We hebben 350 gasten online

N-Historische termen

Gepost in Historische termen

N-Historische termen

 
Afdrukken

N Historische termen- en begrippenlijst

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

NAACP National Associatian for the Advancement of Colored People, in 1909 opgerichte organisatie voor de rechten van zwarten en tegen wettelijke discriminatie.
Naamloze Vennootschap(NV) Bedrijf dat het gezamenlijke eigendom is van de aandeelhouder in dat bedrijf.
Naber, Johanna (1859- 1941) Vooraanstaande vrouw in de feministische beweging. Lid van diverse nationale en internationale vrouwenorganisaties. een van de oprichters van het Internationaal Archief van de vrouwenbeweging. Schreef als historica over de geschiedenis van het feminisme.
Nacht van Schmelzer In 1966 kwam het kabinet Cals tijdens een nachtelijke zitting ten val. De aanleiding was een door Schmelzer (fractievoorzitter van de KVP en een van de coalitiegenoten) ingediende motie over een begrotingstekort van 300 miljoen gulden..
Nachtwakersstaat Een staat die voor de veiligheid zorgt en verder nauwelijks ingrijpt in de maatschappij. De liberalen waren tot de 1870's voorstanders van een nachtwakersstaat, omdat zij een rotsvast vertrouwen hadden in de heilzame werking van het particuliere initiatief. De liberale leider Thorbecke vond zelfs dat ook het onderwijs eigenlijk overgelaten moest worden aan het particuliere initiatief.
Nagasaki Japanse havenstad waarop op 9 augustus 1945 de tweede atoombom in de geschiedenis viel.
Nagy Werd tijdens de Hongaarse Opstand in 1956 als premier aangesteld. En hoopte op terughoudendheid van de Sovjet Unie. Toen hij echter verklaarde uit het Warschau Pact te treden greep Moskou in en sloeg de opstand met geweld neer. Het koste hem zijn leven.
   
Napalm Vloeibare, geleiachtige benzine die zeer brandbaar is en niet te blussen. De Amerikanen maakten er in de Vietnam oorlog veelvuldig gebruik van. Wie napalm op de huid kreeg, kreeg diepe brandwonden, die in de meeste gevallen tot een pijnlijke dood leiden. In de jaren 1965-1973 werd het op grote schaal gebruikt en maakte honderdduizenden slachtoffers.
Napoleon, Bonaparte 1769-1821) Napoleon werd geboren in 1769 in Corsicaanse stad Ajaccio. Hij volgde een militaire opleiding. Al op zeer jonge leeftijd bekleedde hij officiersrangen. Ten tijden van de Franse Revolutie en de daaropvolgende jaren van grote politieke onrust was Napoleons ster snel rijzende. In 1796 werd Napoleon opperbevelhebber van een leger waarmee hij een succesvolle veldtocht naar Italië ondernam. Zo'n twee jaar later volgde onder zijn leiding de Egyptische expeditie. Dankzij zijn militaire successen reikte Napoleons populariteit steeds hoger. Politiek maakte hij een snelle opmars, die in 1799 leidde tot zijn benoeming tot Eerste Consul. Hiermee was Napoleons dictatuur feitelijk gevestigd.
Nasser President Egypte (1918-1970), verdreef koning Faroek uit Egypte en combineerde in Egypte socialisme en islam. Werd als President( 1954-1970) ook leider van de Arabieren die streefden naar een Arabische staat. Het Nasserisme riep echter ook tegenstand op van conservatieve Arabische heersers.
Natie-besef Het besef van individuele inwoners van een staat dat zij behoren tot dat ene volk in die ene staat. Het natiebesef was in Europa tot ver in de negentiende eeuw nog zwak ontwikkeld. De eigen stad of streek sprak de mensen vaak veel meer aan dan de eigen staat.
Nationaal Crisiscomité In 1931 opgerichte organisatie die, met schenkingen van particulieren, voedsel en kleding verstrekte aan werklozen.
Nationaal-socialisme Politieke en sociale stroming, opgekomen in Duitsland na de eerste wereldoorlog, die het fascisme invoerde.
Nationaliteitenpolitiek De Sovjet-Unie bestond uit talloze verschillende nationaliteiten. Staat en partij trachtten de etnische verschillen te laten verdwijnen in de hoop een Sovjetvolk te creëren.
