hoofdrolspelers in de ontbinding van Joegoslavië, die deze sentimenten heeft gemanipuleerd, is de voormalige president van Kroatië, Franjo Tudjman. Als generaal in het Joegoslavische leger wist hij precies wat voor eisen aan een socialistische jeugd gesteld moesten worden. Kennelijk nog niet hoog genoeg geklommen zag hij brood in het Kroatisch nationalisme en werd een van de promoters van de zogenaamde Kroatische Lente. Tito maakte in 1971 een eind aan zijn optreden en liet hem in de gevangenis zetten. Het is zelden voorgekomen dat een vooraanstaand lid van de communistische partij ineens opvattingen uit de fascistische koker produceerde. Tudjman heeft dat gedaan. Voor de verwerkelijking van de 'eeuwenlange wens van het Kroatische volk' had hij de steun nodig van de nog steeds voortlevende Ustasa-fascisten, en hij bevredigde hun onuitgeroeide resentimenten met een boek waarin hij onder andere ontkende dat zes miljoen joden in de Duitse concentratiekampen zijn vermoord. Hij stelde ook dat: "het fascistische Kroatië de uitdrukking was van de historische wens van het volk en de erkenning van het historische feit dat Hitler-Duitsland op de ruïnes van Versailles een nieuwe orde schiep en Kroatië haar grenzen gaf". Nauwelijks was Kroatië onafhankelijk of synagogen werden in brand gestoken en Joods begraafplaatsen geschonden. Tudjman verkaarde in het openbaar dat hij er trots op was niet met een Joodse of servische vrouw getrouwd te zijn.

Slobodan Milosevic

Milosovic
 
In Belgrado werd Slobodan Milosevic leider van de Servische Communistische Partij. In 1987 verdrong hij de titoïst van de oude stempel, Ivan Stambolic, die hem bij de verovering van het leiderschap behulpzaam was geweest. Met zij streven Vojvodina, Kosovo en Montenegro onder Servisch bestuur te brengen, bevoderde hij de nationalistische tendenties in het hele land en werd daardoor een van de doodsgravers van Joegoslavië.
 
Reeds in 1986 kwam het zogenaamde Memorandum van de Servische Academie van Wetenschappen en Kunsten in de openbaarheid. Hierin werd kritiek geuit op het erbarmelijk functioneren van het Joegoslavische staatsapparaat.

Vervolgens nam het de grote Servische minderheden in de andere republieken in bescherming, die gediscrimineerd werden - in Kosovo, door de Albanezen zelfs met uitroeing werden bedreigd - volgens het stuk. Verder drong het stuk aan op afschaffing van de grondwet van 1974. Het kon niet ontkent worden dat de radicale federatie van 1974 een zeer ongunstige uitwerking op de economie had gehad. Zij had de facto een einde gemaakt aan de vrije markt. Het gevolg was dat de republieken hun eigen economie door protectionistsiche maatregelen gingen beschermen en dat er een ware handelsoorlog uitbrak. De federale regering had alle instrumenten voor het voeren van een coherente economische politiek voor het hele land uit handen gegeven en moest het aanzien dat de werkloosheid tot boven de vijftien procent steeg.

 
Milosovic gebruikte echter een andere zaak als breekijzer naar de macht: de positie van de Servische minderheid in Kosovo, die inderdaad aanvalllen te verduren had van Albinezen; een kwestie die veel meer tot de fantasie van gefrusteerde Serviërs sprak. Volgens ingewijden werd Milosovic volstrekt niet geleid door sterke nationalistische sentimenten. Maar hij onderkende die wel bij anderen en wist zich er heel goed van te bedienen. Zijn politiek instinct heeft hem echter niet behoed voor het maken van catestrofale taxatiefouten.
 
a) Zijn verantwoordelijkheid voor de toespitsing van de tegenstellingen in Joegoslavië is onmiskenbaar. In het gunstigstegeval werd hij gemotiveerd door de overtuiging dat Joegoslavië alleen kon overleven als er een krachtig centraal gezag kwam.
b) Een kwalijker motivatie kan zijn blinde machtshonger zijn geweest, die hem, zoals alle autocraten, op een verkeerd spoor heeft gebracht.
 
