We hebben 237 gasten online

´Een geschiedenis van Nederland' Deel 7 De Franse Tijd

Gepost in Geschiedenis Nederland

De Franse Tijd 1795 – 1813

1) De Bataafse republiek 1795 - 1806

De Bataafse Republiek had een voorkeur voor een verlichte democratische Republiek, zonder een Staatskerk(hoewel de openbare functies enkel openstonden voor de kleine Nederlands – Gereformeerde meerderheid) en zonder Stadhouders. De Prinsgezinde wilden alles houden zoals het was. In de tachtiger jaren van de 18e eeuw waren de Patriotten in sommige Gewesten erin geslaagd de macht te veroveren, zoals het gewest Holland, de meest belangrijkste provincie.

Enkele jaren later brak de Franse revolutie uit in 1789. Ademloos werd ook vanuit de Republiek de revolutie gevolgd. Toen de Parlementaire revolutie zich naar de straat verplaatste en vele hoge Franse edelen een veilig heenkomen zochten, begonnen de vorsten, waaronder Willem V te vrezen dat de revolutie zich wel eens naar de Republiek zou kunnen uitbreiden. De Jacobijnen en Girondijnen, de radicalen en de gematigden, bevochten elkaar met woorden maar hun achterbannen met lijfelijk geweld op straat.

Na de dood van Louis Capet ontstond er onder leiding van Engeland een coalitie tegen de Franse koningmoordenaars waar ook de republiek zich in 1793 bij aan sloot. Maar leger en vloot verkeerden in zeer slechte staat om over de staatsfinanciën maar niet te spreken.

Het mocht niet baten. De Zuidelijke Nederlanden en het Duitse Rijnland werden door Frankrijk geannexeerd.

De Franse revolutionaire legers hadden de Pruisische en Oostenrijkse legers verslagen en de oorlog verplaatste zich naar het zuid westen van Duitsland en noord Italië. In die situatie nam op 18 januari 1795 een revolutionair comité geleid door Rutger – Jan Schimmelpenninck het bestuur van Amsterdam over.

Eerste daad was de proclamatie van de rechten van de mens en burger.

De Republiek werd onder de voet gelopen en de Fransen namen de Patriotten die gevlucht waren mee terug naar de Republiek en installeerden een nieuwe regering.

Dit wordt de Bataafse evolutie genoemd. Nederland heette voortaan de Bataafse Republiek

De gewesten werden als zelfstandige gebieden opgeheven en nieuwe administratieve eenheden werden gevormd. Opnieuw staken de oude tegenstellingen tussen de federalisten en unitaristen de kop weer op .

Toen Napoleon het bestuur over de Franse Republiek overnam werd de strijd beslist in het voordeel van de unitaristen. Schimmelpenninck werd raadspensionaris. Intussen was Willem V al naar Engeland gevlucht.

In Nederland kwam nu, net als in Frankrijk, een Nationale Vergadering. Op 1 maart 1796 vond de eerste vergadering plaats. De leden werden gekozen door de Nederlandse bevolking.

Gedurende de eerste jaren van de Bataafse Republiek maakte de gematigde Patriotten de dienst uit. Na eindeloze discussies kon in mei 1997 een referendum over een grondwetsontwerp worden gehouden. Een overweldigende meerderheid keurde het echter af.

De onenigheid over de staatsinrichting dreigde de hele revolutie te doen mislukken.

Het belangrijkste wat men moest doen was een grondwet maken. In die grondwet diende dan onder andere te staan welke rechten het volk heeft en aan welke regels de regering zich diende te houden.

In de Bataafse grondwet werden vrijheid, gelijkheid en democratie belangrijke grondregels

In 1798 was het dan zover. De nieuwe grondwet was klaar. Heel Nederland werd vanuit Den Haag bestuurd en aan de gewestelijke macht kwam een einde.

Maar die Bataafse democratie duurde maar kort omdat in Frankrijk Napoleon Bonaparte in 1799 aan het bewind was gekomen. Hij was een dictator, alleenheerser.

