We hebben 97 gasten online

Deel 1 Turkije en de EU.Twee culturen op één kussen

Gepost in Praktische opdrachten

Deel 2 Turkije en EU Twee culturen op één kussen toekomst

Turkije & de EU:Twee culturen op één kussen?

Profielwerkstuk VWO

Marloes Voncken en Ingrid Verbeek

Hoofdbegeleider: Dhr. Kremers

Medebegeleider: Dhr. Wijers

14 mei 2005 

Inhoudsopgave

Inleiding

Hoofdstuk 1: Is Turkije Europees?

1.1 Algemeen Turkije en Europa

1.2 Economie

1.3 Cultuur

1.4 Geografie

1.5 Politiek

Hoofdstuk 2: Standpunten Politiek

2.1 Nederlandse Regering: Politieke partijen

2.2 Nederlandse Regering: Het Kabinet

2.3 Europese Unie: Het Europees parlement

2.4 Europese Unie: De Europese commissie

2.5 Europese Unie: Regeringsleiders

Hoofdstuk 3: Argumenten voor en tegen toetreding van Turkije

3.1 Inleiding voor- en nadelen

3.2 Economie

3.3 Cultuur

3.4 Demografie

3.5 Politiek

Hoofdstuk 4: Conclusie

Literatuurlijst

Bijlage:

Standpunten politieke partijen

Toetredingseisen

Begrippenlijst

Inleiding

Het onderwerp van ons profielwerkstuk is de toetreding van Turkije tot de EU. Dit onderwerp vinden wij erg interessant, omdat we hier de vakken maatschappijleer en aardrijkskunde bij konden betrekken. Verder konden we de voor- en tegenstanders van de toetreding bekijken. Door deze voor- en tegenargumenten konden we behalve geografie/demografie, cultuur en politiek ook economie in ons werkstuk verwerken. We vinden het ook erg interessant dat het onderwerp zo actueel is, wat erg fijn was om informatie te zoeken.

Als titel hebben we gekozen Turkije & de EU: Twee culturen of één kussen?. Deze titel is afgeleid van het gezegde ‘Twee geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen’. Het leek ons wel toepasselijk omdat veel mensen bezwaar hebben tegen toetreding van Turkije omdat het land qua cultuur erg verschilt van Europa (en dan vooral West-Europa).

We wilden op de eerste plaats bekijken of Turkije mag toetreden tot de EU. We hebben dus de hoofdvraag:

- Kan Turkije toetreden tot de EU?

Bij die vraag wilden we het standpunt van de Nederlandse regering en van de Europese Commissie aan bod laten komen. Het leek ons belangrijk om de voor- en tegenargumenten van de toetreding tot de EU tegenover elkaar te zetten. Ook belangrijk voor de toetreding was of Turkije Europees is. We hebben als deelvragen:

Kan Turkije beschouwd worden als deel van Europa? (Waar eindigt Europa?)

Wat is het standpunt van de Nederlandse regering en Europese Commissie ten aanzien van de toetreding?

We zijn als eerste gaan onderzoeken of Turkije Europees is. Dat hebben we vanuit economisch, cultureel, geografisch en politiek oogpunt gedaan. Dat is ons eerste hoofdstuk.

Ons tweede hoofdstuk zijn we daarna gaan doen. We hebben de standpunten van de Nederlandse regering en Europese commissie onderzocht.

In het hoofdstuk behandelen we de argumenten voor en tegen de toetreding van Turkije tot de EU.

Het vierde en laatste hoofdstuk bestaat uit onze algemene conclusie.

We hebben bijna alles gerealiseerd van wat we in het plan van aanpak hebben vermeld. We zouden eigenlijk interviews houden bij een aantal in Nederland wonende Turken. We hebben een verscheidene e-mails verstuurd, maar weinig reactie gekregen. Uiteindelijk hadden we toch meer dan genoeg informatie en hebben we geen interviews gehouden.

Hoofdstuk 1: Is Turkije Europees?