Natie-staat Ook wel: nationale staat. Staat waarin de bevolking homogeen is en zich bezield voelt door dezelfde nationale gevoelens.
Natievorming Het van overheidswege stimuleren van een besef van nationale verbondenheid. In Nederland begonnen de patriotten hiermee en werd voortgezet door koning Willem I.
Nation of Nations Puralistische samenleving, waarin vertegenwoordigers van culturele en etnische minderheden hun eigen cultuur blijven koesteren en dus niet assimileren tot doorsnee-Amerikanen.
National Association for the Advancement of Coloured People (NAACP) Vereniging van Amerikanen die opkomt voor de belangen van de zwarte bevolking in de VS.
Nationaal Arbeidsfront De enige door de nazi's toegestane (en gecontroleerde) vakbond in Duitsland.
Nationaal besef Het bewust beleefde gevoel onderdeel te zijn van een volk, meestal op basis van een (vermeend) gemeenschappelijk verleden en een (deels) gemeenschappelijke cultuur. Nationaal besef ontstaat niet spontaan, maar wordt aangewakkerd door natievorming. Onderwijs kan daar een belangrijk rol in spelen.
Nationaal Democratische Partij(NDP) Surinaamse partij geleid door Desi Bouterse.
Nationaal Inkomen De totale waarde van wat er in een land voortgebracht wordt aan goederen en diensten.
Nationaal monument op de Dam Monument opgericht ter nagedachtenis aan alle Nederlanders die tijdens de Tweede Wereldoorlog door oorlogshandelingen zijn omgekomen. het is ook een symbool geworden van het respect van Nederland voor zijn slachtoffers van oorlog en vredesmissies, overal in de wereld.
Nationaal-Socialisme De fascistische stroming in Duitsland.
Nationaal-Socialisten Aanhangers van het nationaal-socialisme.
Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) Nederlandse fascistische partij onder leiding van Mussert, opgericht in 1931, die bij de verkiezingen van 1936 op haar hoogtepunt was.
Nationaal-Socialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP) Fascistische partij in Duitsland onder leiding van Hitler.
National Councel of Negro Woman In 1935 opgericht, met Mary Mc Loyd Bethune als eerste voorzitter. Landelijke organisatie van zwarte vrouwen die een bundeling was van 115 vrouwenorganisaties, met in totaal 850.000 leden.
National Woman's Party In 1916 door Alice Paul opgerichte partij, die door middel van radicale acties streed voor het vrouwenkiesrecht. de partij probeerde druk uit te oefenen op de leden van het Congres. Ze zette zich na 1920 in voor de invoering van het Equal Rights Amendement.
Nationale gereformeerde godsdienst Sinds de afscheiding van Spanje tijdens de Opstand (1568-1648) was de protestantse of hervormde godsdienst, gebaseerd op calvinistisch beginselen, de officiële staatsgodsdienst in de Republiek der Verenigde Nederlanden. Aanhangers van andere godsdiensten werden wel getolereerd (geloofsvrijheid) maar hadden beduidend minder maatschappelijke en politieke kansen. Pas na 1834 wordt met gereformeerd beleid bedoeld: een aanhanger van de Gereformeerde Kerk, die zich had afgesplitst van de Hervormde Kerk.
Nationale Identiteit Gevoel onder bepaalde groep mensen dat ze bij elkaar horen en samen een volk of 'natie' vormen die wezenlijk verschilt van andere naties.
Nationale Ombudsman Bemiddelaar in conflicten tussen burgers en ambtenaren van de rijksoverheid.
Nationale staat Een staat waarvan de inwoners vinden dat ze bij elkaar horen.
Nationale Tentoonstelling voor Vrouwenarbeid In 1898 werd deze door vrouwen en vrouwenorganisaties georganiseerde tentoonstelling gehouden. Het was een groot succes: velen tienduizenden bezoekers en bezoeksters, onder wie de jonge koningin Wilhelmina, kwamen er op af. De invloed van deze zelfbewuste uiting van vrouwenkracht en vrouwenrechten was groot.
