We hebben 308 gasten online

Deel 48 Oorlog door de Eeuwen heen

Gepost in Serie Oorlog door de eeuwen heen

De slag bij Agincourt 1415

Ontwikkelingen op de Balkan Deel 5

De oorlog op de Balkan is voor veel mensen moeilijk te begrijpen. Daarom zijn de volgende vragen vooral bedoeld om het inzicht te vergroten

Joegoslavie

Welke godsdienstige tegenstellingen zijn er in Joegoslavië en hoe zijn ze ontstaan?

In het jaar 1054 spleet de christelijke kerk in tweeën. De paus van Rome en de patriarch van Constantinopel hadden een verschil van mening over een geloofskwestie. Het was eigenlijk niet eens zo'n geweldig belangrijk punt, maar het bleek groot genoeg om er ruzie over te maken. Het gevolg was het schisma tussen de Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-Orthodoxe Kerk. De grens tussen rooms-katholiek en oosters-orthodox liep dwars door Joegoslavië. Er leefden met name in Bosnië-Hercegowina ook andersdenkende christenen de Bogomils. Zij waren de voorlopers van de protesanten en werden op hun beurt vervolgd door katholieken en orthodoxen. Deze Bogomils bekeerden zich voor het merendeel tot de islam bnadat de Turken grote delen van Joegoslavië hadden bezet. De situatie is na 1500 dan ongeveer zo dat in Slovenië en Kroatië veel katholieken leven, in Servië veel orthodoxen en in Bosnië-Hercegowina veel moslims. De onderlinge verhoudingen van de Joegoslaven worden nog altijd sterk beïnvloed door deze godsdienstige tegenstellingen.

Hebben de Turken lang over Joegoslavië geheerst?

De Turken hadden vanaf het einde van de vijftiende eeuw een groot Imperium, het Osmaanse Rijk, dat zich uitstrekte over delen van Europa, het Midden Oosten en Noord-Afrika. Joegoslavië hebben ze nooit geheel in handen gehad. Daarvoor was de concurrentie van het Habsburgse Rijk en Venetië te groot. De Habsburgers waren in die tijd druk bezig met het vergroten van hun invloed. de westelijke kant van Joegoslavië, Slovenië en Kroatië , viel onder de Habsburgers en de Venitianen. de oostelijke kant , Servië, Montenegro en Bosnië-Hercegowina, viel onder de Habsburgers. De oorlogen tussen de Habsburgers en de Turken vergrootten uiteraard de kloof die er op godsdienstig gebied bestond. Joegoslavië was als het ware verdeeld in twee culturen. In de negentiende eeuw verzwakte Turkije en kreeg de naam 'de zieke man van Europa'. Turkije verloor de greep op Joegoslavië . Servië vocht zich vrij en werd op het Congres van Berlijn (1878) als onafhankelijke staat erkend. Oostenrijk lijfde Bosnië-Hercegowina in 1908 in.

na 2e BalkanoorlogIs de Eerste Wereldoorlog uitgebroken door problemen op de Balkan?

Dat kun je zo niet zeggen. Wel spelden problemen op de Balkan een grote rol. Rusland dat zichzelf zag als beschermer van de Slavische volkeren en als behoeder van de Orthodoxe Kerk , wierp zich op als bondgenoot van Servië. dat zat Oostenrijk_Hongarije weer niet lekekr, omdat het bevreesd was voor gestook door Serviërs in Oostenrijkse delen van Joegoslavië. Er ontstonden spanningen tussen Oostenrijk en Ruslan/Servië en er waren ook enkele Balkanoorlogen tussen diverse kleinere staten. In die tijd wordt de Balkan het 'kruitvat van Europa' genoemd en gaat het woord balkaniseren een plaats vinden in de woordenboeken. Balkaniseren betekent zoveel als in kleine, elkaar vijandig gezinde staten verdelen of in een toestand van onzekerheid, wanorde en terreur brengen.De aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog werd de moord op de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand. Hij werd in 1914 doodgeschoten in Sarajevo op Oostenrijks grondgebied door de Bosnische student Princip. Die was lid van een nationalistische organisatie die banden onderhield met Servië. Oostenrijk eist genoegdoening van Servië en lokt met instemming van Duitsland een oorlog uit. De Eerste Wereldoorlog was niet meer tegen te houden.

Heeft Joegoslavië zijn bestaan te danken aan de afloop van de Eerste Wereldoorlog?

Dat is juist. Tijdens de oorlog was in Parijs het Joegoslavisch Comité opgericht door intellectuelen die hoopten dat er iets moois zou kunnen ontstaan, wanneer de Oostenrijkers waren verslagen. Zij kondigden in 1917 de oprichting van een verenigd en democratisch koninkrijk. Op 4 december 1918 werd inderdaad het koninkrijk van Serviërs, Kroaten en Slovenen uitgeroepen, met de Servische koning aan het hoofd. Pas later ging dat koninkrijk Joegoslavië heten.

Balkan 1919

Hoe verenigd en democratisch was het koninkrijk Joegoslavië?

Vanaf het begin wars er veel achterdocht en ook strijd tussen de verschillende volken. De Serviërs hadden voor zich en centrale rol in gedachten en streefden naar een eenheidsstaat, de Kroaten daarentegen wilden een federatie waarin de Serviërs niet konden overheersen. De ruzies liepen soms volkomen uit de hand: tijdens een zitting van het parlement werden de populaire Kroatische leider Radic en anderen vermoord. trouwens ook de koning liet het leven. Een Kroaat schoot hem tijdens een bezoek aan Frankrijk.In hoeverre heeft de Duitse bezetting de tegenstellingen vergroot.

Joegoslaviè 1942

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg Kroatië (inclusief Bosnië-Hercegovina) van de Duitse bezetters een quasi zelfstandige status. Aan het hoofd van Kroatië stond Ante Pavelic, leider van de fascistische Ustasja´s. Die gingen beestachtig tekeer tegen de eigen bevolking. Vooral de orthodoxe Serviërs moesten het ontgelden. De gruweldaden van de Ustasja's wekten zelfs bij de Duitsers afschuw op. De Serviërs hebben nooit vergeten wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. In de oorlog is er los wat er in Kroatië is gebeurd, heel wat onderlinge tegenstellingen met geweld opgelost. In de Tweede Wereldoorlog kwamen 1,7 miljoen Joegoslaven om het leven. Een miljoen door toedoen van Joegoslaven zelf.

Balkan 1948

Hoe slaagde Tito erin de rust te bewaren?

