We hebben 80 gasten online

De snelle verkoop van complexe beleggingen

Gepost in Beleggerszaken

Folders zijn te rooskleurig en over risico's zwijgt men

Frank van Alphen in Volkskrant 20 september 2005

 

 

De folders voor goedverkopende financiëlé producten zijn vaak eenzijdig, Te rooskleurige informatie zet beleggers op het verkeerde been,'Dat kan leiden tot verlies van vertrouwen in de bank. Door Frank van Alphen

Bij de Postbank worden ze verkocht onder de naam Rentegarant. Bij ABN Amro heten ze bijvoorbeeld Garantie Biljetten. Rabobank verkoopt ze onder de titel Global Titans en Robeco merkte dat de klanten veel interesse hadden in de Hattrick Obligatie.

Het zijn voorbeelden van complexe financiële producten die in uiterst vruchtbare aarde vallen. Deze zogeheten structured products zijn de snelstgroeiende beleggingscategorie van de afgelopen tijd. Vorig jaar verkochten banken voor 4 miljard euro aan deze beleggingen. Een paar jaar geleden bedroeg de omzet in dit segment nog 1 miljard euro.

Voor de banken komt dit succes als geroepen. De belangstelling voor beleggen is al jaren lauw. Bovendien kennen deze complexe producten een relatief hoge winstmarge voor de bank.

Het succes van de structured products is het gevolg van het barre beursklimaat, de lage spaarrente en de wervende folders die banken naar hun klanten sturen.' Deze brochures heeft Iris, het onderzoeksbureau van Rabobank en de beleggingsspecialist Robeco, onder de loep genomen.

Drie onderzoekers van Iris hebben zestig folders (plus teksten op internetsites) van twaalf banken doorgespit. Maandag presenteerden ze hun bevindingen. Conclusie: er is te veel nadruk op de positieve eigenschappen en te weinig informatie over risico's en kosten.

Tom Arends, een van de Iris-onderzoekers, begrijpt wel waarom structured products zo'n succes zijn. 'Particuliere beleggers zijn enorm geschrokken van de recente koersdalingen. Anderzijds is de rente erg laag. Als een bank dan komt met iets dat een paar jaar een behoorlijke rente geeft, geen koersrisico oplevert en je laat meeliften met de stijging op de aandelenmarkt, dan' voorziet dat in een grote behoefte.'

Andere voordelen van deze beleggingsvormen zijn volgens Arends dat ze de kans bieden te beleggen in markten waar particulieren niet terecht kunnen; Zoals de grondstoffenmarkt. 'Bovendien is het voor de thuisbelegger niet,eenvoudig zelf deze producten te imiteren.

Bij het doornemen van de folders voor structured products stuitten de onderzoekers op talloze uiterst zonnige marketinguitingen. Sommige banken vergelijken de complexe producten doodleuk met sparen. Ze stellen dat de klant meer rente ontvangt dan op een spaarrekening. Dat klopt, maar de vergelijking klopt niet. Bij een spaarrekening loopt de spaarder geen enkel risico over de inleg.

Structured products geven weliswaar meestal de garantie dat je het ingelegde bedrag terugkrijgt, maar die garantie geldt alleen op de einddatum. Tussentijds loopt de belegger wel degelijk koersrisico. Als hij zijn belegging onverhoopt tussentijds moet verkopen omdat hij in geldnood zit, kan de koers lager zijn dan de uitgiftekoers, waardoor hij wel degelijk geld verliest.

De kosten zijn een ander punt waarover de meeste folders uiterst summier zijn. Soms wordt zelfs de suggestie gewekt dat er geen kosten zijn, bijvoorbeeld door de mededeling dat er geen inschrijfkosten zijn. 'Dat zegt niets', zegt Arends. 'Er-zijn altijd kosten verbonden aan deze producten.'

De kosten liggen in de buurt van die van beleggingsfondsen: 1 tot 1,5 procent per jaar. Een deel van dat geld is bestemd voor het in elkaar zetten van het product en voor de winstmarge van de uitgevende bank.