Nationale Vergadering Naam van de eerste Volksvertegenwoordiging tijdens de Bataafse Republiek. kwam op 1 maart 1796 voor het eerst bijeen. De 124 leden werden gekozen volgens een districtenstelsel met getrapte verkiezingen. Voerde de scheiding van kerk en staat door; de tweede Nationale Vergadering werd door de staatsgreep van 22 januari 1798 tot snelle acceptatie van een grondwet gedwongen nadat een eerste versie was afgekeurd. Nationale Vergadering is ook een algemene benaming voor parlement.
Nationalisatie Nederlandse bezittingen Indonesië De voortdurende meningsverschillen tussen Nederland en Indonesië over de positie van Nieuw-Guinea leidden tot steeds grotere spanningen tussen beide landen. Na opzegging van het Samenwerkingsverband met Nederland door Indonesië, volgde een campagne tegen Nederlanders en hun bedrijven. In 1957 ging Indonesië over tot nationalisatie (het in Indonesische handen brengen) van Nederlandse bedrijven. Dit leidde tot een uittocht van Indo -Europeanen en Nederlanders uit Indonesië naar Nederland.
Nationalisatievraagstuk in de SU Formeel hadden alle nationaliteiten na de oktoberrevolutie het recht op zelfbeschikking In de praktijk gingen de bolsjewisten al spoedig recht op uittreden tegen.
Nationalisme Het gevoel van saamhorigheid van mensen die een staat vormen of willen vormen. Ook: het belang van het eigen volk boven dat van andere volken plaatsen.
Nationalisten Aanhangers van het nationalisme.
Nationalistisch China Ook wel Taiwan genoemd. Nadat de Kwo Min Tang de burgeroorlog tegen de communisten van Mao hadden verloren vestigden ze zich op het eiland Taiwan en noemden zich voortaan zo.
Natie Betekent hetzelfde als nationale staat.
Nation of Nations Natie die is samengesteld uit verschillende bevolkingsgroepen met hun eigen culturele identiteit. Er bestaan als het ware diverse staatjes binnen één staat.
Nationale Staat Een staat waar de burgers een gevoel van saamhorigheid hebben.
Nationaal Steunfonds illegale financiële organisatie, vooral gericht op het bestrijden van de kosten van onderduiken. In 1944 verklaarde de Nederlandse regering zich garant voor de uitbetaling. Na september 1944 (Spoorwegstaking) namen betalingen toe tot 15 miljoen per maand.
Nationale Vergadering(Frankrijk) Vertegenwoordigers van de Derde Stand die in 1789 besloten zelf een Parlement op te richten.
NAVO (Noord Atlantische Verdragsorganisatie) Bondgenootschap van staten in Noord-Amerika en Europa, in 1949 opgericht tegen het communisme; vanaf 1991 is het doel het beschermen van de kwaliteit van het leven van de burgers in de Navo-landen.
NAVO dubbelbesluit Nadat de Sovjet-Unie in de jaren zeventig van de vorige eeuw SS-20 raketten had geplaatst, nam de NAVO in 1979 het dubbelbesluit aan. De NAVO wilde wel onderhandelen met de Sovjet-Unie, maar zou bij mislukking van de gesprekken in 1983 het eigen wapenarsenaal moderniseren.
Nazificeren / nazificatie Het winnen van het Nederlandse volk voor de nationaal-socialistische beginselen; ook het organiseren van de Nederlandse samenleving volgens de nationaal-socialistische principes.
Nazi-provocateur Agent in dienst van de Duitsers die het verzet infiltreerde met het doel verzetstrijders te verraden.
Nazi's De aanhangers van het Duitse Nationaal -Socialisme.
Nederlanden In de late Middeleeuwen ontstane benaming voor een aantal gebieden aan de Noordzee, die deel uitmaakten van het Duitse Rijk of van Frankrijk.
Nederlandse Antillen Twee groepjes eilanden in het Caribisch gebied, behorend tot het Koninkrijk der Nederlanden:de Bovenwindse eilanden Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba en de Benedenwindse eilanden Bonaire en Curaçao.
Nederlands Arbeidsfront Organisatie waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog alle Nederlandse vakverenigingen verplicht werden opgingen.
Nederlands Christelijk Werkgeversverbond Samenwerkingsverbond van katholieke en protestantse werkgeversorganisaties, gefuseerd met het Verbond van Nederlandse Ondernemingen tot VNO-NCW.