De communist Tito, zoon van een Kroatische vader en een Sloveense moeder, was een verzetsheld en had met zijn partizanen de Duitsers verslagen en verwierf nog meer prestige door zijn breuk met Stalin in 1948. De angst voor een Russische invasie was zeker aanwezig en hield de Joegoslaven bijeen. Bovendien regeerde Tito met ijzeren hand. De communistische partij maakte de dienst uit.

Waarom is er na de dood van Tito zo'n chaos ontstaan?

Na de dood van Tito bleek dat er geen echte opvolger was aangewezen. Toen de Sovjet -Unie uit elkaar begon te vallen en de communistische partijen overal in Oost-Europa hun machtsposities kwijtraakten, had dat uiteraard ook gevolgen voor Joegoslavië. Het was de Servische communistische leider Milosovic, die het nationalistische vuurtje opstookte. Hij slaagde erin de Servische invloed te vergroten wat weer verzet van anderen opwekte.

Hoe is de oorlog ontstaan?

Opbreken van voormalig Yoegoslavië

In 1991 scheidde zowel Slovenië als Kroatië zich af en verklaarden zich onafhankelijk. Zij wilden geen Servische overheersing en ze waren ook klaar met het communisme. Het door de Serviërs overheerste leger deed nog een poging Slovenië tot de orde te roepen, maar drong niet echt aan, omdat er in Slovenië nauwelijks minderheidsgroepen en dus ook geen Serviërs wonen. De oorlog duurde korten Slovenië werd zelfstandig.Heel anders liep het in Kroatië. Daar was de nationalistische Tudjman tot president gekozen en zijn provocaties van de Servische minderheid (13%) riepen veel fanatisme op in zowel Kroatië als Servië. Alle bitterheden uit het verleden gingen meespelen. De oorlog was onvermijdelijk en smerig en kostte dertigduizend mensen het leven. De Serviërs veroverden dertig procent van Kroatië en verdreven Kroaten uit Servische gebieden. deze etnische zuiveringen zijn sindsdien ook in Bosnië-Hercegowina aan de orde van de dag geweest. Mensen worden gedwongen een verklaring te tekenen waarin ze beloven nooit meer terug te keren naar hun dorp. In ruil daarvoor mogen ze weg, al krijgen ze soms een kogel in de rug.

Waarom werd er zo verbeten gevochten in Bosnië-Hercegowina?

De situatie is daar heel ingewikkeld, omdat Bosnië-Hercegowina een etnische lappendeken is. Hoewel, alle Joegoslaven behoren tot hetzelfde volk, de Slaven, maken ze zelf een scherp onderscheid tussen Serviërs, Kroaten, Bosniërs, Slovenen enz. Het merkwaardige is dat ook de moslims als een volk worden gezien. In Bosnië-Hercegovina bestond de bevolking voor de oorlog die in 1992 begon voor 44 procent uit moslims, voor 32 procent uit Serviërs en voor 17 procent uit Kroaten. De Servische milities in Bosnië-Hercegovina kregen de steun van tanks en artillerie van het Joegoslavische leger en probeerden de bevolking van van Sarajewo murv te schieten en uit te hongeren. Tegen hen vochten de moslims en Kroatische troepen. Maar de Kroaten doen dat niet uit sympathie met de moslims. Zij zijn net als de Serviërs uit op vergroting van hun gebied. Het is allemaal een ordinair spelletje 'ladjepik'. De situatie is zo dat Bosnië-Hercegowina al verdeeld is tussen Servië en Kroatie. De moslims zijn daar de grote slachtoffers en hebben minder dan tien procent van de grond in handen.

Waarom grepen de Verenigde Naties niet in of de Europese Gemeenschap of de Verenigde Staten?

De Verenigde Staten beschouwden de burgeroorlog in Joegoslavië in de eerste plaats als een Europese kwestie waarmee geen directe Amerikaanse belangen in het geding waren. In het jaar van de presidentsverkiezingen was de regering Bush sr. extra voorzichtig met het inzetten van Amerikaanse militairen. De Europese gemeenschap bemoeide zich intensief met het voormalige Joegoslavië en probeerde door onderhandelingen de burgeroorlog te beëindigen. De EG biedt ook humanitaire hulp. De leden van de Europese Gemeenschap waren echter niet bereid tot het beschikbaar stellen van veel militairen voor een grootscheepse militaire interventie. Het zou veel eigen mensen het leven kosten en het was de vraag of het bijdroeg aan een oplossing, want Joegoslavië was een wespennest en zou dat nog lang blijven. Omdat zowel de VS als de EG geen forse ingreep wensten, konden de VN niet veel doen. . Wel zijn er door de VN militairen uit de lidstaten gestuurd, maar die mengden zich niet direct in de gevechten. OOk werd er een boycot tegen Servië ingesteld en werd met sancties gedreigd. De Veiligheidsraad besloot verder tot een onderzoek naar oorlogsmisdaden. Het was tekenend voor de aarzelingen die er bestonden om werkelijk hard op te treden tegen met name Servië.

Bosnische vragen

De Bosnische oorlog lijkt op een knoop die steeds moeilijker te ontwaren is. Daarom in een korte serie antwoorden op veel voorkomende vragen. Deze verschenen in het Eindhovens Dagblad in juli 1995 onder redactie van Cèline Rutten.

Wat doen de Verenigde Naties in voormalig Joegoslavië?

De Verenigde Naties stuurden in maart 1992 voor het eerst troepen naar de strijdende gebieden. De militairen zijn er, ingevolge VN-resoluties, uitsluitend om humanitaire hulp te bieden en de bevolking zo nodig te beschermen. De eerste Nederlandse VN-militairen vertrokken eind 1992.

Wat betekent Unprofor?

United Nations Protection Force, de vredesmacht van de Verenigde Naties. Ook aangeduid als blauwhelmen. Dutchbat zijn de Nederlandse blauwhelmen.

Wat is en doet de UNHCR?

De UNHCR is een andere onderafdeling van de Verenigde Naties. De letters staan voor: United Nations High Commissioner for Refugees. Deze afdeling geeft uitsluitend humanitaire hulp. In voormalig Joegoslavië is zij verantwoordelijk voor het transport van medicijnen en voedsel. Deze transporten staan weer onder bescherming van de blauwhelmen.

Balkan 1995Hoeveel Nederlanders zijn er op 20 juli 1995 in het gebied?

In totaal 1925. Hiervan hebben 309 militairen van de landmacht, die verblijven in Potocari in de voormalige enclave Srebrenica, toestemming gekregen te vertrekken. Er blijven dan nog in totaal 1078 mensen van de landmacht over. Van de marine zijn er in totaal 530 en van de luchtmacht 339. De luchtmacht zit niet in het gebied van voormalig Joegoslavië, maar opereren voornamelijk vanuit Italië.Van hoeveel landen zijn er legereenheden?In totaal doen 38 landen mee aan het uitvoeren van de VN-resoluties.