1.1 Algemeen Turkije en Europa

De Republiek Turkije in zijn huidige vorm ontstond na het einde van de onafhankelijkheidsoorlog in 1923 ataturkonder leiding van Mustafa Kemal Atatürk[1]. Zijn missie was om van Turkije een moderne, Europese staat te maken. Hij plaatste de islam onder controle van de staat, stimuleerde vrouwen zich te emanciperen en weerde religieuze symbolen uit het dagelijks leven. Daarnaast liet Atatürk het islamitisch familierecht vervangen door seculier recht.

Met de komst van meer verschillende politieke partijen, na de Tweede Wereldoorlog, kreeg religie weer een grotere rol binnen de politiek. Omdat het grootste gedeelte van de kiezers op het platteland woonde, en hun opvattingen overwegend conservatief en strengreligieus waren, gaf de regering hun meer ruimte om hun geloof te beoefenen.

De drie grootste steden zijn Istanbul, Ankara (de hoofdstad) en Izmir. Op dit moment telt Turkije ongeveer 70 miljoen inwoners waarvan 65% in de stad woont en 35% op het platteland. 80% van de inwoners zijn Turken en de overige 20% zijn voornamelijk Koerden.

Turkije werd in 1949 lid van de Raad van Europa en in 1952 lid van de NAVO. Al in 1987 vraagt Turkije officieel het lidmaatschap van de EU, de EU antwoordt positief maar wijst er op dat het land nog lang niet klaar is voor toetreding. In 1996 wordt er een douane-unie opgezet tussen de Europese Unie en Turkije en in 1999 erkent de EU officieel de kandidatuur van Turkije voor het lidmaatschap van de Unie.

Europa

Het werelddeel Europa is onderdeel van het Eurazische continent en heeft een oppervlakte van bijna 10 miljoen km². Officieel telt Europa 36 staten en een bevolking van ongeveer 500 miljoen. De bevolkingsspreiding in Europa is niet gelijkmatig; grote delen van IJsland en Noorwegen zijn vrijwel geheel onbewoond, terwijl sommige hoofdsteden een bevolkingsdichtheid hebben van meer dan 1000 inw./km²

Een typisch West-Europees verschijnsel is de gastarbeider. Dit fenomeen ontstond in de jaren zestig om het tekort aan arbeidskrachten op te lossen. Hiervoor werden vooral arbeiders uit de landen rond de Middellandse Zee aangetrokken.

Europa is voor lange tijd gescheiden geweest in twee delen. Na de Tweede Wereld Oorlog raakte Europa verdeeld in een westelijk deel (beïnvloed door de Verenigde Staten) en een oostelijk deel (beïnvloed door de Sovjet Unie). Het westelijk deel verenigde zich en dit heeft geleid tot de oprichting van de Europese Gemeenschap in 1958. Eind jaren tachtig was er weer sprake van toenadering tussen de beide Europa’s. Mede door het uiteenvallen van voormalige Sovjet-Unie kwam er begin jaren negentig een einde aan de tweedeling en werd Europa weer één.

Europese Unie

De Europese Unie is opgericht bij het Verdrag van Maastricht[2]. De Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, Europese Economische Gemeenschap en de Euratom zijn verenigd in de Europese Gemeenschap, die we tegenwoordig de Europese Unie noemen.

ligging turkijeDe EU heeft op dit moment 25 leden: België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland (1957); Groot-Brittannië, Ierland en Denemarken (1973); Griekenland (1981); Spanje en Portugal (1986); Finland, Oostenrijk en Zweden (1995); Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Cyprus en Malta (2004). De Europese Unie bevat twee elementen: de Economische en Monetaire Unie (EMU) en de Europese Politieke Unie (EPU). De EMU[3] wordt vertaald in een muntunie en de EPU draait vooral om Europese samenwerking op het gebied van justitie en politie, en buitenlands- en veiligheidsbeleid.

