We hebben 214 gasten online

Hoofdstuk 9: Appie Abbenhuis levenslang voor moord op twee medewerkers van AH filiaal in Oosterbeek

Gepost in Boek: De praktijk van de levenslange gevangenisstraf in Nederland

Op 14 mei 1990, 's ochtends vroeg, dringen mannen het filiaal van de Albert Heijn in Oosterbeek binnen. Eén gewapend met een pistool en de ander met een riotgun. Er is reeds personeel aanwezig. Zij bevelen dat iedereen moet gaan liggen en dat de kluissleutel moet worden ingeleverd. Niemand is echter in het bezit van deze sleutel. Na enig geschopt en getrapt beseffen de overvallers uiteindelijk dat de kluis niet open zal gaan. Hierop begint een overvaller één voor één de personeelsleden met een nekschot te executeren. Eén van hen ziet dit twee maal gebeuren en probeert te vluchten. In zijn vlucht wordt hij twee keer in de rug geschoten. Naar aanleiding van enkele getuigenverklaringen en een reconstructie van de werkwijze van de daders komt het Recherche Bijstands Team (RBT) uit op Albertus Johannes Abbenhuis, geboren op 17 [1]maart 1966 in Hilversum, (bijgenaamd Appie) als één van de vermoedelijke daders. Hij zou degene met de riotgun zijn geweest die de personeelsleden in koelen bloede heeft vermoord c.q. verwond. Gezien de werkwijze heeft hij waarschijnlijk ook al verschillende bankovervallen in Hilversum en Bussum, een overval op een postagentschap in Vreeland en een overval op een AH-filiaal in Baarn op zijn geweten. Evenals in Oosterbeek waren bij deze gelegenheden de overvallers gekleed in overalls en bivakmutsen, dreigden zij met een riotgun en een pistool en gebruikten gestolen Opels als vluchtauto's die zij na achterlating besprenkelden met ondermeer ammoniak. Al snel is derhalve duidelijk dat Appie A. waarschijnlijk betrokken is bij deze zoveelste overval, dit keer met dodelijke afloop[2].

9.1 Moeite om aan bewijsmateriaal te komen

Maar politie en justitie had echter grote moeite om aan afdoend bewijsmateriaal te komen. Een miljoenen verslindend rechercheproject met zeventig rechercheurs, uitmondend in twintig arrestaties, meer dan tweeduizend getuigenverklaringen en enkele tientallen zittingsdagen in de rechtbank. In 1991 zetten tips uit het criminele milieu de politie op het spoor van Appie A[3]. Maar twee jaar na de aanslag is het nog niet gelukt om het bewijs te leveren dat Appie A. verantwoordelijk was voor de moorden. Na een uitzending van Crime Time in 1992 kwam de politie hem op het spoor en schakelde de recherche zelfs een undercoveragent in, die onder de codenaam A-807 alles in het werk stelde om Appie A. te ontmaskeren en hem opzocht bij kerkdiensten van de Jehova´s getuigen in Bussum. 

De rechtbank te Arnhem besteedde extra aandacht in haar vonnis aan de overval te Oosterbeek bij de uitspraak op 19 april 1995[4]:

Het personeel van de supermarkt werd eerst redeloos grof bedreigd, geslagen en getrapt. Appie A. was gewapend met een zogenoemde riotgun, die was geladen met munitie die een verwoestend effect zou hebben. Hij was met die uitwerking bekend, omdat hij had geoefend op een koe. Bovendien had Appie A. op koelbloedige wijze twee weerloos op de grond liggende mensen afgemaakt, nadat duidelijk was geworden dat de overval was mislukt. Geen van de aanwezigen in het filiaal bleek over de sleutel van de kluis te beschikken. Een derde personeelslid, dat aan de executie trachtte te ontkomen, werd tot twee keer toe van achteren in de rug geschoten met het oogmerk ook hem te vermoorden. De rechtbank zag voor deze geweldsexplosie geen enkele aanleiding. 'Gevaar voor belemmering van de vlucht of voor herkenning was er niet. De slachtoffers lagen weerloos op hun buik en verdachte en zijn mededader waren gemaskerd.[5]'

9.2 Vlucht Appie A. naar Chili

Appie A., die na de dubbele moord Jehova's Getuige werd, vertrok in oktober 1992 naar Chili, toen hem de grond te heet onder de voeten werd. Toen duidelijk werd dat hij naar Chili was gevlucht verzocht de Nederlandse regering om zijn uitlevering, hoewel Chili en Nederland geen uitleveringsverdrag met elkaar hadden. Voor de president van de Haagse rechtbank eiste de advocaat van Appie A. mr. C. Starmans, in een kort geding op 6 juli 2003 dat het verzoek om uitlevering zou worden ingetrokken[6]. Op 21 juli 1993 deed de president van de Haagse rechtbank mr. A van Delden uitspraak in het kort geding en bepaalde dat Nederland het verzoek tot uitlevering van Appie A. niet hoefde in te trekken[7]. Het zou tot november 1994 duren voordat Appie A. zou worden uitgeleverd.

