We hebben 162 gasten online

Recensie 'De Stamhouder', Alexander Müninghoff

Gepost in Recensies

De stamhouder Alexander Münninghoff

Ik ben een liefhebber van biografieën en hoewel hier sprake is van een familiekroniek is 'De Stamhouder' autobiografisch en gebaseerd op feiten en familieverhalen. En hoe. Het leven van de Münninghoff's geeft een zeer indringend beeld hoe persoonlijke levens getekend worden door de ontwikkelingen in Europa in de twintigste eeuw en hoe de steeds verschuivende grenzen het persoonlijk leven van de familieleden heeft beïnvloed en hoe de afzonderlijke familieleden daar ieder voor zich inhoud aan hebben gegeven. 'De Stamhouder' heb ik ademloos zitten lezen en ben me door het lezen nog eens bewust geworden van het feit hoe de geschiedenis invloed kan hebben op het persoonlijke leven van mensen. Een zeer katholiek gelovig grootvader wordt een van de rijkste Letse zakenlieden die er echter alles aan doet om zijn zoon Frans, de vader van Alexander, een Nederlandse scholing en opvoeding te geven.

Door de komst van de Russen ziet grootvader zich genoodzaakt Letland te verlaten en zich weer in Nederland te vestigen. Zakenman als hij is probeerde hij  vanuit zijn nieuwe woonplaats zijn zakenimperium weer op te bouwen. Frans wil echter niet naar de pijpen van zijn vader dansen en besluit dienst te nemen in de SS en uiteindelijk te trouwen met Wera. Wera wordt door haar schoonvader getolereerd en indien mogelijk als lucht beschouwd. Maar zij is de moeder van de stamhouder Alexander. Prachtige beschrijvingen van de manier waarop de grootvader er steeds weer in slaagt zijn zin door te drijven. Zoon Frans vecht aan het oostfront tegen de communisten en keert na de oorlog terug, waardoor hij vervolgd kan worden wegens dienst nemen in vreemde krijgsdienst, waar hij met Wera in feite niet meer kan en wil samenleven. De moeder van Alexander wordt uiteindelijk gedwongen het ouderlijk huis te verlaten en grootvader doet er alles aan het voogdijschap van haar zoon Alexander door de rechter aan Frans te laten toewijzen. Wera  zoekt haar toevlucht bij haar moeder in Duitsland. Vader Frans is een nieuwe relatie aangegaan met Mimousse waardoor grootvader er alles aan doet om zijn kleinzoon Alexander aan de moeder te ontnemen. Uiteindelijk wordt de kleine Alexander ontvoerd uit Duitsland en weer teruggebracht naar Nederland waar hij bij zijn vader en Mimousse zal gaan wonen. Van zijn moeder Wera zal hij 18 jaar lang niets vernemen. Zijn vader Frans blijkt uiteindelijk, na veel mislukte zakentransacties, en steeds Alexander opnieuw gebruikend als een klankbord over zijn belevenissen aan het oostfront, verwijlen in het feit dat hij eigenlijk geen Nederlander wilde zijn, maar Duitser. Tussen Alexander en zijn vader Frans was een verwijdering ontstaan maar ook Mimousse had voor Alexander eigenlijk geen wezenlijke belangstelling gehad. Ze verdwenen uiteindelijk uit Den Haag naar de bossen van de Brabantse Kempen waar Alexander, zoals hij het zelf beschrijft: 'in rap tempo tot een personage in een fotolijstje op het dressoir vervaagd, slechts kortstondig tot leven gewekt tijdens de verplichte bezoeken met Kerstmis en Pasen'. Bij het behalen van zijn gymnasiumdiploma schitterden ze door afwezigheid. Alexander werd duidelijk hoe maatschappelijk geïsoleerd het gezin had geleefd. Hij doet een poging middels twee brieven om weer contact op te nemen met zijn moeder Wera. Hij krijgt geen antwoord. Achttien jaar aan de vooravond van zijn huwelijk met Ellen, gaat hij met haar op zoek naar zijn moeder, omdat voor een huwelijk men in die tijd de toestemming moest hebben van beide ouders. Op zijn vraag waarom hij al die tijd niets meer van haar had vernomen blijkt opnieuw hoe zij bang was voor zijn familie, gezien alle gebeurtenissen. Na het weerzien zou het opnieuw vijftien jaar duren voordat Alexander weer iets van Wera zou horen. Zelfs de dood van  twee zonen van Alexander waren geen reden om het contact van Wera met Alexander weer te herstellen. Een vriend van Alexander, Hendrik, liet Alexander inzien dat zijn moeder op geen enkele manier inhoud had kunnen geven aan haar moederschap en dat ze zich daarvoor schaamde. Ze voelde zich uitgerangeerd en dat zei Hendrik, 'heb je haar ook laten merken door je afstandelijke gedrag'. Uiteindelijk bleek het leven voor Wera de goede kant op te zijn gegaan en werd het contact genormaliseerd. Dat 'De Stamhouder' door Alexander werd opgedragen aan zijn vrouw Ellen en aan zijn moeder Wera geeft aan dat uiteindelijk alles zijn plaats heeft gekregen. 

Titel: De Stamhouder Een familiekroniek

Auteur: Alexander Münninghoff

Uitgeverij: Prometheus Bert Bakker ISBN 9789035142268 € 19,95