We hebben 130 gasten online

PO Deel 7 De Eerste Wereldoorlog

Gepost in Praktische opdrachten

Beeldmateriaal, achtergronden en opdrachten bij 4 afleveringen over de 1e wereldoorlog

met dank aan Sandra van Mill lio

Aflevering 1: Aanloop tot de oorlog

Aflevering 2: Van het front geen nieuws

Aflevering 3: De beslissing valt

Aflevering 4: Een onzekere toekomst

verschrikkingen loopgraaf

Aflevering 4: Een onzekere toekomst

Bij de inhoud:

Hoe moeilijk het is om na een gewonnen oorlog ook de vrede te winnen, blijkt uit het verdrag van Versailles, door de Duitsers algemeen ervaren als een 'dictaat'.

De idealist Wilson met zijn favoriete thema's als het zelfbeschikkingsrecht der volkeren en de nieuw te stichten Volkenbond, was in wezen geen partij voor de cynisch-realistische Clemençeau, die het onderste uit de kan eiste en ook bijna kreeg.

De gematigder Lloyd George had met de Engelse publieke opinie in dat verkiezingsjaar extra rekening te houden en gaf maar al te gemakkelijk toe aan de extreme Franse wensen. Niet alleen de reeds genoemde 'AlIeinschuld' werd een kerngedachte uit het verdrag, ook besloot men Duitsland herstelbetalingen op te leggen tot het gigantische bedrag van 132 miljard goudmark. Daarbij kwamen dan nog de demilitarisatie van het Rijnland, de Poolse corridor, het opheffen van vloot en luchtmacht en de inkrimping van het leger tot 100.000 man (nauwelijks voldoende voor het bewaren van de interne rust in het chaotische Duitsland van 1919-1920!). Zo werd in Duitsland de voedingsbodem gelegd voor extreemlinkse en -rechtse bewegingen.

Van grote betekenis was ook de totale herordening van Midden en Oost-Europa. Nieuwe staten verschenen op het gebied van de oude keizerrijken als Oostenrijk-Hongarije en Turkije, weliswaar in principe volgens het zelfbeschikkingsrecht der volkeren, maar in veel situaties werd daarmee de hand gelicht vooral ten koste van het verslagen Duitsland.

Aandachtspunten:

. Vanwege de uitzonderlijke hardheid van de vredesvoorwaarden zei maarschalk Foch al in 1919 'dit is geen vrede. maar een wapenstilstand voor twintig jaar!' De Engelse econoom Keynes wees op de zinloosheid van de herstelbetalingen die Duitsland zouden uitmergelen met het gevolg dat de kapitalistische wereld weer in dit vacuüm zou gaan investeren. Kortom: kritiek ten over. maar had het anders gekund na afloop van de grootste oorlog aller tijden'? Ruim tien miljoen doden. honderdduizenden invaliden. onvoorstelbare materiële schade: is het verwonderlijk dat ook de staatslieden (onder de niet-aflatende druk van hun landgenoten) toegaven aan de noodlottige, maar onvermijdelijke wraakzucht van 1919'?

Lileralllur: (aa.)

Schulz Gerhard: Revolutionen und Friedensschlüsse 1917-1920. DTV, 1967.

. De gevolgen van deze oorlog zijn natuurlijk gigantisch. Op politiek gebied; de opkomst van het fascisme en de doorbraak van het algemeen kiesrecht in de democratische landen. Op sociaal-economisch terrein: de emancipatie van de vrouwen de snel groeiende sociale wetgeving en op het culturele vlak enerzijds de aangrijpende uitingen in schilderkunst en literatuur het meegemaakte te verwerken. anderzijds (in stromingen als Dada en surrealisme) het zich afzetten tegen een beschaving die iets dergelijks had voortgebracht.

Toch lijkt de zinsnede 'The First World War marks the end of the innocence of the ordinary man' (Rickards, 1975) het meest treffend: een periode werd afgesloten en 'onze' tijd begon.

Lileratuur: (0.a.)

Taylor A.J.P.: From Sarajevo 10 Potsdam. 1966.

