We hebben 223 gasten online

T-Historische termen

Gepost in Historische termen

T Historische termen- en begrippenlijst

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

Tachtigjarige Oorlog Oorlog tussen Spanje en de Nederlandse gewesten waardoor de Republiek der Nederlanden ontstond. 1568-1648.
Tactiek De manier waarop de grote lijnen die uitgezet zijn door de politieke leiders aan het front worden uitgevoerd.
Talibaan bewind Bestuur van orthodoxe moslims in Afghanistan.
Tariefmuur Stelsel van hoge invoerrechten ter bescherming van de eigen productie.
Taylor, Frederick Winslow (1856-1915) Ingenieur die rond 1900 ideeën begon te ontwikkelen over rationalisering van het arbeidsproces; uitvloeisels waren de lopende band en de 'time is money' - gedachte.
TBR In 1928 werd het Nederlandse strafrecht uitgebreid met de zogenaamde psychopatenwetten. Het ging vooral om diegenen die verminderd toerekeningsvatbaar waren ten tijde van het delict. Daar moest een adequate opvang voor komen. De bedoeling was vooral om herhaling te voorkomen. TBR staat voor Terbeschikkingstelling van de Regering.
TBS Is de nieuwe naam voor TBR. Maatregel in het strafrecht. De rechter kan TBS opleggen bij ontoerekeningsvatbaarheid van de dader. Voorwaarden zijn dat de dader gevaarlijk is voor anderen of voor de algemene veiligheid van personen en goederen. TBS kan worden opgelegd al of niet met plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis. Voor de oplegging van deze straf moet de rechter zich laten adviseren door het Pieter Baan Centrum te Utrecht.
Technocraat Een specialist, in het bijzonder een wetenschappelijke deskundige, iemand die zich alleen maar door de wetenschap laat leiden, zonder zich veel aan te trekken van ethische en politieke normen.
Technologie Manier waarop (wetenschappelijke) kennis in de industrie wordt gebruikt.
Tegenvoeters Ook wel antipoden genoemd. de bewoners van het onbereikbare vierde continent dat onder de evenaar lag. Vaak stelde men zich hier fantasiewezens bij voor.
Tell Heuvels ontstaan door ruïnes van steden boven op elkaar.
Tempel Woning van een god(in) met ernaast een gewijd terrein met een altaar, waar de Grieken bijeenkwamen bij godsdienstige plechtigheden
Tempo doeloe Letterlijk: oude tijd. begrip waarmee de (goede) oude koloniale tijd wordt aangeduid. Tempoe doeloe wordt meestal afgebakend tot de periode tussen 1860-1920.
Tenach De joodse bijbel bestaande uit drie delen, namelijk de Tora (de eerste vijf bijbelboeken, waarin de grondslag van het Joodse geloof wordt gelegd), de Newiiem (de profeten, waarin de verdere geschiedenis van het joodse volk wordt verteld) en de Chetoebiem (de geschriften, een bezinning op het Jodendom).
Terreur Periode tijdens de Franse Revolutie waarin in korte tijd zeer veel mensen zonder enige vorm van rechtspraak tot de Guillotine werden veroordeeld.
Territorium Gebied ten westen van de Appalachen en de Missisippi onder bestuur van de Unie, dat dus nog niet in de vorm van deelstaten was ingedeeld.
Terrorisme, terreur Georganiseerd geweld om een politiek doel te bereiken.
Testament Laatste wilsbeschikking.
Tet-offensief Het offensief dat de Vietcong en het Noord-Vietnamese leger inzetten tijdens het Vietnamese nieuwjaar (Tet) op 30 januari 1968. de Amerikanen waren totaal verrast door de massaliteit van de aanvallen.; alle Zuid-Vietnamese steden kwamen onder vuur te liggen. Het Tet-offensief mislukte, maar werd een keerpunt in de oorlog. Vanaf 1968 geloofde de Amerikaanse regering en de publieke opinie niet meer in een overwinning en was het doel van de regering zich zonder al te veel gezichtsverlies terug te trekken uit Vietnam.
Theatrale straffen Straffen die als bijkomend doel hadden om als schouwtoneel voor de bevolking te dienen, ter lering en ter vermaak.
Theologie Leer van de Godgeleerdheid.
Thermen Badhuizen in Romeinse steden.
These Een bewezen feit/stelling.
Theseus Volgens de Mythen was Theseus de koning die alle inwoners van Attica heeft samengebracht in de polis Athene en die het politieke systeem heeft ingesteld. hij werd ook beschouwd als de grondlegger van de democratie in Athene.
Thorbecke, Johan Rudolf Nederlands staatsman. Stelde in 1848 de grondwet op die de macht van de koning beperkte. Thorbecke was lang leider van de liberalen.
Thuisfront De burgerbevolking die een bijdrage levert aan de oorlogvoering.
Tien Geboden Regels uit het oude Testament, waaraan de joden en christenen zich moesten houden.
'Tienden' Soort belasting waarbij de boeren 10 procent van hun oogst of jongvee aan de Kerk afstonden om kerken en kloosters en priesters te onderhouden.