De voorstelling van zaken als zou Milosovic de oorzaak van de ondergang van Joegoslavië zijn geweest, is echter absoluut in strijd met de feiten. Tudjman zat allang een gevangensstraf uit wegens nationalstisch streven. Maar in 1990 waren de twee heren de belangrijkste protagonisten, die het lot van Joegoslavië in handen hadden. Het was toen duidelijk dat geen macht in Joegoslavië Tudjman ervan zou kunnen weerhouden zijn politiek van de afscheiding van Kroatië te voltooien. Maar het was evenmin twijfelachtig dat Milosovic de grenzen van Kroatië, zoals die binnen de Joegoslavische federatie min of meer administratief waren vastgelegd, niet zou aanvaarden en dat hij de zeshonderduizend Serviërs en de Servische milities binnen Kroatië zou gebruiken om die grenzen met geweld open te breken. Hij speculeerde er bovendien terecht op dat het federale leger de Servische zijde zou kiezen.

Rol E.G.

Op zijn laatst in 1989, toen de tegenstellingen in alle scherpte naar buiten kwamen, had de Europese Gemeenschap de burgeroorlog in Joegoslavië nog kunnen voorkomen. De bevolkingen van de republieken hadden zich toen nog aan een EG onderworpen, indien de Europese Gemenschap te kennen had gegeven dat zij wilde meehelpen de verhoudingen te verbeteren om een verenigd Joegoslavië in de gelegenehid te stellen lid te worden van de EG. Zoveel fantasie was er echter bij de politici van de EU niet aanwezig. Dus sleepte de Joegoslavische crisis zich voort.
 
De nationalistische leiders schoten als paddenstoelen uit de grond. Het herleven van de Servische Cetniks, was een van de afschuwelijkste en meest beangstigende aspecten van de ineenstorting van het communisme in Servië en in Joegoslavië. Dit soort, dat onvoorstelbare gruwelen pleegt, geeft uitdrukking aan alles wat irrationeel en onaanvaardbaar is in de samenleving van de Balkan. Het denkpatroon van de Cetniks is niet speciaal beperkt gebleven tot Servië , alleen kreeg het hier de gelegenheid vrijelijk zijn verziekte geaardheid uit te dragen.
 
Om heel zeker te zijn van zijn zaak, deed Milosovic hetzelfde als Tudjman. De ex-generaal van het 'socialistische Joegoslavië' verwierf in Kroatië de steun vande rechtse ultra's, die de erfenis van de fascistische Ustaca beheren. Milosovic van de 'Socialistische Partij' geneerde zich niet, stilzwijgend een monsterverbond aan te gaan, met de rechtse ultra's van seselj, die als Cetniks de walgelijke traditie van de Servische fascisten voortzetten.

De weg naar het einde van Joegoslavië

Tito radicale ingreep van 1974, die bedoeld was om door middel van federale decentralisatie de Joegoslavische staat bijeen te houden, verscherpte eerder de tegenstellingen dan dat hij ze ophief.
 
Toen de eenheidsstaat steeds meer bergaf ging kwamen de Serviërs in actie. In 1988 werd de regering van Vojvidina op formeel wel grondwettelijke, maar feitelijk ondemocratische manier tot aftreden gedwongen en door stromannen van Milosovic vervangen. Hetzelfde gebeurde een half jaar later in Montenegro waar het nog minder moeite kostte omdat het grootste deel van de bevolking zich als Montenegrijnse Serviërs beschouwde. De opheffing van de autonome status van Kosovo stuitte daarintegen op hevig verzet van de Albanezen, die negentig procent van de bevolking vormden. Daar werd de tegenstand door politie en leger drastisch gebroken. De kettingreactie van geweld kwam langzaam op gang.

Wat was de houding van het Servische volk?

Om te beginnen is er verschil tussen Serviërs binnen de Servische grenzen en die in Kraotië, Bosnië, Macedonië en de voor kort nog autonome gebieden Kosovo en Vojvodina. Dan zijn er ook nog belangrijke verschillen tussen de Serviërs in de steden en dorpen.
 
In sommige streken leeft de landbouwbevolking nog in tradities die uit de Osmaanse tijd dateren en die de hardheid ervan bij zich dragen. De Serviërs op het platteland van Krajina, Slavonië en Bosnië-Hercegowina houden een syndroom van angst en woede in stand, dat hen in staat stelt onder bepaalde omstandigheden de vreselijkste wandaden te begaan. Maar de Kroaten, de moslims in Bosnië en de Albanezen - door soortgelijke tirrannie gevormd - als twee druppels water op de Serviërs lijken.
 
Dat wil zeggen dat het gros van de Joegoslaven hoogst beminnelijk, gastvrij, gezellig en tegemoetkomend kan zijn, maar ook hoogst intolerant, geborneerd, koppig en kwaardaardig. Extremer dan in het Westen.
 
