We hebben 298 gasten online

L-Historische termen

Gepost in Historische termen

L Historische termen- en begrippenlijst

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Laatste Oordeel Christus had gezegd weer op aarde terug te keren. Bij die terugkeer zullen alle doden uit hun graven oprijzen en samen met de levenden voor de troon van Christus verschijnen. Hij zal dan zijn oordeel over hen uitspreken.
Labour Socialistische partij in Engeland.
Laissez Faire Liberaal principe dat inhoudt dat de staat niet in economische processen ingrijpt.
Lalla Rookh Eerste schip dat in 1873 Brits-Indiërs naar Suriname bracht.
Landbouw Akkerbouw en veeteelt samen.
Landbouwcrisis De scherpste crisis van de Nederlandse landbouw in de jaren 1882-1896, die zich uitte in lage prijzen en de massale migratie van landarbeiders en boeren van vooral de noordelijke provincies naar de steden. De Nederlandse landbouw werd pas in de 1880's volop getroffen, maar elders begon de landbouwcrisis al in 1873. Oorzaak was de massale aanvoer van Amerikaans graan en vlees. Dit was mogelijk doordat in de VS in de voorgaande jaren een groot spoorwegnet was gebouwd, het vervoer over de oceaan door de komst van grote en snelle stoomschepen sterk was verbeterd en vlees via betere koeltechnieken langer goed bleef.
landbouwcrisisfonds Door de Nederlandse regering ingesteld fonds (1931) waaruit de garanties voor de prijzen van agrarische producten konden worden betaald.
Landbouwsamenleving Maatschappij waarin het natuurlijk milieu wordt aangepast ten behoeve van de productie van planten en dieren voor menselijk gebruik.
Landelijke Knok Ploegen (LKP) Illegale organisatie, opgericht in 1943, toegelegd op het plegen van overvallen op en saboteren van bevolkingsregisters, distributiekantoren en gevangenissen.
Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO) Verzetsorganisatie, eind 1942 opgericht; hield zich bezig met het zoeken van onderduikadressen, het in veiligheid brengen van onderduikers en het zorgen voor bonnen en geld; werkte nauw samen met de LKP; bij het ontstaan speelden orthodox-protestanten een hoofdrol.
Landoorlogregelement Vastgesteld in 1899 op de Haagse Vredesconferentie; doel was bescherming bieden aan burgers en militairen in oorlogsgebieden en bezette gebieden; tijdens de Tweede Wereldoorlog veelvuldig overtreden.
Landrente Een belasting op de rijstoogst, die de boeren moesten voldoen vanaf het begin van de 19e eeuw.
Landsheer Vorst of hoogste machtshebber van een land of gewest. De landsheer kan ook vorst zijn van verschillende gebieden tegelijk. In de verschillende landen kan hij verschillende titels hebben: koning, keizer, graaf of hertog.
Landsheerlijkheid Functie van hoogste machthebber van een gebeid.
Landvoogd(es)

Plaatsvervanger van Karel V of Filips II bij hun afwezigheid. Zetelde in Brussel en was hoofd van het centrale regeringsapparaat. Tot 1555 was Maria van Hongarije landvoogdes, daarna kwam Margaretha van Parma 1559, Alva 1567, Requesens 1573, Don Juan 1576, Parma 1579. De landvoogd(es) voerde de politiek van Karel V en Filips II uit, maar had - onder andere door de langzame en gebrekkige verbindingen met Spanje - een grote mate van bewegingsvrijheid.