En snel werd duidelijk dat de democratische revolutie ook in Nederland zou worden afgeschaft.

In 1801 kwam er een grondwetswijziging die het einde betekende van het revolutionaire tijdperk. Maar Napoleon, ontevreden over de smokkelhandel van de Republiek met Engeland en de financiële bijdragen uit de Republiek trad hoogstpersoonlijk op en veranderde de grondwet zo dat Schimmelpenninck zou gaan functioneren als een soort president.(1805)

Napoleon wilde Schimmelpenninck uiteindelijk toch kwijt en zag in diens oogziekte een mooie gelegenheid om veranderingen door te voeren.

Op 4 juni 1806 moest Schimmelpenninck aftreden en de Bataafse Republiek was ten einde.

De bevolking van de Bataafse Republiek was gestegen van 1.880.000 in 1795 tot 2.178.000 in 1806. Deze zouden nu een koning krijgen.

Een dag later benoemde Napoleon zijn broer Lodewijk Napoleon tot koning van Holland.

2) Het Koninkrijk Holland 1806 – 1810 en de Franse annexatie 1810 1813

2.1) Het Koninkrijk Holland 1806 – 1810

Lodewijk Napoleon werd opgelucht ontvangen want men was in zijn algemeenheid tevreden over het feit dat Frankrijk de Bataafse Republiek niet simpel had geannexeerd

Lodewijk introduceerde een in het hele koninkrijk geldende munteenheid en voerde een algemeen geldend strafrecht in, grotendeels naar Frans

kon lodewijk napoleon

voorbeeld. Lodewijk bevorderde de armenzorg en scholing. Hij kon zich verheugen in een toenemende waardering van de bevolking. Zijn zoon Louis zou later de Franse keizer Napoleon III worden. Napoleon kondigde in 1806 een blokkade van Engeland af maar was ontevreden over de manier waarop zijn broer de boycot handhaafde (Nederland smokkelde veel) en over de wijze waarop men de verdediging van het Koninkrijk ter hand nam. Hij besloot om het koninkrijk Holland op te heffen en het land geheel bij Frankrijk te voegen (nadat al eerder gedeelten van Nederland waren geannexeerd. Zie de kaartjes hierboven.

2.2 Een Franse Provincie 1810- 1813

Napoleon benoemde een Gouverneur Generaal, Amsterdam werd tot 3e hoofdstad van het Franse Imperium geproclameerd en Java ( het hart van het Nederlandse koloniaal Imperium) werd door een Engelse expeditie bezet.

Nederland moest flink meebetalen aan de oorlogen die Napoleon voerde. Vooral omdat men per hoofd van de bevolking 40 franken belasting moest betalen tegen de Fransen zelf maar 15. Het Continentaal Stelsel was voor Nederland zeer ongunstig ( in 1785 kwamen nog ruim 4000 schepen onze zee havens binnen in 1811 waren het er slechts 11 en miste Nederland inkomsten uit de koloniën.

Verder voerde Napoleon de dienstplicht in (1811). Niet minder dan 15.000 Nederlanders trokken met Napoleon in 1812 mee naar Rusland. Het waren maar weinig soldaten die dit avontuur konden navertellen. (slechts 2 á 3% keert terug)

Na de voor Napoleon en zijn soldaten dramatisch verlopen veldtocht in Rusland werd Napoleon bij Leipzig verslagen.

In 1813 verklaarden de Hollandse departementen zich onafhankelijk van Frankrijk.

Van Hogendorp en van der Duyn van Maasdam nemen voorlopig het Algemeen Bestuur op zich.

Zie kaart West Europa 1797

http://www.ieg-maps.uni-mainz.de/pdf/pEu797_WE_a4_mb.pdf

En Kaart West Europa 1812

http://www.ieg-maps.uni-mainz.de/pdf/pEu812_WE_a4_mb.pdf

Zie verder deel 8 'Een geschiedenis van Nederland' Deel 8 De Nederlanden 1830-1870