We hebben 313 gasten online

Een chronologisch overzicht van de geschiedenis van de Nederlanden 1515 - 1689

Gepost in Historische overzichten

1515

Karel V, de koning van Spanje, neemt het bestuur over de Nederlanden op zich.

1531
Karel V maakt een begin met centralisatie van het bestuur over de Nederlandse gewesten.

1550
Invoering van scherpe wetten tegen protestanten.

1555
Karel V wordt als koning van Spanje en heer der Nederlanden opgevolgd door Filips II.

1562
De hoge adel onder leiding van Willem van Oranje eist vergeefs meer invloed in het bestuur en verzachting van de wetten tegen de ketters.

1566
Economische en sociale crisis. Calvinisten houden op grote schaal hagepreken. Beeldenstorm.

1567
De koning benoemt Alva tot nieuwe landvoogd; deze treedt hard op. Oranje besluit tot gewapend verzet.

1569
Alva's voorstel voor een nieuw systeem van belastingheffing (met onder meer de 'tiende penning') wekt hevig verzet.

1576
De gewesten sluiten onderling vrede (Pacificatie van Gent) en stellen voorwaarden aan de aanvaarding van een nieuwe landvoogd.

1577
Bijna alle gewesten scharen zich achter Oranje.

1579
Radicale calvinisten in veel steden schenden de afspraken van de Pacificatie. Waalse katholieke edelen reageren met de Unie van Atrecht en verzoenen zich met de (Spaanse) koning.

1581
De Staten van de opstandige gewesten zeggen officieel de gehoorzaamheid aan Filips II op. Na experimenten met buitenlandse vorsten nemen ze in 1588 zelf de soevereiniteit op zich: sedertdien spreekt men van de 'Republiek der Verenigde Nederlanden'.

1584
Willem van Oranje in Delft vermoord.

1585
Nadat in 1583 al Gent en Brugge door de hertog van Parma veroverd zijn, vallen nu ook Brussel en Antwerpen. Duizenden protestanten verlaten het Zuiden. Staatse schepen blokkeren de Schelde.

1591
Inname van Breda door Maurits als eerste van een reeks Staatse successen: in 1597 zijn de gebieden ten noorden van de grote rivieren en delen van Vlaanderen en Brabant veroverd.

1598
Filips II laat de Nederlanden na aan zijn dochter Isabella en aartshertog Albertus van Oostenrijk, die de strijd om verovering van het Noorden voortzetten.

1600
Discussies over voortzetting van de oorlog in beide kampen; in de Republiek komen Maurits en Oldenbarnevelt tegenover elkaar te staan.

1602
Oprichting van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), die het monopolie verwerft op handel in de Oost.

1609
Begin van het Twaalfjarig Bestand. Politieke tegenstellingen en godsdiensttwisten tussen remonstranten en contra-remonstranten leiden tot gevaarlijke spanningen in de Republiek.

1617
In verschillende Hollandse steden keert de bevolking zich tegen het remonstrantse stadsbestuur. Maurits kiest partij voor de contra-remonstranten. De remonstrants-gezinde Staten van Holland onder leiding van Oldenbarnevelt besluiten dat de steden eigen troepen in dienst mogen nemen om de orde te handhaven.

1618
Nationale synode van Dordrecht waar de remonstrantse leer veroordeeld wordt.

1619
Executie van Oldenbarnevelt. Afzetting en verbanning van remonstrantse predikanten; tot ca. 1625 worden remonstranten vervolgd. Stichting van Batavia door Jan Pietersz. Coen.

1621
Dood van aartshertog Albertus: de Zuidelijke Nederlanden komen weer rechtstreeks onder de Spaanse Kroon. Einde van het Bestand; Spaanse opmars in het zuiden.

1625
Stichting van Nieuw-Amsterdam in Noord-Amerika.

1626
De Republiek herneemt het initiatief in de oorlog: Frederik Hendrik voegt de Oostelijke provincies en belangrijke steden in Brabant en Limburg definitief aan het grondgebied toe. Vanaf 1635 wordt de oorlog in een verbond met Frankrijk gevoerd.

1641
Vestiging van een Hollandse handelspost in Japan.

1648
Einde van de 80-jarige oorlog: Vrede van Münster.

1650
Gefrustreerd over de vrede en het inkrimpen van het leger doet stadhouder Willem II een staatsgreep. Zijn plotselinge dood is voor de Hollandse regenten het begin van de 'Ware Vrijheid'.

1651
'Grote Vergadering' in Den Haag: de soevereiniteit van de afzonderlijke gewesten in de Republiek wordt bevestigd.

1652
Verzet door de Republiek tegen protectionistische maatregelen van Engeland leidt tot een oorlog (tot 1654) die ongunstig verloopt.

1659
Ook Frankrijk en Spanje sluiten vrede. Grote gebieden van de Zuidelijke Nederlanden komen onder Frans bestuur.

1664
Engeland bezet onder meer Nieuw-Amsterdam. In de hierop volgende oorlog boekt de onder de Hollandse raadpensionaris Johan de Witt sterk verbeterde Staatse vloot successen.

1667
Suriname wordt op Engeland veroverd. Michiel de Ruyter vernietigt een deel van de Engelse vloot in Chatham bij Londen.

1670
Geheim verdrag van Dover tussen Engeland en Frankrijk tegen de Republiek. De Franse koning Lodewijk XIV verwerft tevens steun van Münster en Keulen.

1672
Het 'rampjaar': meestal gezien als het einde van de Gouden Eeuw. Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen vallen de Republiek aan. Alle gewesten behalve die in het Westen en Noorden worden bezet. Willem III wordt benoemd tot stadhouder. Johan en Cornelis de Witt worden vermoord.

1673
Willem III dwingt de Fransen tot ontruiming van de Republiek.

1674
Vrede met Engeland, Münster en Keulen. In de Zuidelijke Nederlanden wordt tot 1678 de oorlog tegen Frankrijk voortgezet.

1685
Lodewijk XIV herroept het edict van Nantes, dat aan de Hugenoten bescherming bood. Tienduizenden vluchten voor de vervolgingen, onder meer naar de Republiek. Karel II van Engeland wordt opgevolgd door Jacobus II.

1688
Als Jacobus II een zoon krijgt, vaart Willem III met een leger over naar Engeland om de troon voor zijn vrouw, Mary Stuart, op te eisen. Jacobus II vlucht naar Frankrijk.

1689
Willem en Mary worden koning en koningin van Engeland. Grote Europese coalitie tegen Frankrijk; de oorlog wordt voornamelijk gevoerd in de Zuidelijke Nederlanden.