Landwacht Een hulppolitiekorps bestaande uit NSB-ers, aanvankelijk ter bescherming van de NSB, later voor andere politietaken; berucht om zijn terroriserend optreden aan het eind van de bezetting.
Late Middeleeuwen De Middeleeuwen (ongeveer tussen 500 - 1500) worden verdeeld in Vroege en Late Middeleeuwen. De overgang valt in de 11e eeuw.
Lateranen, verdrag van Verdrag tussen de Kerkelijke staat en Italië van 1929, waarbij Mussolini zich verzoende met het Vaticaan.
Latijns-Christelijke Kerk De christelijke Kerk die de Paus in Rome als haar leider erkende. Hierin en op enkele geloofspunten verschilde zij met de Grieks-Christelijke Kerk.
Latium De streek in Italië waar Rome ligt.
Leefruimte(Lebensraum) ‘Nationaal-Socialistische term ter rechtvaardiging van de expansie door de Ariërs naar gebieden ten oosten van Duitsland. Door Hitler uitgewerkt in Mein Kampf.
Leen- en Pachtwet Werd in 1941 aangenomen door het Amerikaanse Congres. Nadat de Verenigde Staten de oorlog aan Duistland en Japan had verklaard steunden zij Groot Brittannië en de Sovjet-Unie door oorlogsmateriaal onder voorwaarden (lenen of huren) aan hen te leveren. Gedurende d e oorlog hebben de VS vijftig miljard dollar hulp gegeven.
Leenheer De koning of de edelman, die één of meer domeinen in leen gaf.
Leenman De edelman die één of meer domeinen leende in ruil waarvoor deze de leenheer bijstond.
Leenstelsel Het in leen geven van gebieden in ruil voor hulp.
Leerplichtdebat Discussie tussen voor- en tegenstanders van invoering van een leerplicht - het verplicht schoolgaan op jonge leeftijd. Voorstanders zagen leerplicht als onmisbaar onderdeel van de verheffing van het volk en ook wel economische modernisering. Tegenstanders stelden dat gezinnen de inkomsten uit kinderarbeid niet konden missen en dat leerplicht afbreuk deed aan het ouderlijk gezag. Het leerplicht denken was onlosmakelijk verbonden met de schoolstrijd; zonder voldoende, door de overheid bekostigde bijzondere scholen voelden de confessionelen niets voor een leerplicht.
Legioen Het Romeinse leger werd ingedeeld in legioenen. Een legioen bestond uit ongeveer 6000 soldaten.
Legisten Zo noemde men juristen die het Romeins recht hadden bestudeerd. Zij waren de voornaamste ambtenaren en raadgevers van de vorsten.
Leicester, graaf van Robert Dudley, graaf van Leicester (spreek uit Lester), 1533-1588, gunsteling van koningin Elizabeth I, landde in januari 1586 in Vlissingen met een hulpleger. Hij begon ( april 1586) met de handel op de vijand (met Spanje en de gebieden onder Spaans bestuur) te verbieden. Staten van Holland (kooplieden) keerden zich tegen hem. Leicester ging sterk steunen op de strenge calvinisten. Hij verloor steden aan Parma (o.a. venlo) en schoof hem vijandige gezinde bestuurders in de gewesten aan de kant. Hij ging in december 1586 voor een half jaar terug naar Elizabeth, probeerde daarna onderhandelingen met Parma te starten, Maurits en Oldenbarnevelt te arresteren (mislukt) en had toen geen vrienden meer over. Vertrok in december 1587, stierf in 1588. De zeven Provinciën besloten in 1588 een Republiek te worden.
Leidersbeginsel Opvatting van het fascisme dat op elk bestuursniveau, van plaatselijk tot landelijk, leiders nodig zijn. De leiders nemen de besluiten. de mensen die onder hen staan, gehoorzamen aan de leider. Aan het hoofd staat één leider.
Leken Gelovigen die niet tot de geestelijkheid horen.
Lenin, Vladimir Iljitsj Russische communist., leider van de Oktoberrevolutie van 1917. Lenin maakte van Rusland en communistische dictatuur volgens het principe van het democratisch centralisme.
“le Soldat Citoyen” Boek van de Fransman Servan de Gerbey, waarin hij schreef dat de dienstplicht zou kunnen bijdragen tot een grotere nationale eenheid.
Letterwetten - New Deal Letterwetten uitwerking van de New Deal. New Deal: economisch hulpprogramma van F.D. Roosevelt om de economische crisis te overwinnen. A. A. A., T. V. A., N.I.R.A. Agriculteral Adjustmand Act: Boeren kregen voor hun producten afgesproken prijzen en konden tegen betaling grond braak laten liggen.Tennesy Valley Autority: Grote infrastructurele werken waarbij men stuwdammen bouwde en miljoenen Amerikanen werk bezorgde. National Industrial Recovery Act: In deze wet werden o.a. afspraken gemaakt over minimumlonen en werktijden.Work Progress Administration: Uitvoeringsorgaan van de wetten van de New Deal.Social Security Act: Een van de letterwetten die in Amerika een nog zeer eenvoudig systeem van sociale verzekeringen deed ontstaan.Overheid grijpt dus in.
