We hebben 134 gasten online

Greenspan: We wisten dat toen gewoon niet

Gepost in Kredietcrisis

Freek Staps in NRC 24 oktober 2008

drs.J.W.Swaen Historicus www.blikopdewereld.nl

 

Alan Greenspan, voormalig centralebankier en voorstander van de vrije markt, maakt een opmerkelijke ommezwaai. Hij heeft „een fout” geconstateerd, vertelt hij in het Congres: markten schieten soms tekort. „Daar ben ik zeer bedroefd over.”

De man die achttien jaar lang een graag geziene gast in het Congres was, en misschien wel de machtigste man van de wereldeconomie was, heeft een ontnuchterende mededeling: hij is net als u en ik. „We zijn gewoon niet slim genoeg, als mens. U kunt van ons als toezichthouders geen onfeilbaarheid verwachten.”

Alan Greenspan, tot twee jaar terug voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, getuigde gisteren voor het eerst over zijn rol in de kredietcrisis. Zijn recordrenteverlagingen en de weigering delen van de financiële sector te reguleren heeft de laatste weken tot ongebruikelijke kritiek geleid. Die was tot in Washington te horen. Hier werd Greenspan gisteren fel aangevallen, tot aan Congresleden toe zoals Republikein Bill Sali uit Idaho die broeierig suggereerde dat „iemand toch in de gevangenis zou moeten belanden”.

Fout in eigen denken

De 83-jarige Alan Greenspan, ooit zo bekend om zijn cryptische uitspraken, besloot tot een expliciete en helder geformuleerde ommezwaai. „De meesten van ons, en ik in het bijzonder, zijn in een staat van gechoqueerd ongeloof gestort”, zei hij over tekortschietende banken. En hij heeft „een fout geconstateerd” in zijn eigen denken dat de vrije markt zichzelf beter kon reguleren dan overheidstoezicht. „Daar ben ik zeer bedroefd over.”

Van de beminnelijkheid die Greenspan van het Congres kon verwachten tijdens zijn tientallen eerdere hoorzittingen, bleek gisteren maar weinig over. De enige vriendelijkheid die er af kon was dat hij consequent als ‘doctor Greenspan’ werd aangesproken, dat hij geprezen werd om het op twee minuten na voorspellen van de duur van de zitting (het werden drie uur en 58 minuten) en dat niemand op de regels wees toen een medewerkster achter hem ongevraagd een blikje Cola light opentrok om de ex-bankier iets anders te laten drinken dan water.

De commissieleden lijken zich bewust van de naderende verkiezingen en hun politieke verschillen. Democraten vonden, in de woorden van commissievoorzitter Henry Waxman, dat „toezichthouders de kredietcrisis hadden kunnen voorkomen als toezichthouders beter hadden opgelet”. Greenspans Federal Reserve, de centrale bank, is ook toezichthouder. Republikeinen stellen op hun beurt dat (overheidsorganen) Fannie Mae en Freddie Mac de ware aanstichters van de financiële crisis zijn. Zij zouden arme Amerikanen onbetaalbare hypotheken hebben verkocht.

'We wisten dat toen gewoon niet'

Greenspan leunt graag achterover, handen in de zakken. Als zijn jasje dan openvalt wordt het zwarte kastje goed zichtbaar dat via een transparant koordje verbonden is met zijn gehoorapparaat. Hij stelt zo nu en dan het volume bij, neemt er de tijd voor. De interesse van de commissieleden blijkt wisselend: nadat ze hun vraag in de vorm van een korte verkiezingstoespraak hebben gesteld verdwijnen ze een voor een naar achteren. Op een gegeven moment is er geen enkele van de achttien Republikeinse commissieleden aanwezig.

Greenspan werkt onderwijl zijn verklaringen af waarom hem minder blaam zou treffen dan hem de laatste weken wordt toebedeeld.

Hij zegt bijvoorbeeld dat tijdens zijn bewind onvoldoende gegevens beschikbaar waren over de verslechterende hypotheekmarkt: „We wisten dat toen gewoon niet.”

Hij stelt dat hij slechts een uitvoerende functie had: „Ik voerde opdrachten van u, het Congres, uit. En niet mijn eigen voorkeuren.”

Of hij concludeert dat crises zoals de huidige eigenlijk altijd onvoorzien zijn, anders waren ze wel voorkomen: „Financiële crisis zijn per definitie onverwacht; anders was er wel ven tevoren ingegrepen.”

'We zaten nog steeds goed vaak fout'

Dennis Kucinich, voormalig Democratisch presidentskandidaat, confronteert Greenspan dan met eerdere uitspraken. In de zomer van 2006 daalde de Amerikaanse huizenprijs voor het eerst sinds de Depressiejaren, maar in augustus zei Greenspan al dat „het ergste wel eens over zou kunnen zijn”. Drie maanden later versterkte hij dat: „Het ergste is achter ons. De wereldeconomie is in ongelooflijk goede staat.” Een duidelijke reactie van Greenspan blijft uit, maar dat was de bedoeling ook niet. Kucinich wil alleen een punt maken.

Greenspan vindt de hele discussie over falende toezichthouders eigenlijk weinig relevant. Toezichthouders maken „altijd” fouten, betoogt hij, want hun werk is gebaseerd op voorspellingen. Het is moeilijk toezicht te houden op iets dat alleen maar verwacht wordt, maar niemand zeker weet. „Als we 60 procent van de tijd goed zitten, is dat buitengewoon. Maar dan zitten we er nog steeds 40 procent naast. Bij de Federal Reserve konden we veel beter voorspellen dan in de private sector, maar we zaten nog steeds goed vaak fout.”

Een turbulente tijd

Aanbevolen het boek van Alan Greenspan 'Een turbulente tijd' een leven in dienst van de economie.

Meteen na de aanslagen van 11 september 2001 nam Alan Greenspan deel aan een uiterst geheime poging de Amerikaanse economie, met in haar voetspoor de wereldeconomie, voor ineenstorting te behoeden. Er was alle reden het ergste te vrezen: tijdens de beurscrash van oktober 1987 waren we veel dichter bij een totale wereldwijde financiële paniek dan men weet. Maar na 11 september gebeurde er niets.

Toen besefte Greenspan eens te meer dat we in een nieuwe wereld leven – de wereld van een globale, kapitalistische economie met enorme nieuwe mogelijkheden en uitdagingen. In ‘Een turbulente tijd’ geeft hij zich, met al zijn kennis en ervaring, rekenschap van die nieuwe wereld: welke ontwikkelingen ons hier hebben gebracht, wat we nu doormaken en wat ons nog te wachten staat.

Alan Greenspan (1926) werkte een aantal jaren als professioneel klarinettist voordat hij zich specialiseerde in de economie. In 1954 begon hij een economisch adviesbedrijf. Van 1974 tot 1977 was hij voorzitter van de Council of Economic Advisers onder president Ford. In 1987 benoemde president Reagan hem tot voorzitter van de Federal Reserve Board, een positie die hij bekleedde tot zijn pensioen in 2006. Uitgeverij Balans ISBN 9789050188678 Prijs € 29,50

Zie ook: Testimony of Dr. Alan Greenspan 23 oktober 2008