De 25 EU lidstaten in blauw en kandidaat-lid Turkije

1.2 Economie

Turkije

Turkije heeft een vrijemarkteconomie, de particuliere sector speelt hierin de overheersende rol. Het is een overwegend arm land. Vanaf 1980 voerde Turkije een drastisch economisch herstructureringsprogramma door waarin de export werd bevorderd, de inflatie werd tegengegaan en de investeringen vooral op de infrastructuur werden gericht. Dit leverde maar tot 1985 succes op. Na 1985 namen inflatie en werkloosheid weer toe en de koopkracht af. Het bruto binnenlands product per hoofd ligt nu op hetzelfde niveau als eind jaren tachtig. Dit bnp bedraagt 30 procent van het EU-gemiddelde. Turkije heeft een aantal tegenslagen gehad zoals de economische crises in Rusland, aardbevingen en een bevolkingsexplosie. Van de bevolking is 40,1% werkzaam in de agrarische sector, maar de productiviteit is hiervan is erg laag. Ruim 20% werkt in de industrie en mijnbouw en ongeveer 30% werkt in de dienstensector. Een kwart van de totale export bestaat uit textielproducten. Verder heeft Turkije grote ijzer- en staalfabrieken en is er een groeiende auto-industrie. Veel inkomsten krijgt Turkije uit het toerisme en van gastarbeiders die vanuit het buitenland geld overmaken.

Na de crises van 2000 vindt er een opmerkelijk economisch herstel plaats. In 2003 was er een economische groei van 6 procent. In 2004 was er een groei van 8,2 procent en een productiviteitsstijging van 10 procent. De staatsschuld is gedaald en bovendien heeft Turkije de economie gedereguleerd, de belastingwetten vereenvoudigd en de overheidsfinanciën op orde gebracht. Minder goed is dat de consumptie snel stijg. Waardoor er kans is op een snelle stijging van het tekort op de lopende rekening. Doordat de publieke schuld kort gefinancierd is en vooral in buitenlandse valuta luidt, is het land kwetsbaar voor valutawisselingen en schokken in renteniveaus.

Europa

Europa is economisch hoog ontwikkeld maar is ook kwetsbaar door geringe voorraden grondstoffen, vooral wat betreft energievoorziening. Hoewel Europa een relatief klein werelddeel is, is het aandeel in de wereldhandel erg groot. West-Europa heeft bijvoorbeeld ongeveer 20% van de totale aardolieraffinagecapaciteit.

Door verregaande (economische) integratie van de Europese landen in de Europese Unie wil Europa als economische machtsfactor van belang blijven.

Turkije Europees?

Turkije is een vrij arm land en Europa is economisch hoog ontwikkeld. De Europese Unie vindt de economische machtsfactor erg belangrijk, hierdoor zou Turkije niet bij de EU passen. Maar dat hoeft nog niet te betekenen dat Turkije niet bij Europa past, want ook in Europa zijn er veel landen met een minder sterke economie.

1.3 Cultuur Turkije

De officiële taal in Turkije is Turks en wordt door ongeveer 90% van de bevolking gesproken. cultuur turkijeOngeveer 96% van de bevolking is islamitisch. 85% van de islamieten behoort tot de soennitische richting. Voor de eerste wereldoorlog waren er tamelijk veel christelijke en joodse gemeenschappen, maar daar is niet veel meer van over. Hoewel er sinds 1923 officieel een strikte scheiding is tussen islam en staat, heeft de islam vooral op het platteland nog grote invloed op het maatschappelijk leven. De sociale verhoudingen, vooral in het onderontwikkelde oosten, worden vooral bepaald door islam en traditie. De mannen en vrouwen zijn vaak streng gescheiden en bij huwelijken is de bruidsschat nog zeer gebruikelijk. De juridische positie van de vrouw is de laatste jaren wel sterk verbeterd. Hoewel Turkije zich sinds de jaren ’80 heeft ontwikkeld tot een moderne staat naar westers model, bestaan er nog steeds een aantal problemen. Een ervan is de Koerdische kwestie. De Koerden mogen nauwelijks uiting geven aan hun eigen cultuur. De Koerdische Arbeiderspartij PKK[4] is erg actief in het streven naar een autonome staat. Sinds 1984 proberen ze dit vooral met veel geweld. De Turkse overheid reageert hier op een even gewelddadige manier op. Ook de mensenrechtensituatie is nog erg slecht. Nog steeds vinden er martelpraktijken plaats op politiebureaus en in gevangenissen. De mediavrijheid is de afgelopen jaren wél uitgebreid, maar deze vrijheid is nog steeds beperkt.