Levenslange gevangenisstraf Kan worden opgelegd in ons land en betekent in de praktijk ook echt levenslang. Het is eenmaal in Nederland voorgekomen dat iemand tot 2 x levenslang is veroordeeld nl. Dr. O. Wel kan men eventueel gratie krijgen.
Levensstandaard Het materiële peil waarop mensen leven, ook wel bedoeld als het geld dat nodig is om in je levensonderhoud te voorzien. Mensen met een hoge levensstandaard hevbben (materieel) een goed leven.
Lex Frisonum De eenheid in de Friese wetgeving die al bestond onder Karel de Grote in 802.
Liberaal burgerschapsideaal Negentiende-eeuws ideaalbeeld, waarin de liberale burger als voorbeeld gold. De ideale burger was huiselijk, beschaafd, degelijk en betrouwbaar.
Liberale Unie Eerste liberale partij in Nederland.
Liberalen Aanhangers van het liberalisme. Politieke groep die zich (vanaf de eerste helft van de negentiende eeuw) sterk de nadruk legde op de zelfontplooiing van het individu; de vrijheid stond voorop en de overheid zou zich derhalve zo terughoudend mogelijk opstellen. Na 1848 kregen liberalen in Nederland de overhand.
Liberalen Politieke partij van de Constitutioneel-Democraten of Cadetten opgericht in 1903 tijdens tsaar Nicolaas II. Zij wilden een constitutionele monarchie en optekening van de grondrechten van de burger in een grondwet.
Liberale Staatspartij Conservatief-liberale partij.
Liberalisme Stroming die zoveel mogelijk vrijheid op alle gebieden van de samenleving wil.
Liberator, The In Boston tussen 1831 en 1866 verschijnend krantje van William Lloyd Garrison, dat de spreekbuis werd van het abolitionisme.
Lier, Truus van (1921-1943) Studente die tijdens de oorlog, als een van de weinige vrouwen, in het gewapend verzet ging. Met haar groep pleegde ze sabotage en zij vermoordde in 1943 de Utrechtse hoofdcommissaris van politie. Zij werd in 1943 gefussileerd.
Lieverdje, het Standbeeld van een straatjongen in het centrum van Amsterdam waar de provo's iedere zaterdagavond samenkwamen voor hun 'happenings'. Het Lieverdje , neergezet door een sigarettenfabrikant, gold als een symbool van 'de verslaafde consument van morgen'.
Liga Verbond van hoge edelen, opgericht in 1562. De edelen waren ontevreden over het benoemingsbeleid van Filips II. Zij eisten onder andere het vertrek van aartsbisschop Granvelle.
Lijfeigenschap Als boer eigendom zijn van een adellijke landeigenaar, die zijn lijfeigenen kan verkopen.
'Lily Marlene' Beroemd lied uit de Tweede Wereldoorlog, populair bij soldaten aan beide zijden van het front.
Limes Grenssysteem van legioenkampen, kleinere kampen (castella) en wachttorens.
Lincoln, Abraham (1809-1865) In 1860 voor de Republikeinen tot president gekozen, waarna het Zuiden zich afscheidde; schafte in 1863 de slavernij af; leidde de Unie naar de overwinning in de Burgeroorlog; werd kort daarop vermoord.
Linggadjati, Akkoord van Overeenkomst uit november 1946 tussen Nederland en de Republiek Indonesië waarin beide partijen de oprichting van de onafhankelijke staten van Indonesië aanvaardden. Het akkoord werd pas op 25 maart 1947 officieel ondertekend.
Linkerzijde Vroeger de niet-confessionele partijen. Nu naar internationaal gebruik, de progressieve partijen.
Linkse oppositie Niet-confessionele partijen die geen deel uitmaakten van de regering; nu: progressieve partijen.
Livres Geldeenheid ten tijde van Lodewijk XIV
LO (Landelijke organisatie voor hulpaan onderduikers) Grootste onderduikorganisatie in Nederland tijdens WO II.
Locarno, verdrag van (1925) Hierbij erkende Duitsland vrijwillig zijn in Versailles vastgestelde Westgrenzen.
Lodewijk de Vrome (778-840) Erfde als zoon van Karel de Grote het Rijk. Verdeelde het Karolingische Rijk in drieën: het West Frankische Koninkrijk; het Oosterse Frankische Koninkrijk en het Midden Frankische Koninkrijk.