Hoeveel VN-militairen zitten er in totaal op de Balkan?

Veertigduizend militairen. Maar die zijn over het gehele gebied van Joegoslavië verspreid, dus die zitten ook in bij voorbeeld Kroatië en Macedonië.

Wat is de snelle reactiemacht?

De snelle reactiemacht (Rapid reaction Force) heet ook Snelle Interventiemacht. Deze macht heeft geen humanitaire taak, maar moet de VN--militairen gaan beschermen, desnoods met gebruikmaking van zware wapens. Zij omvat in totaal 10.000 militairen. Nederland levert een bijdrage met 125 mariniers, die op 11 juli 1995 vertrokken naar Split. Op 19 juli 1995 kreeg men eindelijk toestemming door te reizen in de richting van Kiseljak in Bosnië.

Wat is de functie van de Navo in deze oorlog?

De Navo levert troepen en diensten aan de VN. Zij opereert uitsluitend in de lucht. Een plaatselijke commandant kan om luchtsteun vragen in een bedreigende situaties. De Navo komt pas in actie na toestemming van de hoogste politieke VN-functionaris in het oorlogsgebeid, Akhasi. Als hij inderdaad toestemming geeft tot een luchtverdedigingsactie komen vliegtuigen van Navo-landen, als onderdeel van de VN in actie. Zo verleende de Navo-luchtsteun rond Sarajewo om de Serviërs te dwingen zich verder van de stad terug te trekken, nadat daar een granaat op een marktplein was ontploft. ED 20-07-1995

Vredesplannen als vallende dominostenen

Wat is de Contactgroep?

De internationale Contactgroep bestaat uit de ministers van buitenlandse zaken van de VS, Rusland, Frankrijk, Duitsland en Engeland. De groep werd geformeerd na de raketaanval op Serajevo in februari 1994, om een dreigend conflict tussen de Navo en Rusland te bezweren.

Heeft de Contactgroep iets te vertellen?

Nee, het is een overlegorgaan. Het vredesplan dat nu op tafel licht, is door de Contactgroep opgesteld. Het dateert van 16 februari 1995.

Hoe ziet dat vredesplan eruit?

Het plan houdt in dat de economische sancties tegen de Serviërs grotendeels worden opgeschort. In ruil daarvoor moeten de Serviërs de druk op de Bosnische Serviërs opvoeren en moeten ze Kroatië en Bosnië als onafhankelijke staten erkennen. Het plan is een breuk met de harde lijn die tegen Servië werd gevoerd. Dit land wordt beschouwd als de agressor in de oorlog in voormalig Joegoslavië.De Bosnische Serviërs hebben het plan afgewezen. Het bepaalt dat 51 procent van het grondgebied van Bosnië-Hercegowina aan de federatie van Kroaten en moslims toekomt en de rest aan de Bosnische Serviërs. , die nu 70 % van het grondgebied beheersen. De Serviërs en Kroatië krijgen volgens dit plan een hoge mate van autonomie, maar blijven deel van Kroatië uitmaken. De Servische president Slobodan Milosovic heeft ingestemd met dit plan en de Bosnische moslims ook.

Wat is het verschil met eerdere vredesplannen?

Bekende vredesplannen voor Bosnië-Hercegowina kwamen van Owen en Vance (eins 1992, begin 1993) en van Owen en Stoltenberg (in juli 1993). Volgens het eerste plan zou de republiek in tien zelfstandige provincies worden opgedeeld. Belangrijk bezwaar tegen dit plan kwam van de kant van de moslims. Zij constateerden dat deze verdeling in wezen een etnische opdeling van de republiek was, waardoor de Bosnische-Serviërs beloond zouden worden voor hun agressie en veroveringszucht. Een ander bezwaar was, dat de verschillende provincies die door eenzelfde bevolkingsgroep werd bewoond, onderling niet te bereiken waren. De Bosnische Serviërs klaagden dat ze weliswaar 60% van de oppervlakte kregen toegewezen, maar dat de economische hulpbronnen en rijkdommen bij de Kroaten en de Serviërs terecht kwamen.

Waarom is dan het tweede plan van Owen-Stoltenberg gevallen?

Vredesplan Owen Stoltenberg

Op de mening van het Westen. Volgens dit plan moest Bosnië-Hercegowina worden opgedeeld in drie republieken. Dit plan stond lijnrecht tegenover de meningen die in het Westen algemeen waren geaccepteerd over etnische en politieke pluriformiteit en het vreedzaam naast elkaar bestaan van verschillende etnische groepen. Het plan werd immoreel genoemd en werd beschouwd als toegeven aan de Bosnische Serviërs.

Wie bepaalt eigenlijk wat er gebeurt in Bosnië-Hercegowina?

Op de eerste plaats natuurlijk Karadzic. Op 22 juli 1995 heeft hij het overgrote deel van Bosnië-Hercegowina in handen. Met de verovering van de enclaves breidt hij zijn gebied nog steeds uit. Hij is de man achter de gijzelingen van de blauwhelmen. Hij noemt zijn veroverde gebieden Republica Srpska en de hoofdstad is Pale. De leider van de moslims is Izetbegovic. Hij is ook de president van Bosnië-Hercegowina. De Verenigde Naties hebben er niets te vertellen. ED 22-07-1995

Vroege evacuatie moslims speelt Serviërs in de kaart

Waarom brengen de VN alle mensen vanuit de moslim-encalves niet over naar de moslimgebieden om slachtingen onder de bevolking en drama's met de blauwhelmen te voorkomen?

De blauwhelmen in Bosnië hebben een zeer beperkt mandaat. Daaronder valt niet het overbrengen van de moslimbevolking van het ene naar het andere gebied. Bovendien zouden dergelijke transporten stuiten op blokkades en verweer van de Serviërs in Bosnië. Het is de VN troepen verboden geweld uit te lokken. Ze mogen slechts zichzelf en de moslim-bevolking in de aangewezen enclaves beschermen. Daar komt nog eens bij dat de VN faliekant tegen de zuivering van bepaalde gebieden zijn. Als ze zelf moslims gaan overbrengen van het ene naar het andere gebied dan zouden ze juist bijdragen aan de door de Bosnische-Serviërs gewenste zuivering..

Kunnen er mogelijkheden gecreëerd worden om de Bosnische-Serviërs en hun leider Karadzic aan te pakken?