Europa

In Europa worden meer dan 60 verschillende talen gesproken, het grootste deel van deze talen hoort tot de Europese taalfamilie en zijn te verdelen in drie hoofdgroepen; de Germaanse, Romaanse en Baltoslavische talen. De belangrijkste Europese religieuze stromingen zijn het rooms-katholicisme, het protestantisme en de oosters-orthodoxe godsdiensten.

Turkije Europees?

In Europa spreekt men Germaanse, Romaanse en Baltoslavische talen, maar in Turkije spreken ze Turks, een altaïsche taal[5]. Ook is er in Turkije een andere religie dan is Europa namelijk de islam. In Europa zijn rooms-katholicisme, protestantisme en oosters-orthodoxe godsdiensten de belangrijkste religieuze stromingen. Qua taal en religie is Turkije dus niet Europees.

1.4 Geografie Turkije

Turkije ligt voor vier-vijfde deel in Azië, dit Aziatische gedeelte wordt Anatolië genoemd en het Europese gedeelte wordt Thracië genoemd. De beide delen zijn door drie bruggen over de Bosporus met elkaar verbonden. Turkije vormt zo een schakel tussen twee werelddelen, aan de ene kant ligt Europa en aan de andere kant Azië.

Turkije met als westelijk deel Thracië en als oostelijk deel Anatolië

kaart turkijeDe stad Istanbul ligt precies op de grens van Europa en Azië en ligt zo op beide werelddelen.

De westkust ligt aan de Egeïsche Zee, het noordwestelijke deel grenst aan Griekenland en Bulgarije, de noordkust is de zuidelijke oever van de Zwarte Zee, in het oosten grenst Turkije aan Georgië, Armenië en Iran en in het zuiden aan Irak, Syrië en de Middellandse Zee.

Europa

Het werelddeel Europa is onderdeel van het Eurazische continent. Het Oeralgebergte, de Oeralrivier, de Kaspische Zee, het Kaukasusgebergte, de Zwarte Zee, de Bosporus, de Zee van Marmara en de Darnadellen worden gezien als de grens tussen Europa en Azie. Maar grenzen tussen werelddelen liggen nergens officieel vast. Rusland en Turkije horen, als je naar deze grenzen kijkt, maar gedeeltelijk tot Europa. Als je deze twee landen niet mee telt, telt Europa 36 staten.

Turkije Europees?

Als je vanuit de hierboven genoemde criteria kijkt is Turkije maar voor een-vijfde deel Europees. Turkije is dus een Aziatisch land, maar wel Europees georiënteerd. Het erg opmerkelijk dat geografie een rol speelt in de discussie of Turkije wel of niet Europees terwijl dit bij Cyprus geen punt van discussie was. Cyprus ligt namelijk volgens de geografische afspraken in zijn geheel in Azië.

1.5 Politiek Turkije

Turkije is een republiek en heeft sinds 1982 een grondwet die de wetgevend macht legt bij het parlement. Dit parlement, Nationale Assemblée, telt 550 leden die voor een periode van vijf jaar gekozen worden. Turkije kent een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Het parlement benoemt de president, die een ambtsperiode van zeven jaar heeft. Deze president benoemt op zijn beurt de ministers. Op dit moment is Ahmet Sezer President (sinds mei 2000) en Recep Erdogan is premier (sinds maart 2003).

Hoewel Turkije een seculiere staat is, bestaat er een nauwe relatie tussen staat en religie. In praktijk zijn de meeste bestuurders moslim. Bovendien financiert de Turkse regering moskeeën en politiek-religieuze organisaties elders in Europa.