Tiende penning Een belastingheffing van 10% op alle goederen.
Tientje van Lieftinck Het eerste tientje dat iedere Nederlander in het begin van de geldzuivering in september 1945 kreeg, genoemd naar de minster van Financiën die deze operatie leidde.
Tienpuntenplan Op 28 november 1989 door kanselier Kohl in de Bondsdag gepresenteerd plan op lange termijn een federatief herenigd Duitsland mogelijk te maken.
Tijd en Plaatsgebondenheid Een mening van een persoon wordt niet alleen bepaald door de achtergrond van deze persoon. ook de tijd of de plaats kunnen de mening veranderen.
TNI Het leger van de Indonesische nationalisten
Toernooi Spel van Middeleeuwse ridders. De ridders probeerden elkaar met hun lans uit het zadel te stoten.
Tol Wegversperring op wegen of rivieren, door middel van een hek, slagboom of tolhuis, waar je tolgeld moet betalen om erlangs te mogen. Nederland wemelde in de negentiende eeuw van de tollen. Deze doorvoerbelasting - waarvan d e hoogte afhankelijk was van wat en hoeveel je vervoerde - was voor steden en provincies een belangrijke inkomstenbron.
Tolhuizen Een kantoor aan de grens van een bepaald gebeid waar reizigers tol moesten betalen.
Tonkin-incident Het incident dat de aanleiding vormde voor de Tonkin-resolutie. In augustus 1964 werd een Amerikaanse torpedojager in de Golf van Tonkin, voor de kust van Noord-Vietnam aangevallen door Noord-Vietnamese torpedoboten. Twee dagen later zou in de golf van Tonkin ook een tweede Amerikaanse torpedojager zijn aangevallen. Later bleek dat de Amerikaanse regering het eerste incident had uitgelokt en dat het tweede incident waarschijnlijk nooit heeft plaatsgevonden.
Tonkin-resolutie De resolutie waarmee het Amerikaanse Congres de president in augustus 1964 toestemming gaf 'alle noodzakelijke maatregelen te nemen om elke gewapende aanval tegen de Amerikaanse strijdkrachten te vergelden en verdere agressie te voorkomen'. De Amerikaanse regering zou nooit een formele oorlogsverklaring geven of het Congres toestemming voor een oorlog vragen.
Toogdag Een landelijke bijeenkomst van de ARP met een vaak demonstratief karakter.
Torentje Werkkamer van de Minister - President op het Binnenhof.
Tortuur Het toepassen van martelingen om een verdachte tot bekentenis te krijgen.
Totale oorlog Oorlog waarbij niet alleen de militairen maar ook de burgers doelwit zijn en waarbij de burgers in alle opzichten bij de oorlog zijn betrokken.
Totalitair Het leven van ieder mens willen regelen en controleren. Een bestuur van een land dat de burgers van dat land de gewone vrijheden ontzeg t.b.v. dictaturen
Totalitaire Staat Staat die alle delen van het maatschappelijk leven wil beheersen en/of ondergeschikt wil maken aan de officiële leer. Opvoeding, wetenschap politiek, kunst economie en godsdienst worden onder toezicht geplaatst.
Trail of Tears Toch vol ontberingen in 1838 van de Cherokee-Indianen, die gedwongen waren van Georgia naar het (latere) Oklahoma te verhuizen.
Transvaal Boerenrepubliek in Zuid_Afrika, later door de Engelsen ingelijfd bij de Kaapkolonie en Natal.
Trias Politica De Fransman Montesquieu (1689-1755) maakte ten aanzien van de staatsmacht een onderscheid in de uitvoerende, wetgevende en rechtelijke macht.
Tribunaal Een rechtbank die bijzondere rechtszaken behandelt.
'Triump des Willens' Film van Leni Riefenstahl over de Rijkspartijdagen van de NSDAP in 1934 in Neurenberg.
Troelstra Leider van de NSDAP, opgericht in 1894, die in 1918 een mislukte poging ondernam tot het uitroepen van een revolutie in Nederland.
Troonrede Rede waarin de koningin de plannen van de regering voor het komende jaar bekend maakt.
Trotskisten Aanhangers van Trotski die door Stalin als opposanten tegen zijn bewind werden beschouwd en door hem uit de partij werden gezuiverd.
Troubadour Een rondtrekkende zanger.
Truman, Harry Amerikaanse president, opvolger van F.D.Roosevelt. In 1945 vertegenwoordigde Truman zijn land tijdens de conferentie van Potsdam. Hij was verantwoordelijk voor de containment-politiek en de Truman-doctrine.
Truman-doctrine Door president Truman bedacht beleid waarbij de VS zich tegen iedere communistische aanval of opstand overal ter wereld zou verzetten.
Trustvorming Samensmelting van gelijksoortige bedrijven onder één gemeenschappelijke leiding met het doel een monopoliepositie te verwerven.
Tsaar Naam van de keizer van Rusland.
Tuchthuis Tehuis waarin gevangenen werden heropgevoed In 1596 werd in Amsterdam de eerste in gebruik genomen.
Tulpenmanie