De theoretische mogelijkheid om Karadzic aan te pakken is al gecreëerd. Het VN-tribunaal voor de oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië heeft de Bosnische-Servische leider, maar ook de militaire commandant Mladic beschuldigd van onder meer volkerenmoord. Overigens opereert het VN-Tribunaal in deze zelfstandig. De VN in New York en hun vertegenwoordigers in Bosnië zijn weinig verheugd met de beslissing van de aanklager van het tribunaal, Goldstone. De VN willen juist de mogelijkheid openhouden om Karadzic te betrekken bij een eventueel vredesoverleg. Door de beslissing van het tribunaal, die door Karadzic is gewraakt, dreigen ze om de tafel te moeten zitten met oorlogsmisdadigers.

Hoe komen de Bosnische Serviërs aan hun wapens?

De Serviërs en de Bosnische Serviërs hebben zichzelf bewapend uit de voorraden van het voormalige Joegoslavische Volksleger. Dit was vrij gemakkelijk, omdat dat leger voor het overgrote deel uit Serviërs bestond. De Serviërs zijn daardoor buitengewoon goed bewapend. Bovendien was de wapenindustrie in het voormalige Joegoslavië geconcentreerd in Bosnië-Hercegowina en Servië. Daarnaast werden de moslims die onder de wapenverboden zuchten in het hoogste geheim bevoorraad door onder andere Turkije. Ook Iran wordt genoemd. Ook de Kroaten mogen geen wapens hebben, maar hebben ze toch. Dit gebeurt via illegale zendingen. ED 24 juli 1995

De grote invloed van generaal Mladic

Wie is generaal Mladic?

Hij is geboren in 1943, toen voormalig Joegoslavië, door de Tweede Wereldoorlog was gesleten: de Kroaten heulden met de Duitsers en de Serviërs vochten tegen hen. Zijn ouders waren eenvoudige Servische boeren. Toen hij twee jaar was, sneuvelde zijn vader samen met andere partizanen van Tito tijdens een aanval op Kroatische collaborateurs. Ratko kwam al gauw op een militaire school terecht in Belgrado. Daarna volgde hij tussen zijn vijftiende en drieëntwintigste jaar de militaire academie. Hij was een vervend aanhanger van het Tito-systeem en zijn paspoort vermelde dan ook als nationaliteit: Joegoslaaf, als ondersteuning van de kunstmatige staat Joegoslavië, de erfenis van Tito dus, als de beste vorm van samenleving. Dat veranderde in een Servisch nationalistisch gevoel onder invloed van de Servische leider Milosovic, die een groot Servië voor ogen stond.

Wat is de rol van Mladic in deze oorlog?

Hij is in 1992 door Milosovic tot generaal benoemd en voert het bevel over 55.000 manschappen. Hij beschikt over zwaar materieel, dat nog uit de tijd van het voormalige Joegoslavië stamt. Mladic was de rechtstrekse tegenstander van Dutchbat in de strijd rond Srebrenica en hij won met gemak volgens een degelijk plan. Hij had op de eerste plaats de bevoorrading afgesneden, de terugkomst van verlofgangers geweerd en voorkomen dat VN-militairen werden afgelost. Hij heeft in 1995 70% van het grondgebied van Bosnië-Hercegowina in handen. Ter vergelijking: in het vredesplan van Vance en Owen uit 1992 zouden de Serviërs 49% van het grondgebied krijgen en de moslims en Kroaten 51%. Een saillante ontwikkeling was toen, dat de moslims en Kroaten hadden ingestemd met dat plan. En zelfs de servische leider Milosovic, die af wilde van de buitenlandse sancties, wilde het vredesplan door het Bosnische parlement slepen. Diegene, die roet in het eten gooide, was Mladic. Na een toespraak in het parlement van bijna een uur werd het voorstel naar de schroothoop verwezen. Mladic speelde dus ook een politieke rol en daar wara hij eerst voor een groot Servië was, vormt hij nu met Karadzic een duo. Zij streefden er naar zoveel mogelijk grond en macht in Bosnië-Hercegowina te veroveren, los van het Servië van Milosovic.Het VN tribunaal ziet Mladic als een oorlogsmisdadiger, onder meer omdat hij onschuldige burgers tot oorlogsdoelwit verklaarde en wil hem vervolgen voor volkerenmoord.

Drama's rond enclaves niet te duiden zonder WOII

Wat zijn precies Ustacha's?

De haat van de strijdende partijen in Bosnië heeft onder meer zijn oorsprong gevonden in de Tweede Wereldoorlog. Toen hadden de Kroaten voor Nazi-Duitsland gekozen, terwijl de Serviërs zich doodvochten in het evrzet.Ustacha was de uiterst rechts-extrimistische groepering. Ze heeft zich schuldig gemaakt aan zulke enorme oorlogsmisdaden dat zelfs doorgewinterde nazi's zich in die tijd walgend afwenden.Een pijnlijk feit is dat een grote groep niet alleen met de Ustacha's heeft gecollaboreerd, maar er ook niet voor terugschrok de dagelijkse gruwelijkheden van de Ustacha's in praktijk te brengen. Dit verklaart misschien iets van het absolute dieptepunt van de burgeroorlog: de aanval op de moslim-enclaves Srebrenica en Zepa en alle verkrachtingen en moordpartijen erna.

Wat deden de Ustacha's?

Onder leiding van Ante Pavelic, hun Poglavnik oftewel Führer, hadden de ongeveer 28.000 Ustacha's zich in het hoofd gezet een derde van de twee miljoen Serviërs te doden, een derde tot het katholicisme te bekeren en een derde te verdrijven. Ze vermoordden op de meest beestachtige wijze iedereen, ook ongewapende oude mannen, vrouwen en kinderen. Ze richtten enorme concentratiekampen in. Ze dreven mensen bij elkaar in een kerk, om ze daarna levend te verbranden. Ze sneden buiken van zwangere vrouwen open. Nadat ze de dorpen hadden uitgemoord, werden de oogballen in emmers verzameld en opgestuurd naar het hoofdkwartier.

Door wie werden ze gesteund?