Sinds de laatste parlementsverkiezingen op 3 november 2002 heeft de AKP (de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling) een absolute meerderheid in het parlement, maar de partij komt nog wel enkele zetels te kort voor een tweederde meerderheid die nodig is voor grondwetwijzigingen. De AKP is een conservatief-democratisch partij die zich presenteert als moderne, pro-EU partij.

Na het ontstaan van het IJzeren Gordijn in Europa werd Turkije bijna geheel omringd door communistische staten en bondgenoten van de Sovjetunie. Uit angst voor het communisme besloot Turkije in 1950 een NAVO–lidmaatschap aan te vragen. Sinds 1952 is Turkije lid van de NAVO en het is het enige Islamitische NAVO-land. Vergeleken met de andere NAVO-landen is het slecht gesteld met de politieke vrijheid in Turkije. Dit was vooral het geval tijdens de militaire dictaturen die het land gehad heeft. Maar in 1994 nog werden enkele parlementsleden uit het parlement gezet en tot gevangenisstraffen veroordeeld omdat ze steun zouden hebben gegeven aan de Koerden.

Het leger speelt een belangrijke rol in Turkije en houdt de politiek scherp in de gaten. Sinds 1960 heeft het leger drie keer de regering afgezet en tijdelijk het bestuur van het land overgenomen. Onder druk van Europa is het leger nu bereid een stap terug te doen.

Europa

Europa is op zichzelf geen politieke eenheid. Europa bestaat uit 36 onafhankelijke staten. 25 van deze staten hebben zich verenigd in de Europese Unie. De Europese Unie (EU) is een vereniging van Europese landen die samenwerken op allerlei terreinen. Economische samenwerking die moet leiden tot intensiever handelsverkeer en een sterkere positie op de wereldhandelsmarkt en politieke en militaire samenwerking om sterk te staan tegenover andere grootmachten in de wereld.

Turkije Europees?

Turkije doet erg zijn best om aan de politieke eisen voor toetreding tot de Europese Unie te voldoen en daarom heeft AKP al heel wat hervormingen ingevoerd. Maar hervormingen invoeren is één ding, de uitvoering en naleving ervan is een ander punt. Wanneer Turkije zijn best doet om de mensenrechten te verbeteren, de hervormingen in voldoende mate doorvoert en de macht van het leger beperkt zal Turkije prima bij Europa kunnen passen. Vooral omdat Turkije in het verleden al een aantal keer heeft laten zien dat ze een betrouwbare partner is.

Hoofdstuk 2: Standpunten politiek

2.1 Nederlandse regering: politieke partijen

Hoewel de meeste Nederlanders tegen een Turks EU-lidmaatschap zijn, is de meerderheid van hun politieke vertegenwoordigers in Den Haag, de Tweede-Kamerleden, vóór een uiteindelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Alleen de kleine christelijke fracties, de LPF en Geert Wilders zijn tegen.

Deze tegenstanders van de toetreding vinden het rapport van de Europese Commissie over Turkije onvoldoende om toetredingsonderhandelingen te beginnen. Ze menen dat de EU sjoemelt met de eigen eis die ze aan Turkije heeft gesteld. Turkije voldoet volgens hen nog niet aan de Kopenhagen-criteria. Turkije is nog geen stabiele democratie en ook met de bescherming van minderheden is het in dat land slecht gesteld. De wetgeving is weliswaar aangepast, maar de praktijk laat te wensen over. De Christen Unie vindt het een erg belangrijk punt dat Turkije niet alleen geografisch, maar ook cultureel buiten Europa ligt. Deze rechtse oppositie partij is vóór een andere vorm van samenwerking in plaats van lidmaatschap.