 

Tulpen waren in het 17de-eeuwse Nederland erg populair en zeer kostbaar. De tulp was in de 16de eeuw in Nederland ingevoerd vanuit Turkije. In de loop van de 17de eeuw kwam Nederland in de ban van een rage: de tulpenmanie of tulpomanie. Er ontstond een enorme speculatiezucht en een windhandel in tulpenbollen: de bollen werden al (door)verkocht voordat ze bij een handelaar in bezit waren en een exclusieve bol kon - in de toptijd - evenveel opbrengen als een Amsterdams grachtenpand! Vooral de tulpen uit de omgeving van Haarlem deden het goed. Na de top in 1636-1637 stortte de tulpenhandel in en bleven vele kopers en verkopers geruïneerd achter. De tulp bleef echter populair en werd zelfs een nationaal symbool van Nederland.

Turner, Nat (1800-1831) Zwarte predikant die in 1831 een slavenopstand leidde.
Twaalfjarig bestand

Bestand tussen de Republiek en Spanje waarin men voor twaalf jaar de oorlog opschortte (1609 -1621).

Tweedeling
Uitvoering van een straf waarbij de veroordeelde letterlijk door midden werd gezaagd
Tweede Feministische Golf
Na 1968 ontstond er een beweging onder vrouwen voor een andere rol -verdeling man-vrouw, voor zelfbeschikkingsrecht van vrouwen (abortus), voor economische gelijkheid van manen en vrouwen en andere eisen. Het werd de tweede feministische golf genoemd naar de eerste uit het begin van de twintigste eeuw waarbij vrouwenkiesrecht een hoofdeis van feministen was.
Tweede Front Front in Zuid-Italië een aan de Normandische kust (juni 1944) door de westelijke geallieerden werd geopend tegen Nazi-Duitsland. Het Eerste front was het Duits -Russische front.
Tweede Kamer Sinds de grondwet van 1815 bestaand deel van de Staten-Generaal. In tegenstelling tot de Eerste Kamer wordt de Tweede Kamer rechtstreeks gekozen. Sinds 1956 zijn er 150 leden, die om de vier jaar worden gekozen als er niet eerder verkiezingen worden uitgeschreven door de val van een regering.
Tweedelig domein Een deel hoorde bij de Vroonhof, de rest was van de horige buren.
Tweekamerstelsel het stelsel waarbij een volksvertegenwoordiging bestaat uit twee kamers zoals in Nederland.
Twin Towers WTA-centrum in New York dat als gevolg van een aanslag op 11 september 2001 werd vernield.
Tyrannos In de Griekse geschiedenis een staatsvorm (vooral in de 7e en 6e eeuw), waarbij één persoon de macht greep met steun van het volk. Het woord 'tyrannos' had bij de Grieken aanvankelijk niet de negatieve betekenis die tiran nu bij ons heeft.