9.3 Appie A. uitgeleverd en voor rechtbank gebracht

Op 9 januari 1995 verklaarde Appie A. (tijdens een proces tegen een der medeverdachten) dat hij betrokken was bij de overval op het AH-filiaal in Oosterbeek[8]

Voor de rechtbank in Arnhem werd op 4 april 1995 twintig jaar celstraf en tbs met verpleging geëist tegen de hoofdverdachte in de Albert-Heijnzaak. Volgens officier van justitie J. Rijkers was bewezen dat de 29-jarige Appie A. uit Bussum in mei 1990 twee personeelsleden van een filiaal van Albert Heijn in Oosterbeek tijdens een overval had doodgeschoten met een riotgun en een derde levenslang invalide had gemaakt. Ter terechtzitting werd door de voorzitter een brief voorgelezen van de hand van Appie A. waarin hij aan de nabestaanden zijn spijt betuigt.Sinds 1987 pleegde A. vier andere gewapende overvallen, die steeds gewelddadiger werden. De aanklager legde A. moord met voorbedachten rade meermalen gepleegd, poging tot moord en poging tot doodslag ten laste.

De officier van justitie had eigenlijk, zo zei hij, levenslang willen eisen, maar hij hield rekening met de rapportage van het Pieter Baan Centrum in Utrecht. Deskundigen van die kliniek achten A. verminderd toerekeningsvatbaar en in staat tot herhaling van zijn gewelddaden. Zij adviseren langdurige gedwongen behandeling, hoewel zij twijfelen aan het succes van die behandeling zolang de verdachte "zijn ziel en zaligheid" in het geloof van de Jehova's Getuigen blijft leggen, zo bleek tijdens de rechtszitting[9].

De rechtbank veroordeelde op 18 april 1995 Appie A. tot levenslange gevangenisstraf wegens tweevoudige moord bij een aanslag op het Albert Heijn-filiaal in het Gelderse Oosterbeek.

De rechtbank  besloot A. geen tbs op te leggen, omdat ze een behandeling niet nodig achtte. Gedragsdeskundigen van het Pieter Baan Centrum vonden dat A. verminderd toerekeningsvatbaar was ten tijde van de overval in Oosterbeek. Hoewel de rechtbank erkende dat geen normaal mens op zo'n gewelddadige wijze tekeergaat, verwierp ze de conclusies van de justitiële observatiekliniek. A. lijdt wel aan psychische stoornissen, zoals grootheidswaanzin, maar volgens de rechtbank was het niet uitgesloten dat die pas waren ontstaan ná de dubbele moord in het Albert Heijn-filiaal. Het daarna ingestelde hoger beroep werd echter ingetrokken.


 
[2] Bron Eindrapport commissie van Traa.
[3] Smolders Peter: De 30 meest geruchtmakende misdaden van de Lage Landen ISBN 904390015X Hoofdstuk 7 pagina 50 t/m 56
[4] Volkskrant 19 april 1995: Dader roofoverval op AH-filiaal krijgt levenslang
[5] Volkskrant 19 april 1995: Dader roofoverval op AH-filiaal krijgt levenslang
[6]NRC 7 juli 1993: Verdachte eist verbod op uitlevering
[7] NRC 21 juli 1993: Verdachte overval AH verliest geding
[8] NRC 10 januari 1995: Getuigenis hoofdverdachte; Bekentenis in zaak van overval op supermarkt
[9] NRC 5 april 1995: Eis van 20 jaar in zaak tegen AH-overvaller 
 

Geraadpleegde bronnen;

Smolders Peter: De 30 meest geruchtmakende misdaden van de Lage Landen ISBN 904390015X Hoofdstuk 7 pagina 50 t/m 56

Vries de, Peter, R.: Cipier, mag ik een pistool van u? 85 waargebeurde misdaadverhalen. Uitgeverij De Fontein 3e druk 1999 ISBN 9789026115288 primeur? Niks primeur! Pagina 56 t/m 58

Volkskrant 19 april 1995: Dader roofoverval op AH-filiaal krijgt levenslang

Volkskrant 8 juni 1995: Appie A. volhardt ook als getuige in zwijgen

Volkskrant 9 juni 1995: Noemen naam onbekende mededader zou veroordeelde alsnog vrij kunnen pleiten Appie A. vraagt en krijgt bedenktijd

Volkskrant 27 september 1995: Hoofddader overval AH ziet af van hoger beroep

Zie verder Hoofdstuk 10: Frenky Peeters en de Bende van Venlo