Bij de voorstanders van de toetreding zegt Groen Links dat geen enkele kandidaat-lidstaat ooit voor 100% voldaan had aan de beroemde Kopenhagen criteria. Het gaat er om dat de belangrijkste punten grotendeels bereikt zijn. Uit het voortgangsrapport van de Europese Commissie valt volgens de voorstanders van de toetreding duidelijk de conclusie te trekken dat wat Turkije betreft de belangrijkste punten zeker behaald zijn. Voor Turkije gelden precies dezelfde criteria als voor de andere toetreders. De politieke partijen die voor de toetreding zijn twijfelen allang niet meer óf Turkije lid wordt, maar wanneer. Ze vinden de mensenrechtensituatie nog niet in orde, maar er het is al veel verbeterd. De economie zal volgens hen geen problemen opleveren omdat er een flinke economische groei is. De voorstanders denken verder dat de toetreding van Turkije voordelen zal hebben, zoals vrede, stabiliteit, welvaart en veiligheid. Maar ook zal de export naar Turkije toenemen en de toetreding kan een brug vormen tussen Europa en de islamitische wereld.

2.2 Nederlandse regering: Het kabinet

Nederland was van 1 juli 2004 tot 1 januari 2005 voorzitter van de Europese Unie. De toetreding van Turkije in deze periode een erg belangrijk thema binnen de Europese Unie. Premier Balkenende en zijn minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot hebben erg hun best gedaan om het eigen kabinet en de regeringsleiders van de andere EU-landen te overtuigen dat toetreding van Turkije, onder bepaalde voorwaarden, een goede zaak is.

Alleen een paar kleine oppositiepartijen zijn tegen toetreding van Turkije. De grote regeringspartijen zijn allemaal voor. Het kabinet is ook voor toetreding van Turkije, maar ze vindt wel dat Turkije eerst de nodige hervormingen moet doorvoeren voordat Turkije mag toetreden.

2.3 Europese Unie: Europees Parlement Algemeen

Het Europees Parlement is de volksvertegenwoordiging en wordt elke 5 jaar gekozen. Sinds 1 Mei telt het Europees Parlement 732 leden uit de 25 lidstaten van de Europese Unie. De Europarlementariërs dienen de belangen van de Europese burgers op Europese schaal zo goed mogelijk te behartigen. Het Europees Parlement heeft in de praktijk vrij weinig macht. Het Parlement heeft het recht van medebeslissing (samen met de Raad van ministers) op verschillende wetgevingsterreinen. Daarnaast heeft het EP een belangrijke inbreng bij de goedkeuring van de jaarlijkse begroting en in het uiterste geval zelfs het recht de begroting te verwerpen. Ook heeft het Europees Parlement het laatste woord bij de uitbreiding: een land kan pas tot de Europese Unie toetreden nadat het Europees Parlement daarmee heeft ingestemd. Ook voor de benoeming van de Commissievoorzitter en de overige leden van de Europese Commissie is de instemming van het Europees Parlement vereist.

europees parlementRapport van Camiel Eurlingscamiel eurlings

Camiel Eurlings is rapporteur van het Europees Parlement over de toetreding van Turkije tot de EU. Hij heeft door Turkije gereisd om te onderzoeken of Turkije echt aan het moderniseren is. Tijdens deze reis is hij tot de conclusie gekomen dat het grootste deel van de bevolking graag bij de Europese Unie wil horen.

Hij vindt dat Turkije alleen lid kan worden als het echt een Europees land geworden is. Zo moet de politiek de baas zijn over het leger en niet anders om. En hij vindt dat er meer druk moet worden uitgeoefend voor de mensenrechten, religieuze vrijheden en de rechten van vrouwen. Turkije moet zich hervormen zodat de samenleving past bij de samenlevingen in de Europese Unie.

Allereerst moet Turkije voldoen aan de Europese normen voor democratie, rechtsstaat en mensenrechten voordat er op andere zaken gericht kan worden. Ook vindt Eurlings het erg belangrijk dat de Europese burgers achter het besluit tot toetreding van Turkije staan. Dit zal alleen gebeuren als Turkije laat zien dat het dezelfde normen en waarden heeft als Europa. Volgens Eurlings heeft Turkije zich de afgelopen jaren meer verbeterd dan in de daaraan voorafgaande veertig jaar. 

europees parlementMening met betrekking tot de toetreding van Turkije:

Op 15 December 2004 nam een meerderheid van het Europees Parlement het rapport van Camiel Eurlings aan, met 407 stemmen voor, 262 tegen en 29 onthoudingen. Wel vindt het Europees Parlement dat Turkije de dood van de Armeniërs tussen 1915 en 1923 moet erkennen als genocide en het land zal de rechten van de Koerden moeten onderkennen. Verder zal Turkije Cyprus als volwaardige staat moeten erkennen.