Nederlands Verbond van vakverenigingen vakcentrale opgericht in 1906, die zich richtte op praktische doelen zoals de achturige werkdag. Het NVV was verwant aan de SDAP, maar bond zich niet aan deze partij.
Nederlands-Indië De kolonie die Nederland in 1596 stichtte. Oorspronkelijk werd de naam 'Oost-Indië' gebruikt. Pas in de 19e eeuw raakte de naam 'Nederlands -Indië in zwang. In 1945 proclameerden nationalisten (Soekarno en Hatta) de onafhankelijkheid. In 1949 erkende Nederland de Indonesische soevereiniteit.
Nederlandse Handel-Maatschappij Door koning Willem I op 29 maart 1824 opgerichte maatschappij ter bevordering van de handel in koloniale producten. Staatsbedrijf dat het transport en de verkoop van de handelsgewassen regelde tijdens het Cultuurstelsel.
Nederlandse Unie Politieke organisatie in Nederland, opgericht in juli 1940, onder leiding van een driemanschap waaronder de Quay. Doel: Nauwe samenwerking met de Duitsers onder erkenning van de macht van de Duitsers. Zeer veel mensen werden lid. de Duitsers zagen er een mogelijkheid in om de bevolking voor zich te winnen. Beweegredenen van velen om lid te worden: tegenwicht bieden tegen de NSB die grote machtsaanspraken had. Na mislukken van de opzet die de Duitsers ermee hadden in december 1941 verboden.
Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen In 1912 opgerichte vereniging, die een vakbond voor huisvrouwen wil zijn. De confessionele organisaties sloten zich er echter niet bij aan.
Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming Huisvrouwen(NVSH) Naoorlogse voortzetting van de Neo-Malthusiaanse Bond. De NVSH gaf voorlichting op het gebied van geboortebeperking en seksualiteit en verstrekte ook voorbehoedmiddelen. Richtte zich aanvankelijk op gehuwde paren, maar ging later ook ongehuwde helpen. Pleitte in de jaren zestig voor een grotere seksuele vrijheid.
Nederlandse Volksbeweging (NVB) Organisatie die ten doel had de vernieuwing in de samenleving en de politiek na de bevrijding vorm te geven. Voorbereid tijdnes de bezetting, in mei 1945 in de openbaarheid. Schermerhorn voorzitter; programma op basis van personalistisch socialisme.
Nederlands Vrouwencomité (NVC) In 1944 opgericht comité dat een contactorgaan voor de vrouwenorganisaties in Nederland wordt. Voor het eerst zijn hier ook vrouwenorganisaties van de zuilen bij betrokken.
Nehroe (Jawaharlal) (1889-1963) Een van de naaste medewerkers van Ghandi in de strijd om de onafhankelijkheid van India. In 1947 werd hij de eerste premier van India en bekleedde deze functie tot zijn dood in 1963.
Neolithische revolutie De ontdekking van de landbouw.
Neo-Malthusiaanse Bond Opgericht in 1881. genoemd naar de Engelse econoom Malthus, die wees op de economische gevolgen van een hoog kindertal. De bond gaf voorlichting over geboortebeperking en verstrekte voorbehoedsmiddelen. In de jaren dertig opende de bond zijn eerste consultatiebureau.
Nepotisme Vriendjespolitiek, vooral het weggeven van mooie baantjes, aan familieleden.
Nestorianen Volgelingen van Nestorius, bisschop van Constatinopel in de 5e eeuw. Nestorius werd in 431 door de kerk veroordeeld en verbannen omdat hij het niet eens was met de ideeën van de kerk omtrent de aard van Christus. Vanuit Perzië spreidde het Nestorianisme zich over geheel Azië.
Neurenberg (proces van) Oorlogstribunaal waar na afloop van de Tweede Wereldoorlog de belangrijkste nazi-leiders berecht werden. Neurenberg was de stad van de partijdagen van de NSDAP.
Neurenberger Wetten Wetten in het Derde Rijk uit 1935, waarin de Joden het staatsburgerschap ontnomen werd en huwelijken tussen Joden en niet-joden verboden werden.
Neutraal Niet aangesloten bij enig bondgenootschap.
Neutrale zuil De eigen organisatie van liberalen en mensen in Nederland die niet tot de katholieke, protestantse of socialistische zuil behoorden.