Tot het voorspel van de Joegoslavische tragedie behoort de wijziging van de Sloweense grondwet in 1989, die het uittreden van de republiek uit de federatie mogelijk maakte. De Kroatische ouverture tot de ondergang van Joegoslavië was dramatiser. Zowel van de Kroaten als van de Servische inderheid maakte zich hysterie meester. De Serviërs zagen door de tegen hen genomen maatregelen dat zij burgers van tweede klasse zouden worden, maar dat zij ook gevaar liepen aan de oude Ustasa machten te worden uitgeleverd. De situatie liep op gecontroleerde wijze uit de hand: Cetniks en door de overheid geleide en gesponserde Servische groepen infiltreerden in alle Servische woongebieden en voorzagen de de inwoners van wapens. Maar tezelfdertijd distribueerden ook militairenvan de HDZ, samen met de nog veel extremer Kroatische troepen wapens en zij intimideerden de Serviërs door het bombarderen van hun huizen, restaurants en winkels.
 
1) December 1990: het Sloveense volk spreekt zich met grote meerderheid in een referendum uit voor afscheiding van Joegoslavië.
 
2) Maart 1991: voortschrijdende desintegratie van de federale regering.
 
3) Juni 1991: Slovenië en Kroatië verklaren zich onafhankelijk. Hoe had het zo ver kunnen komen en wiens schuld was het?
 
Niemand kon zich aan de indruk onttrekken dat het de integes van politieke bararen enerzijds en de verblindheid, ja, mateloze domheid van de bevolking anderzijds was geweest, die tot de ramp hadden geleid.
 
Opbreken van voormalig Yoegoslavië
 
Wat Europa helaas niet eerder dan in 1991 begreep was, dat de burgeroorlog in Joegoslavië het gevaar inhield van belligerente ontwikkelingen op de hele Balkan. Het had er echter geen idee van hoe het de strijd moest lokaliseren en hoe het een gevaarlijk verschuiving van alle krachtsverhoudingen kon voorkomen. Het principe dat geen enkele Europese grens kan worden gewijzigd, tenzij met wederzijds goedvinden, bleek juist voor Joegoslavië de oorzaak te zijn voor een gruwelijke oorlog.
 
Intussen kon de houding van de westerse landen als geschutter worden omstreden. Politici en media meenden dat Joegoslavië behouden moest blijven. Maar plotseling ontstonden er afwijkende politieke visies ingegeven door het feit dat men er van uitging dat de strijdende partijen in Joegoslavië verdeeld konden worden in reactionaire communisten (in Servië) en progeressieve democraten (in Slovenië en Kroatië). Later kwam men er achter dat de Kroatische democratie een misvatting was.
 
Het was de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Genscher die pressie uitoefende op de EG om Slovenië en Kroatië te erkennen. Bang voor een Duitse 'Alleingang' stemde de EG er uiteindelijk mee in. Met het doordrijven van de erkenning van Slovenië en Kroatië door Duitsland maakte niet alleen een eind aan de gesprekken met de Serviërs en aan het streven alsnog de een of andere beperktere, maar vreedzame vorm van terratoriale integreteit voor Joegoslavië te vinden, maar bracht bovendien Bosnië-Hercegowina in een onmogelijke situatie. Op het moment dat Slovenië en Kroatië hun onafhankelijkheid uitriepen was een burgeroorlog onvermijdelijk. De etnische zuiveringen begonnen in Kroatië; Serviers en Kroaten maakten er zich op even barbaarse wijze schuldig aan. Er ontstonden een aantal autonome Servische gebieden Krajina en in Oost - en West-Slavonië. Krajina heeft een duidelijk Servische meerderheid van ongeveer vijfenzeventig procent. Dat ligt anders in Slavonië war de twee groepen elkaar min of meer in evenwicht hielden. Daar kwamen ook de gruwelijkste uitwassen van etnische zuivering voor.
 
De oorlog tussen de Servische milities en het federale leger aan de ene kant en Kroatische milities en het Kroatische leger aan de andere kant heeft er tenslotte toe geleid dat Kroatië een derde van zijn terratorium verloor. Op 23 november 1991 kwam er op advies van de door de VN gestuurde vertegenwoordiger Cyrus Vance een wapenstilstand tot stand, die echter niet leidde tot het oplossing van de problemen. Van het Plan-Vance is niets terechtgekomen.Zie voor deel 4 Van de Ontwikkelingen op de Balkan Deel 47 Oorlog soor de Eeuwen heen