2.4 Europese Unie: Europese Commissie Algemeen

De Europese Commissie is het dagelijks bestuur van de EU en voert de besluiten van de ministerraad uit. Verder doet de commissie voorstellen aan de raad van het Europees Parlement en geeft ze adviezen. Sinds 1 november 2004 bestaat de Commissie uit 25 leden, iedere lidstaat levert één commissaris. Elke commissaris heeft een bepaald beleidsterrein toegewezen gekregen. Tot 31 oktober stond de Europese Commissie onderleiding van Prodi en op dit moment is Barroso commissievoorzitter.

Europese Commissie onder leiding van Romano Prodi

‘Een Europa dat zeker is van zichzelf, heeft niets te vrezen van toetreding van Turkije’ – Romano Prodi, ex-voorzitter Europese Commissie

Op 6 oktober 2004 kwam de Europese Commissie met een rapport over de vraag of de onderhandelingen met Turkije over toetreding kunnen beginnen. Uit dit rapport bleek dat de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie, vindt dat Turkije de afgelopen jaren genoeg vorderingen heeft gemaakt om onderhandelingen over het lidmaatschap van de EU te kunnen starten. Eind 2002 al beloofden de regeringsleiders dat onderhandelingen over toetreding konden beginnen als Turkije aan een aantal voorwaarden zou voldoen. Het ging hierbij om minimumeisen op het gebied van democratie, mensenrechten, rechtsorde, bescherming van minderheden en markteconomie.

In het rapport van de Europese Commissie wordt op diverse van deze terreinen geconstateerd dat er belangrijke vorderingen zijn gemaakt maar dat er ook nog veel moet gebeuren. Als het blijkt dat Turkije de hervormingen onvoldoende invoert, worden de onderhandelingen onmiddellijk onderbroken.

2.5 Europese Unie: Regeringsleiders

‘Europa en Turkije hebben geschiedenis geschreven, maar de betekenis ervan zal in de komende jaren moeten blijken.’ - Premier en tijdelijk EU-voorzitter Balkenende

turkije lid

Tijdens zijn voorzitterschap heeft premier Balkenende zich sterk ingezet voor het toetreden van Turkije tot de Europese Unie. Hij is bij alle regeringsleiders langs geweest om over de kwestie te praten. En uiteindelijk zijn ook de Europese regeringsleiders er over eens geworden. Op de Europese Top in Brussel op 17 december hebben de lidstaten van de Europese Unie en Turkije een akkoord bereikt over de voorwaarden van de toetredingsonderhandelingen. De regeringsleiders gaven op de eerste dag van de top al groen licht voor de onderhandelingen. Maar dit voorstel was voor Turkije niet aanvaardbaar. Het leek er even op dat de onderhandelingen vast gingen lopen op het item ‘Cyprus’. De regeringsleiders eisten dat Turkije Cyprus erkent. Maar voor de Turkse premier Erdogan is dat moeilijk verkoopbaar in eigen land. Uiteindelijk, na een aantal gesprekken met Balkenende, werd er een akkoord bereikt met de Turkse premier over de voorwaarden. Het land moet zijn handtekening zetten onder de zogenaamde ‘Ankara-overeenkomst’ waarmee Turkije ook een douane-unie aangaat met de tien nieuwe lidstaten en zo indirect Cyprus erkent.

Als Turkije alle hervormingen blijft doorvoeren dan kunnen de toetredingsonderhandelingen op 3 oktober 2005 beginnen. Het kan nog wel even duren voordat Turkije lid is van de Europese Unie want er wordt verwacht dat de toetredingsonderhandelingen 10 tot 15 jaar zullen duren. Ook zijn er veel mensen die verwachten dat de onderhandelingen zullen stuklopen. 

Zie verder deel 2 Deel 2 Turkije en EU Twee culturen op één kussen