Een aparte categorie vormt de beloning voor de eventuele adviseur. Bij sommige banken ontvangt de adviseur of tussenpersoon die de belegging weet te slijten een beloning die is afgeleid van de omvang van de transactie. Volgens Iris gaan er ongewenste prikkels uit van deze hoge provisie. 'Het stimuleert' tussenpersonen vooral die producten te verkopen die de hoogst mogelijke vergoeding opleveren', schrijven de onderzoekers. Daarbij kunnen de verkopers gemakkelijk het belang van de klant uit het oog verliezen. Een hoge provisie kan er ook toe leiden dat de adviseur na verloop van tijd adviseert de oude belegging in te wisselen voor nieuwe.

Misleidend wil Iris de brochures niet noemen. 'De informatie is onvolledig en kan de belegger op het verkeerde been zetten', zegt Arends. 'Maar we zien ook dat de kwaliteit van de folders de afgelopen tijd is verbeterd. Het probleem is dat er geen regels zijn die banken dwingen transparanter te zijn.'

Hoewel in Nederland inmiddels veel regels zijn om de informatievoorziening rond financiële dienstverlening te waarborgen, vallen structured products daar net buiten. Ze vallen niet onder de Wet toezicht beleggingsinstellingen (Wtb) zoals beleggingsfondsen. Zodra een belegging onder die wet valt, moet de bank allerlei informatie daarover publiceren. In een Financiële Bijsluiter moeten de risico's en de kosten van het product aan bod komen.

Structured products vallen niet onder de Wtb, maar onder de Wet toezicht effectenverkeer (Wte) zoals gewone aandelen en obligaties. Die wet schrijft voor dat de belegger in dat geval vooral geïnformeerd moet worden over de uitgevende instelling. Dat is logisch als Unilever een obligatie uitgeeft om geld op te halen, maar niet logisch als ABN Amro een Rente Booster Certificaat op de markt zet. Dan wil de belegger niet weten hoe het zit met de kredietwaardigheid van ABN Amro, maar hoe dat certificaat in elkaar zit.

Structured products zouden daarom onder de Wet toezicht beleggingsinstellingen moeten vallen, vinden de Iris-onderzoekers. Zij denken echter niet dat dit snel zal gebeuren. 'Zo'n wetswijziging kost tijd', zegt Arends. 'We verwachten meer van zelfregulering.'

Iris heeft de aanbevelingen naar diverse banken gestuurd en gaat ze ook bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de toezichthouder op de financiële markten, presenteren.

Arends verwacht dat het bankwezen het nut van betere informatie inziet. 'Als beleggers een te rooskleurig beeld hebben, zullen ze andermaal teleurgesteld raken als het rendement tegenvalt. De beleggers verliezen hun vertrouwen in banken en haken dan af.'

Waar op te letten bij ingewikkelde beleggingen?

Structured products bestaan vaak uit obligaties en exotische opties. De jaarlijkse uitkering is veelal gekoppeld aan de waardeontwikkeling van een mandje aandelen. De looptijd varieert van vijf tot tien jaar. Vaak krijgt je op de einddatum de inleg terug. Banken zijn dol op fantasienamen voor hun structured products.

KOSTEN

Omdat de opbrengst onbekend is, zijn de kosten van belang. Die gaan direct af van het ongewisse rendement.

GARANTIE

Welk bedrag wordt gegarandeerd? Bij lange looptijden is het de vraag wat de toegevoegde waarde is van een garantie op einddatum. De kans dat de eindwaarde lager is dan de beginwaarde daalt naarmate de looptijd langer is.

LOOPTIJD

Hoe langer de looptijd, hoe langer de belegger het geld moet kunnen missen. Bij tussentijds verkopen loopt de belegger meestal een koersrisico.

PARTICIPATIEGRAAD

Vaak is het rendement gekoppeld aan een aandelenindex. De belegger moet weten voor welk percentage hij profiteert van een stijging.

TUSSENTIJDS RISICO Tussentijds geldt geen koersgarantie. De belegger moet weten hoe bewegelijk de koers is en welke factoren invloed hebben op het koersverloop.

AFGEKAPT

Het rendement is vaak gemaximeerd. Als de onderliggende waarde meer stijgt dan bijvoorbeeld 10 procent, komt de extra opbrengst ten goede aan de bank. De belegger levert de kans op een extra hoog rendement in. In ruil daarvoor krijgt hij de garantie dat bij geen verlies zal lijden.