Door het merendeel van de katholieke kerk in Kroatië: Aartsbisschop Alois Stepinac, keurde het goed dat een bewind zich tegen die 'scheurmakers (de Serviërs), de vloek van Europa' keerde. "De tijden zijn zo dat niet langer de tong spreekt, maar het bloed; door de mysterieuze eenheid met de aarde waarin we het licht van God kunnen ontwaren... het is makkelijk de hand van God hierin aan het werk te zien". Wie waren de Cetniks?Een van de twee Servische verzetsbewegingen in de Tweede Wereldoorlog. De andere werd gevormd door de communistische Patizanen van Tito. De Chetnik-beweging bestond vooral uit Serviërs. de Partizanen kwamen uit geheel Joegoslavië.Na een aanvankelijke samenwerking bestreden beide groepen niet alleen de Duitsers, maar ook elkaar. En ze gebruikten daarbij allebei methoden die bepaald niet zachtzinnig waren. De geallieerden ondersteunden aanvankelijk de Cetniks, maar kozen uiteindelijk de kant van de Partizanen, omdat de berichten dat de Cetniks met de Duitsers onder een heodje speelden, steeds sterker werden. In december 1943 formeerde Tito een Nationaal Comité dat door de Sovjet-Unie als regering werd erkend. Een maal aan de macht hebben de aanhangers van Tito zowel onder de Serviërs als onder de Kroaten ware slachtingen aangericht. de leider van de Cetniks is uiteindeleijk op 15 juli 1946 door Tito ter dood gebracht. Er bestaat nu de Servische Radicale Partij. De leden zien zich als de directe afstammelingen van de Cetniks. Ein in Kroatië kan de rechtervleugel van de partij HDZ, de Kroatische Democratische Unie als een moderne variant van de Ustacha-beweging worden beschouwd. ED 26 juli 1995

Moslim-enclave Bihac is levensgevaarlijk kruitvat

Hoeveel enclaves zijn er in ex-Joegoslavië?

Dat worden er steeds minder. Na de val van Srebrenica en Zepa resteren nog: Goradze, Bihac, Tuzla en Sarajevo. deze liggen allemaal in Bosnië-Hercegowina. Ze dienen om moslims te beschermen tegen Bosnische Serviërs. Daarnaast ligt in Kroatië Krajina. Dat is een enclave die Kroatische Serviërs moet beschermen tegen Kroaten. De Serviërs in Krajina hebben de enclave tot een onafhankelijke staat uitgeroepen. Al deze enclaves worden door VN-soldaten beschermd. Dus die beschermen zowel moslims tegen Serviërs als Serviërs tegen Kroaten. Ze heten 'safe areas': voor de bevolking veilige plaatsen. Na het 'etnisch zuiveren' van Srebrenica en Zepa blijkt dat nogal tegen te vallen.

Sinds wanneer bestaan deze enclaves?

De Servische enclave Krajina bestaat het langst. Op 10 februari 1992 gingen de VN ermee akkoord het gebied te beshermen. Srebrenica werd op 16 april 1993 tot 'veilig gebied' verklaard en de anderen volgden op 6 mei van dat jaar. In februari 1994 leek het er op dat de VN ook Mostar, Vitez en Maglaj tot enclave zouden uitroepen. Dat is er echter niet van gekomen.Hoeveel mensen wonen er in de moslim-enclaves?In Sarajewo wonen naar schatting 300.000 mensen, in Gorazde 56.000, in Bihac 160.000 en in Tuzla ongeveer 100.000. In de opgerolde enclaves Srebrenica en Zepa woonden respectievelijk 42.000 en 2.500 moslims.

Zijn er veel problemen geweest rond de enclaves?

Ja. In Sarajevo stierven in februari 1994 68 mensen op het marktplein na een aanslag. De Navo stelde toen het ultimatum: de Bosnische Serviërs moesten hun zware wapens tot twintig kilometer buiten de stadgrens terugtrekken, anders zouden er luchtaanvallen volgen. In augustus 1994 viel de Navo vanuit de lucht aan, nadat Bosnische Serviërs hun zware wapens uit VN-depots hadden meegenomen. In mei 1995 schoten de blauwhelmen voor het eerst terug toen ze werden aangevallen. Ook de Navo schoot vanuit de lucht. Hierop werden driehonderd VN-ers gegijzeld.In Gorazde volgde een luchtaanval op een tiendaagse belegering door Bosnische Serviërs. Dat was in april 1994. Hierop haalden de Bosnische Serviërs een Navo-toestel neer en gijzelden ze tweehonderd VN-soldaten. Ze trokken de stad binnen die ze pas twee weken later weer verlieten onder druk van dreigementen. Tuzla is de afgelopen jaren regelmatig zwaar beschoten. In mei 1995 vonden bijna zeventig mensen de dood in een café.Bihac ligt helemaal in het westen van Bosnië, tegen de grens van Kroatië aan, waar de Servische enclave Krajina ligt. Bihac heeft een mini-burgeroorlog gekend in september 1993, toen de afvallige moslimleider Abdic de enclave tot zelfstandig gebied verklaarde. Deze strijd duurde bijna een jaar. Abdic verloor, maar is in 1995 nog steeds actief. Hij heeft een bondgenootschap gesloten met de Serviërs. In juli 1995 was de situatie in Bihac zeer gespannen. Hier nemen drie partijen de moslims onder vuur: Bosnische Serviërs, Kroatische Serviërs en de opstandige moslims van Abdic. Een echt kruitvat dus. ED 27 juli 1995.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Srebrenica een onmogelijke opdracht

Srebrenica

Srebrenica , een onmogelijke opdracht Nederland doet veel en graag mee aan vredesmissies van de Verenigde Naties.De Verenigde Naties zijn na de Tweede Wereldoorlog opgericht om te proberen oorlog te voorkomen.De bevordering van de vrede en de veiligheid in de wereld is een groot goed waar wij ons voor willen inzetten. De regering (dat is het dagelijks bestuur van ons land) moet krachtens Artikel 90 van de Grondwet( dat is de basiswet van ons land) de ontwikkeling van de internationale rechtsorde bevorderen. In 1993 blijkt het geweld tussen bevolkingsgroepen in Bosnië, dat vroeger onderdeel uitmaakte van Joegoslavië steeds meer toe te nemen. Daardoor wordt de roep om een Nederlandse bijdrage steeds luider.

Bosnië

Alle politieke partijen dringen in de Tweede Kamer, onze volksvertegenwoordiging, aan op een Nederlandse militaire bijdrage aan Unprofor, de VN-macht in het voormalige Joegoslavië.

Balkan onder Tito

Motie Van Traa/Van Vlijmen
Op 22 mei 1993 stemt de Kamer unaniem in met de motie (dat is een politieke uitspraak van de Tweede Kamer) Van Traa (PvdA)/Van Vlijmen (CDA) waarin de regering wordt opgeroepen een gevechtseenheid naar Bosnië te sturen. En zo geschiedde. Nederland biedt de Verenigde Naties zijn hulp aan en in december 1993 vertrekt de luchtmobiele brigade, voor de gelegenheid omgedoopt in Dutchbat, naar het oorlogsgebied.

