We hebben 170 gasten online

Nederland

Recensie 'Het Landschap De Mensen Nederland 1850-1940" Auke van der Woud

Gepost in Geschiedenis

derland 1850-1940 Auke van der Woud

Het landschap, de mensen gaat niet over het tempo waarop Nederland werd volgebouwd, maar het gaat over de manier van denken die ertoe heeft geleid. Dit boek trekt de lijnen die eerder werden uitgewerkt door de auteur in twee andere boeken ‘Een nieuwe wereld’ en ‘De nieuwe mens’ door naar het platteland. De moderne waarden en normen van de grote stad werden op het platteland verbreid en overgenomen; rationalisme, materialisme en nuttigheidsdenken veranderden het landschap en de mensen die er woonden. Het landschap werd tussen 1850 en 1940 ‘nuttig’ gemaakt. Daardoor ontwikkelde zich het kleine Nederland tot een van de rijkste landen. De auteur beschrijft aan de hand van talrijke historische bronnen hoe dat transformatieproces vorm heeft gekregen. Hij beschrijft dit op een volstrekt unieke manier. Productief denken en productief handelen werd bij het aanbreken van de twintigste eeuw langzaam maar zeker de nieuwe Nederlandse volksaard. Terwijl in 1833 in Nederland nog 900.000 hectare woeste grond was is er in 1940 nog 270.00 hectare woeste grond. Nederland had een ander aanzien gekregen. 

De vertrouwde relaties tussen mens en natuur veranderden in de tweede helft van de negentiende eeuw. Met de verandering van de landschappen veranderden de mensen die er woonden. In de jaren tachtig en negentig van de negentiende eeuw ontstond de roep om een actievere en sterkere rijksoverheid ingegeven ook door de mondiale landbouwcrisis. De ontwikkeling van de woeste gronden werd een zaak van algemeen belang waarvoor de nationale overheid de verantwoordelijkheid op zich nam. Daarbij ontwikkelde zich vanaf 1870 in Nederland de verstedelijking waardoor ook het platteland ‘de stedelijke’ manier van leven begon over te nemen. Er was sprake van een toename van het individualisme en materialisme op het platteland en niet iedereen beschouwde dat als een vooruitgang. Rond 1870 ontstond in Nederland een permanente massamobiliteit met massale verhuizingen van plattelandsbewoners naar de steden.

De ontwikkeling van een totaal andere manier van landbouw bedrijven met machines en volgens wetenschappelijke methoden, had een fundamenteler effect. Het veranderde het dagelijks leven en het denken over wat wel en niet belangrijk was. De auteur stelt dat het de paradoxale ironie is van de situatie in het begin van de twintigste eeuw: om het platteland voor de nadelen van de grote stad te behoeden, diende het platteland naar de moderne cultuur van de grote stad toe te groeien. De Eerste Wereldoorlog had op termijn grote gevolgen voor de Nederlandse landbouw en daardoor ook voor het Nederlandse landschap. Het bevorderen van de landbouw was van algemeen belang, een investering in de toekomst van de natie waarin de staat voorop moest lopen.

 

Titel: Het Landschap De Mensen Nederland 1850-1940

Auteur: Van der Woud, Auke.

Uitgeverij: Prometheus ISBN 9789044645934 € 29,99