 

 

Lodewijk Napoleon

 

 

Koning 1806 - 1810. Broer van keizer Napoleon die als eerste koning van Nederland werd. Doordat hij zijn medeleven betuigde bij rampen als de kruitramp in Leiden (1807) en de overstromingen in het rivierengebied (1809) verwierf hij een zekere populariteit bij de bevolking. Zette zich meer in voor de Nederlandse belangen dan zijn broer wenselijk achtte en werd gedwongen te abdiceren ten gunste van zijn zoontje. Was nogal wispelturig. Na zijn aftreden in ballingschap in Florence.
Lodewijk XIV Ook wel de Zonnekoning genoemd regeerde als een absoluut vorst over Frankrijk van 1661-1715
Logogrammen Schrift van herkenbare afbeeldingen. Rond 3300 voor Christus gebruikt door de Soemeriërs.
Lomé, akkoord van Hoofdstad van de Afrikaanse staat Togo. In 1975 werd er een conferentie gehouden om een Europees beleid ten aanzien van de Derde wereld gestalte te geven. het akkoord werd gesloten tussen de EG en een zestal ontwikkelingslanden, voornamelijk vroegere Britse en Franse koloniën. In de loop van de tijd verder uitgebreid met het zogenaamde APC akkoord.
Loonexplosie De na 1963 optredende snelle verhoging van de lonen.
Loon- en prijsspiraal Lonen en prijzen beïnvloeden elkaar in belangrijke mate. Als de prijzen stijgen, vragen de werknemers meer loon, die weer prijsstijging veroorzaakt.
Loon- en prijspolitiek de twee belangrijkste instrumenten van een regering om de economische doelstellingen te verwezenlijken.
Loonmaatregel Lonen worden normaal vastgesteld in het overleg tussen werkgevers en werknemers. Soms grijpt de overheid in deze onderhandelingen in.
Loopgravenoorlog Oorlog die vooral in loopgraven wordt gevochten. Loopgraven zijn in de grond gegraven gangen waarin soldaten gedekt tegen vijandelijk vuur kunnen lopen. Vooral WO I wordt zo aangeduid.
Lopende band Transportband die een product in wording van arbeider naar arbeider brengt, zodat elke arbeider zijn handeling zonder tijdverlies kan verrichten.
Louisiana Purchase In 1803 kocht de regering Jefferson het gebied Louisiana ( 828.000 vierkante mijlen groot, het westelijk Mississisippidal), tussen de Mississippi en de Rocky Mountains, voor 15 miljoen dollar van Frankrijk.
Lotharingen Voormalig hertogdom gelegen tussen de Saône, Maas, Rijn en Schelde.
Loyaliteitsverklaring De ondertekenaar beloofde ieder handeling tegen de bezetter na te laten en alle voorschriften stipt op te volgen; moest al in mei 1940 door alle ambtenaren ondertekend worden, maar is toen heel vaak niet voorgelegd; op 10 maart 1943 moesten alle studenten deze ondertekenen; wie weigerde moest naar Duitsland (arbeidsinzet) of onderduiken; veel studenten weigerden.
Lubbe, Marinus van der Nederlander, die, op beschuldiging van de Gestapo de Rijksdag in Duitsland in brand zou hebben gestoken. Werd door de nazi's terechtgesteld.
Luchtbrug Regelmatige verbinding door middel van vliegtuigen voor hulp en bevoorrading. b.v. Berlijn 1948
Ludiek Speels.
Lullus, Raymundus Van oorsprong een moslim uit Mallorca die leefde in de 13e eeuw. Na zijn bekering tot het christendom in 1263 heeft hij zich met veel ijver ingezet voor het bekeren van moslims. Dit betekenden voor hem 'met rationele argumenten overtuigen'.
Luns Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, die in de jaren zestig vaak het voortouw nam in het verzet tegen De Gaulles Europese politiek. Was daarna ook Secretaris Generaal van de NAVO.
Lutheranisme De leer van de Protestantse leider Luther.