Ruim 700 Nederlandse militairen worden gelegerd in de moslimenclave Srebrenica, een door de Verenigde Naties tot 'safe area' verklaard gebied.

srebrenica

De primaire taak van de Dutchbatters is het beschermen van de moslimenclave die zich omringd en bedreigd wordt door het oprukkende leger van de Bosnisch-Servische generaal Mladic Resolutie 836
Voor VN-blauwhelmen als de Dutchbatters is middels resolutie 836 van de Veiligheidsraad het mandaat inzake de 'safe areas' inmiddels uitgebreid. Dat was gebeurd nadat de Franse generaal Philippe Morillon in april 1993 in een dramatisch gebaar had geweigerd uit Srebrenica te vertrekken voordat de veiligheid van de vluchtelingen was gegarandeerd.

De VN'ers krijgen de opdracht aanvallen op de veilige gebieden (Srebrenica, Gorazde, Zepa, Tuzla, Bihac en Sarajevo) af te weren door het treffen van 'alle benodigde maatregelen, inclusief het gebruik van geweld, in antwoord op bombardementen, ongeacht door welke partij, dan wel in antwoord op gewapende invallen in die gebieden of in geval van moedwillige obstructie van de bewegingsvrijheid van Unprofor of van beschermde humanitaire konvooien.'
Humanitaire missie
Ogenschijnlijk een duidelijk mandaat, maar na 11 juli 1995 zal de discussie over de betekenis van deze formulering in alle hevigheid losbarsten. Zo kregen de Dutchbatters de opdracht om niet op de Serviërs te schieten. Hoe viel dat te rijmen met de opdracht om aanvallen te weerstaan desnoods met gebruik van geweld? Volgens de achtereenvolgende ministers van Defensie Ter Beek en Voorhoeve vervulden de militairen een humanitaire missie, maar criticasters merken op dat de bescherming van de bevolking in de praktijk niet verder ging dan het binnen de enclave houden van de moslims.

Lichte wapens

Het is een klassiek geval van wijsheid achteraf, maar in het licht van de latere gebeurtenissen was Dutchbat met te weinig en te licht bewapende manschappen in de enclave. Destijds besloot Defensie bewust om de Nederlanders met lichte wapens toe te rusten. De gedachte daarachter was dat zwaarder wapentuig de strijdende partijen zou kunnen provoceren; naar zou blijken een pijnlijke misvatting. In het voorjaar van 1995 halen de Bosnische Serviërs de lus om de inmiddels met 50.000 vluchtelingen bevolkte enclave verder aan. De moslimstrijders onder leiding van de meedogenloze Naser Oric laten zich in het geweld niet onbetuigd. Vanuit de enclave voeren ze raids uit op Servisch gebied waarbij veel slachtoffers worden gemaakt. De blinde haat tussen de twee bevolkingsgroepen wordt er alleen maar heviger door Conflicten met moslims
De sympathie van de Dutchbatters gaat niet zonder meer uit naar de vluchtelingen die zij moeten beschermen. Veel Nederlandse militairen hebben, al dan niet heimelijk, meer respect voor het relatief gedisciplineerde Bosnisch-Servische leger, dan voor het ongeregelde Bosnische regeringsleger en de troepen van krijgsheren als Oric. Met de moslimstrijders in de enclave krijgt Dutchbat in de enclave veel te stellen. Het komt bij herhaling tot hooglopende conflicten. Het wantrouwen jegens de moslims bereikt zijn hoogtepunt met de dood van de Nederlandse soldaat Raviv van Rensen. De Nederlandse soldaat zat op een pantservoertuig dat onder Servisch vuur kwam te liggen. Rensen en zijn maten wilden zich terugtrekken, maar de moslimstrijders eisten dat de Nederlanders mee zouden vechten tegen de Serviërs. Toen het pantservoertuig zijn weg vervolgde, gooide een moslim een handgranaat die Rensen dodelijk verwondde.

Dat gebeurt luttele dagen voor de val van de enclave. Het moreel van Dutchbat is geknakt. De Servische blokkade van Srebrenica is compleet, waardoor de bevoorrading tot stilstand komt. De derde lichting van Dutchbat, inmiddels geslonken tot 460 man, heeft al meer dan een half jaar 'gediend' maar kan niet worden afgelost. Het offensief van generaal Mladic is niet meer te stuiten. De Nederlandse observatieposten moeten één voor één worden ontruimd. Maar wat zijn de Serviërs van plan? Bedoelingen Mladic
Tot op het laatste moment tasten Dutchbat, de VN-functionarissen in Zagreb en Sarajevo en de Nederlandse beleidsmakers in Den Haag in het duister over de bedoelingen van Mladic en de zijnen. De MID, de Militaire Inlichtingen Dienst, rapporteert tot op de dag van de val dat het niet waarschijnlijk is dat Serviërs de hele enclave zullen innemen.

Inlichtingen van buitenlandse diensten en van de moslims die daar wel op wijzen, bereiken de geëigende instanties niet of worden niet geloofd. De voortekenen bedrogen niet, maar Dutchbat is ziende blind. De schellen zullen de Nederlanders snel van de ogen vallen. Juli 1995, de val van de moslimenclave Begin juli hadden de circa 2000 Bosnisch-Servische troepen van het beruchte Drina Korps zich samengetrokken langs de grenzen van de enclave. Uit later ontdekte documenten zou blijken dat zij geen master-plan hadden om de hele enclave te veroveren. Ook de MID (de Nederlandse Militaire Inlichtingendienst) en buitenlandse inlichtingendiensten zouden tot op de dag van de val van Srebrenica rapporteren dat het de Serviërs vooral te doen was om de controle van het strategisch belangrijke zuidelijke deel van de enclave. Omdat de Serviërs geen verzet ontmoetten, werden zij steeds brutaler om uiteindelijk door te stoten tot de stad Srebrenica zelf. Een reconstructie van de laatste dagen.

screbrenica

6 - 8 juli
De Bosnische Serviërs trekken de grens van de enclave over: de feitelijke aanval begint. De stad Srebrenica komt onder vuur te liggen en de Nederlandse observatieposten worden belegerd en beschoten. Eén voor één vallen ze in handen van de aanvallers. Dutchbatters worden gegijzeld en naar Servisch gebied overgebracht.

De moslimstrijders in de enclave vragen Dutchbat tevergeefs de wapens terug die zij eerder hebben moeten inleveren. Op 6 juli vraagt Dutchbat-bevelhebber overste Karremans voor het eerst luchtsteun aan. Dat zal hij in de daaropvolgende dagen nog een aantal keren doen, maar hij krijgt telkenmale nul op het rekest. In de eerste dagen van de aanval zijn de hoogste echellons binnen de VN en de NAVO niet goed op de hoogte van de acute situatie in de enclave.