Neutraliteit (neutraliteitspolitiek) Het niet aangesloten zijn bij enig bondgenootschap.
New Deal Hervormingsprogramma waarmee de regering van F.D. Roosevelt veel deed voor werkelozen en anderen die in armoede leefden in de VS in de jaren '30 van de 20e eeuw. Dit werd uitgevoerd via de zogenaamde Letterwetten: TVA, AAA, enz.
NGO Dinh Diem President van Zuid-Vietnam van 1955 tot 1963. De Verenigde Staten hoopten in de katholieke anticommunist Diem een betrouwbare bondgenoot te vinden, maar kwamen bedrogen uit. Diem ontpopte zich als corrupte anti-democraat en genoot onder de bevolking dan ook maar weinig steun. Toen Zuid-Vietnam in 1963 in chaos ten onder dreigde te gaan, trokken de VS hun handen van Diem af en gaven ze zijn generaals toestemming voor een staatsgreep, die Diem het leven kostte.
Niet-aanvalsverdrag (Duitsland-Rusland) Overeenkomst tussen de Sovjet-Unie en Duitsland (Aug 1939) waarin deze staten beloofden elkaar niet te zullen aanvallen en waarin in het geheim werd afgesproken dat Duitsland en de SU Polen onderling zouden verdelen.
Niet-Confessionele partijen De politieke partijen die hun basis niet in het geloof vinden Vooral de liberale ( (vrijzinnige) en de socialistische partijen.
Nieuw-Amsterdam Nederlandse kolonie in Amerika, die geruild werd met de Engelsen tegen Suriname. De Engelsen gaven de naam New York aan Nieuw-Amsterdam.
Nieuw Front
Politieke partij in Suriname, voortkomend uit het Front voor Democratie en Ontwikkeling.
Nieuw Links
Groep vernieuwers binnen de PvdA die voor democratisering was.
Nieuwe Economische Politiek (NEP)
Beleid door Lenin in 1921 ingevoerd. De NEP gaf boeren, handelaren en kleine industriëlen weer het recht om als particuliere ondernemers voor de vrije markt te werken. Alleen de grote fabrieken, de banken en de spoorwegen bleven in handen van de staat. Stalin maakte een einde aan de NEP.
Nieuwe Economische Systeem
Eerste economische hervormingspogingen in de DDR in de jaren zestig van de vorige eeuw. De liberalisering van de economie was een succes, maar toen bleek dat het vrije marktmechanisme en de autonomie van het bedrijfsleven de basis van de communistische maatschappij aantastten, nam partijleider Ulbricht afstand van het Systeem.
Nieuwe middenklasse
Nieuwe klasse tussen de arbeiders en de elite, die vanaf 1870 snel in omvang toenam. De oude middenstand was economisch zelfstandig, de leden van de nieuwe middenklasse waren meestal afhankelijk van een salaris. De nieuwe middenklasse bestond uit groepen als ambtenaren, kantoorpersoneel bij bedrijven en onderwijzers.
Nieuwe Orde
Term, in de jaren 1940-1941 veel onder de Duitsers en hun handleggers gebruikt; oude Europese orde was door de Duitse veroveringen ingestort; met het derde Rijk aan het hoofd zou een totalitair, agressief en vitaal Europa tot stand komen.
Nieuwe Testament
Boek waarin de leer van Jezus Christus is vastgelegd. Het Nieuwe Testament en het Oude Testament vormen samen de bijbel van de Christenen.
Nieuwe Tijd
De periode in de geschiedenis van West - Europa die volgt op de Middeleeuwen.
Nieuwste Tijd
De periode die volgt op de Nieuwe Tijd en duurt tot onze tijd.
Nigger
Scheldwoord voor zwarte.
Nischengesellschaft
Omschrijving van de Oost Duitse samenleving vanaf de jaren zestig, die aangeeft dat de DDR burgers zich terugtrokken in hun privé-sfeer(hun nis), en zich zo weinig mogelijk bemoeiden met politiek en samenleving.
Nijverheid
Alle bedrijfjes van handswerklieden bij elkaar. De handswerklieden bewerkten grondstoffen zoals zijde, wol, leer enz.