9 juli
De Bosnische Serviërs, aangemoedigd door het ontbreken van tegenstand, versnellen hun opmars en naderen Srebrenica-stad tot op 1 kilometer. Nog meer Nederlandse observatieposten vallen en duizenden moslims vluchten van her en der in de enclave naar Srebrenica-stad. Dutchbat besluit een blokkade op te werpen aan de zuidkant van de stad. De Nederlanders nemen zich voor terug te schieten als de Serviërs ook deze 'vesting' onder vuur nemen. Verzoek om luchtsteun wordt weer afgewezen.

10 juli
De Nederlandse blokkade schrikt de Serviërs niet af. Dutchbat schiet als waarschuwing over de Servische stellingen, maar gericht vuur blijft uit. Gedurende de hele episode wordt geen enkel schot op een Serviër gelost. Eindelijk ontvangt Karremans een positief antwoord op zijn vraag om luchtsteun. Hij krijgt de toezegging dat de volgende ochtend vanaf 07.00 uur veertig Servische doelen worden gebombardeerd. 's Avonds laat trekken honderden moslimsstrijders, die de bui al zien hangen, de bergen in en verlaten de enclave

11 juli-ochtend
's Ochtends wachten de Dutchbatters in de bunkers vergeefs op de toegezegde luchtaanvallen. Waarom kwamen de NAVO-toestellen om 07.00 uur niet opdagen? De versies lopen tot nu toe uiteen. Het verzoek zou per telefoon gedaan zijn en ergens tussen Srebrenica, Tuzla (het VN-commando van de Noord-Oost sector in Bosnië), Sarajevo (het hoofdkwartier van UNPROFOR Bosnië Herzegowina) en Zagreb (het hoofdkwartier van alle VN-eenheden in ex-Joegoslavië) tot een miscommunicatie geleid hebben. Een hernieuwd verzoek zou daarop op een verkeerd formulier zijn aangevraagd.

Tussen 07.00 en 10.00 uur roept Dutchbat wederom de hulp van de NAVO-piloten in, maar krijgt te horen dat de toestellen al te lang in de lucht zijn en moeten omkeren om te tanken. De Bosnische Serviërs, die net als de Nederlandse blauwhelmen in de ochtenduren een bombardement verwachtten, hervatten om 11.00 uur gerustgesteld de aanval.

11 juli-middag
In de voormiddag trekken de Bosnische Serviërs Srebrenica-stad binnen en hijsen om 14.07 uur de vlag van de Republica Srpska. De exodus van tienduizenden moslimvluchtelingen naar het vijf kilometer noordelijker gelegen Nederlandse basiskamp in Potocari is in volle gang. Om 14.40 uur duiken dan eindelijk Navo-bommenwerpers op boven de enclave. Zegge en schrijve twee bommen vallen neer op de Servische stellingen.

Generaal Mladic, die zojuist in triomf de stad is binnengetrokken, dreigt de Nederlandse gijzelaars te doden en Potocari te bombarderen als de NAVO-actie niet per direct wordt gestaakt. Hij krijgt zijn zin. Naar verluidt belt de Nederlandse minister van Defensie Voorhoeve met de VN-top om de onmiddellijke stopzetting ("stop, stop, stop") van de luchtaanvallen te eisen.

Circa 20.000 moslims zijn aangekomen in Potocari. Het basiskamp biedt ruimte voor maar 5000 mensen, de rest moet buiten het kamp zijn bivak opslaan. Ook de resterende Nederlanders in Srebrenica, 450 van de oorspronkelijke 700, vertrekken naar Potocari.

De meeste moslimmannen verkiezen het de bossen en de bergen rond Srebrenica in te vluchten. Hun doel is Tuzla, 50 kilometer ten noordoosten van Srebrenica. Duizenden zullen de stad nooit bereiken. Zij worden bestookt met Servische mortieren en bij bosjes gevangen genomen. De massaexecuties beginnen. 11 juli-avond
's Avonds wordt kolonel Karremans ontboden door generaal Mladic. generaal Mladic In hotel Fortuna in de Servische stad Bratunac wordt de Nederlandse bevelhebber in twee gesprekken de oren gewassen. De beelden van een zenuwachtige Karremans ("don't schoot the piano player") die met Mladic sigaretten rookt (Mladic: "neem gerust een sigaret, het zal niet uw laatste zijn") en het glas heft, brengt velen nog steeds het schaamrood op de kaken.

De meest gestelde vragen over Srebrenica.

Waarom is Srebrenica een Nederlands trauma?

In de zomer van 1995 werden 7500 Bosnische Moslims in Srebrenica gedood door Servische troepen. De massamoord geldt als Europa's grootste oorlogsmisdaad sinds de Tweede Wereldoorlog. Nederlandse VN-soldaten, Dutchbat, grepen niet in. Ze hadden wel de taak de Moslims te beschermen, maar hadden daar niet de middelen toe. Waarom vond de massamoord van Srebrenica plaats? Volgens het NIOD is de genocide waarschijnlijk niet tevoren 'in deze vorm' beraamd. Aanvankelijk leek het oprukkende Bosnisch-Servische leger erop te rekenen dat de Moslimmilitairen in Srebrenica zich zouden overgeven. Na de uitbraakpoging van duizenden Moslims naar Tuzla op 11 juli, gaf waarschijnlijk de Generale Staf het bevel de mannen te doden. Toen de executies op gang kwamen, raakten alle remmen los. Betrokkenheid van de Servische president Karadzic is onduidelijk. Vast staat dat commandant Mladic verantwoordelijk was voor de massamoord.

Was er een doofpot, en wat zit daarin?

Oud-minister Van Kemenade - die eerder onderzoek deed - vindt van niet, maar volgens het NIOD heeft de top van de Landmacht, toenmalig bevelhebber Couzy en diens plaatsvervanger Van Baal, de regering onvoldoende of niet geïnformeerd. Toenmalig minister van Defensie Voorhoeve wist dat Couzy en Van Baal hem niet alles vertelden, maar kon daar niets aan doen. De legerleiding wist van wreedheden die mogelijk waren waargenomen door Dutchbatters, maar heeft die signalen eerst verontachtzaamd en later weggestopt in 'debriefingverslagen'.

Waarom was Srebrenica een 'onmogelijke opdracht'?

Het Nederlandse kabinet stuurde troepen naar de stad nadat de Canadese regering zei haar troepen te willen terugtrekken. De regering-Lubbers zocht internationaal erkenning en aanzien en zond een eenheid uit met een onhelder mandaat. De soldaten moesten vrede handhaven waar geen vrede was, waren slecht op de hoogte.