Nixon, Richard President van de VS van 1968 tot 1974. Won de verkiezingen met de belofte Vietnam te verlaten met een 'eervolle vrede'. Dwong met zware bombardementen en toenadering tot de Sovjet-Unie en China in 1973 een vredesakkoord af. Was toen al verwikkeld in het Watergate-schandaal waardoor hij uiteindelijk zou aftreden.
NKV Nederlandse Katholieke Vakbeweging.
NKVD Het volkscommissariaat (departement) voor Binnenlandse Zaken waaronder de veiligheidsdienst opereerde. Voor 1934 werd deze dienst OGPOE genoemd. In 1946 werd de NKVD opgedeeld in de MVD (ministerie van Binnenlandse Zaken) en MGB (ministerie van Staatsveiligheid). In 1954 werd de staatsveiligheidsdienst omgedoopt tot KGB.
NVV Nederlandse Vak Vereniging (Socialistisch).
Nobiles Patriciërs en rijke Plebejers die samen een nieuwe bovenlaag in de Romeinse Republiek gingen vormen.
Nomadisch bestaan Rondtrekkend bestaan.
Non-agressiepact Niet-aanvalsverdrag tussen staten. Duitsland en de Sovjet_unie sloten een dergelijk verdrag in augustus 1939. In een geheime bijlage verdeelden ze Polen onder elkaar.
Non-coöperatie PNI Belangrijkste strijdmiddel van de PNI in haar streven naar onafhankelijkheid. Standpunt van de nationalist Soekarno om niet samen te werken met de Nederlanders. Op dit punt stond Soekarno lijnrecht tegenover een vereniging zoals Boedi Oetomo.
Non-coöperatie Ghandi Niet samenwerken met het Britse bestuur in India was Ghandi's grootste wapen. Ghandi: '100.000 Engelsen kunnen geen 350 miljoen Indiërs besturen als die niet meewerken'.
Nonnen Vrouwen die in een klooster leven.
Noodparlement (= voorlopige Staten generaal) Benaming van d e voorlopige Staten Generaal die op september 1945 bijeenkwam. De werkzaamheden van het vooroorlogse parlement waren in 1940 door Seyss-Inquart opgeschort en het mandaat was verstreken. Van dat parlement waren leden gestorven of weggezuiverd. Taak van het noodparlement: basis leggen voor d =e tijdelijke Staten-Generaal ofwel het rompparlement.
Noord-Atlantische Verdrags Organisatie (NAVO) Het militaire bondgenootschap van de vS en andere westerse landen werd in 1949 opgericht als antwoord op de sovjetdreiging. De leden van de NAVO zouden een aanval op een van hen beschouwen als een aanval op allen. In 1955 werd West-Duitsland lid. In reactie richtte de Sovjet-Unie daarna het Warschaupact op.
Noordelijke Nederlanden

Naam van de zeven gewesten die na de Opstand tegen de Spanjaarden in 1588 besloten om als Republiek der Zeven Provinciën verder te gaan.

Noormannen Een volk dat in de tijd van Karel de Grote in Noorwegen, Denemarken en Zweden woonde. De Noormannen worden ook Vikingen genoemd. Vanaf de 9e eeuw gingen de Noormannen plunderen of handel drijven aan de kusten van West - Europa. Zij vestigden zich in Normandië en Sicilië.
Normen Uit waarden afgeleide regels.
Nortwest Ordinance Bepaling uit 1787 die het gebied tussen de Mississippi, de Ohio en de Grote Meren, de zogenaamde Nortwest Territory, als territorium in handen legde van de federale overheid en aan kolonisten bepaalde rechten garandeerde zoals godsdienst- en onderwijsvrijheid, juryrechtspraak en een goede behandeling van de Indianen. ook werd slavernij in dit gebied verboden.
Novembermisdadigers De naam die de tegenstanders van de Republiek van Weimar gaven aan de politici, die de wapenstilstand van november 1918 hadden gesteund.
Nozem Jongen die zich door zijn kleding en branieachtig gedrag zich wil onderscheiden van anderen.
N.S.D.A.P. Naam van de partij van Hitler: Nationaal -Socialistische_Duitse Arbeiders Partij.
Nutsvoorzieningen De verzamelnaam van de basisdiensten/producten die voor het functioneren van een moderne samenleving onontbeerlijk zijn, zoals het vervoer en de distributie van gas, water en elektriciteit.