Wat kon en mocht Dutchbat wel en niet doen?

De 150 licht bewapende, Nederlandse blauwhelmen hadden militaire en humanitaire taken in de enclave Srebrenica. Volgens het mandaat moest Dutchbat daarbij onpartijdig blijven en terughoudend met militaire middelen reageren. Het bataljon had geen middelen om zonder hulp van buitenaf op te treden tegen tweeduizend zwaar bewapende Serviërs. Het rekende op luchtsteun, bombardementen dus, maar daar kon geen sprake van zijn nadat generaal Mladic had gedreigd 55 gegijzelde Dutchbatters te doden.

Chronologie van Srebrenica

1992

Het uiteenvallen van Joegoslavië, begin jaren negentig, leidt in 1992 tot een oorlog in Bosnië. Geïnspireerd door een Groot-Servische gedachte vechten Bosnische Serviërs tegen moslims in Bosnië. De Verenigde Naties proberen tussen beide te komen en beloven de moslims safe area's. Srebrenica is een van de veilige enclaves.

1993

Nederland besluit militairen te sturen naar Bosnië. De troepen maken deel uit van een luchtmobiel bataljon. Ze worden vanaf 1994 onderdeel van de Unprofor-missie, de militairen die namens de Verenigde Naties trachten de vrede te bewaren in Bosnië.

1995 Commandant Karremans meldt in juni dat Dutchbat III niet langer een volwaardig opererend bataljon is doordat het Bosnisch-Servische leger (VRS) de enclave isoleert. Er is onderbezetting. Voorraden zijn gerantsoeneerd. Het Bosnisch-Servische leger besluit op 2 juli tot een aanval die op 6 juli begint. Er is zo weinig tegenstand dat op 9 juli wordt besloten door te stoten. Op 11 juni valt Srebrenica. In de nacht van 11 op 12 juli proberen enkele duizenden mannen, die behoren tot het Bosnische Moslimleger (ABiH) te vluchten naar Tuzla. Ze worden vermoord door Serviërs.

Na de val van Srebrenica op 11 juli vluchten enkele tienduizenden inwoners van Srebrenica naar Portocari, deels naar de Nederlandse compound daar. In Portocari dreigt een humanitaire ramp. De vluchtelingen moeten er weg, en Dutchbat helpt als de mannen worden gescheiden van vrouwen en kinderen.

Op 12 en 13 juli werden al 100 tot 400 Bosnische mannen, die gescheiden waren van de vrouwen, in Portocari vermoord. Slechts heel weinig werd gezien door Dutchbatters, maar van wat er werd gezien - zegt het NIOD - werd lang niet alles gemeld.

Op 15, 16 en 17 juli melden Dutchbatters, die door de VRS gegijzeld zijn, dat er sprake is van wreedheden. VN noch Den Haag concluderen dat dit aanwijzingen zijn voor een massamoord.

Op 17 juli weet generaal Couzy NOVA ervan te overtuigen getuigenissen van Dutchbatters niet uit te zenden voordat het hele bataljon in veiligheid is. 4 augustus Onderzoek van de marechaussee naar het mislukte fotorolletje van een Dutchbatter. Die foto's zouden bewijs zijn van Servische oorlogsmisdaden. Volgens de marechaussee is sprake van een menselijke fout. 30 oktober Minister van Defensie Voorhoeve concludeert uit de debriefing van de Dutchbatters dat de val van Srebrenica niet hun schuld is.

21 november Met het akkoord van Dayton komt een eind aan de oorlog in Bosnië

1999 De Verenigde Naties pleiten Dutchbat vrij van de slachting die de Bosnische Serviërs hebben aangericht in Srebrenica.

Belangrijkste conclusies uit Srebrenica-rapportHieronder volgen de belangrijkste conclusies uit 'Missie zonder vrede', het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie-Srebrenica:Generaal Van Baal is vorig jaar ten onrechte gedwongen tot aftreden als bevelhebber van de landmacht, vindt de parlementaire enquêtecommissie-Srebrenica. Er zijn geen aanwijzingen dat hij bewust informatie achterhield. Van Baal reageerde blij. Demissionair VVD-minister Kamp van Defensie zei dat Van Baal niet gerehabiliteerd hoeft te worden, omdat hij al een prominente rol speelt bij de bezuinigingsoperatie op het ministerie. Kamp nam het zijn partijgenoot De Grave niet kwalijk dat hij als minister van Defensie Van Baal kwijt wilde.Oud-bevelhebber Couzy hield meer dan eens informatie achter. De enquêtecommissie verwijt hem nalatigheid, onprofessioneel en verwijtbaar gedrag. 'De loyaliteit van Couzy lag meer bij de Koninklijke Landmacht dan bij de minister.' Daardoor is minister Voorhoeve van Defensie onnodig in politieke problemen gekomen. De houding van Couzy had een slechte invloed op zijn ondergeschikten. Couzy had niet op eigen houtje apparatuur mogen weigeren waarmee Dutchbat inlichtingen over het operatiegebied kon vergaren. Toenmalig minister Voorhoeve had Couzy beter in de hand moeten houden. Omdat hij daarin niet slaagde, had hij de bevelhebber de laan uit moeten sturenDutchbat werd in 1993 met de taak van vredeshandhaving naar een gebied gestuurd waar geen vrede was. 'Het kabinet (Lubbers-Kok, red.) en de Tweede Kamer waren daar onvoldoende op voorbereid.'

De Verenigde Naties scheepten Dutchbat op met een onduidelijk en beperkt mandaat. Kabinet en Kamer hebben te veel waarde gehecht aan de toezegging van toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties Boutros Boutros Ghali dat Nederland in geval van nood kon rekenen op luchtsteun. In de dagen die voorafgingen aan de val van Srebrenica waren formeel alle voorwaarden vervuld voor luchtsteun, aangevraagd door Dutchbat.Dutchbat draagt geen verantwoordelijkheid voor de scheiding van mannen en vrouwen. Het verwijt dat Dutchbatters zich schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden, is ongegrond. Die zijn gepleegd door Bosnische Serviërs, al dan niet verkleed als VN-militair.De Kamer en het kabinet hebben zich in de besluitvorming te veel door emoties laten leiden ten opzichte van de haalbaarheid van de missie.Unprofor is tekortgeschoten als hulpverlener aan de vluchtelingen. De hoge VN-echelons hebben niet adequaat ingespeeld op de evacuatie vanuit de enclave.

Dit was het laatste deel over de ontwikkelingen op de Balkan.

Zie voor deel 49 Oorlog door de Eeuwen heen Deel 49 Oorlog door de Eeuwen heen