Werkblad Aflevering 4 Een onzekere toekomst

 de grote drie

I. Hun namen zijn:

2. Zet hun functies erachter.

I Zijn programma had een geweldig appèl op de onderdrukte volken in Europa

  • II In de straten van Polen klapte men in de handen en riep zijn naam. In afgelegen streken in Italië brandden boeren kaarsen voor het portret van de profeet die in het Westen was opgestaan. 3. Bovenstaande beschrijvingen hebben betrekking op één der hoofdfiguren van de vredesonderhandelingen te Parijs (Versailles). Op wie?

4. Leg ook uit welke verwachtingen uit I en II blijken.

Artikel 231 van het verdrag van Versailles:'De geallieerde en verbonden mogendheden verklaren en Duitsland erkent dit - dat Duitsland en zijn bondgenoten als de schuldigen aan de oorlog voor alle verlies en schade verantwoordelijk zijn die de geallieerde en verbonden mogendheden en hun onderdanen ten gevolge van de oorlog, die hen door de aanval van Duitsland en zijn bondgenoten werd opgedrongen, geleden hebben. ' 

5. Welke beschuldiging lees je in dit artikel?

6. Hoe kwam het dat 'Duitsland dit erkent?'

7. Leg verband tussen dit artikel en de zgn. Herstelbetalingen.

8. Welke verstrekkende gevolgen heeft dit artikel gehad?

9. Welke oorzaken van de 1e Wereldoorlog kun je noemen?

'De tragiek van Woodrow Wilson is niet alleen dat zijn eigen land hem tenslotte in de steek liet, maar vooral dat hij alles op één kaart zette. Elk compromis dat hij sloot praatte hij goed met de gedachte, dat de Volkenbond wanneer ze eenmaal goed werkte alles in het reine zou brengen.'  Schulte Nordholt in T.v.G. 1967. pag. 187-8. 

Vragen:

10. Wat waren de twee belangrijkste uitgangspunten van Wilson tijdens de vredesconferentie?11. Wat zou het doel zijn van 'zijn' Volkenbond?

12. Met wie sloot hij de compromissen, als bedoeld in zin twee?

13. Hoe kwam het dat zijn eigen land hem in de steek liet ?

14. Welke term gebruikt men voor die typisch Amerikaanse buitenlandse politiek uit de eerste helft van onze eeuw?

de Telegraaf. 18 november 1918: 'Mr. Troelstra erkent zijn nederlaag'.. . . 'De besprekingen, gisteren in Rotterdam gehouden, hebben ongetwijfeld goede resultaten afgeworpen. In de eerste plaats heeft de heer Troelstra ruiterlijk en onomwonden erkend dat zijn houding onjuist is geweest in het parlement en hij de macht overschat heeft. Deze oprechtheid siert hem. . .' 

15. Van welke 'nederlaag' is in dit bericht sprake?

16. Waardoor is het begrijpelijk dat Troelstra juist in deze periode zijn macht overschat heeft?

17. De schrik om Troelstra's revolutiepoging heeft in ons land tot enkele positieve resultaten geleid. Noem enkele.

dtl en poolse corridor18. Het gebied, op deze kaart aangeduid met A, stond tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog bekend als:a. De Poolse corridor

b. Galicië

c. De Duitse Oostmark

d. Het ghetto van Warschau

19. De havenstad in dit gebied werd na 1919 direct bestuurd door de Volkenbond. De naam van de stad en de bestuursvorm zijn hieronder genoemd:

I. Warschau

2. Danzig

3. Stettin

4. Lithauen

5. protectoraat

6. vrijstaat

7. mandaatgebied

8. dominion

Het correcte antwoord is:

a. 1 en 5

b. 2 en 6

c. 3 en 7

d. 4 en 8

e. 2 en 8

f. 1 en 4

20. Het gebied C is:

nieuwe kaart oost europa22 Nieuwe landen op de kaart van Europa werden o.a.:

I. ....................................................

2. ....................................................

3. ....................................................

4. ...................................................

5. ....................................................

23. Schrijf de cijfers uit vraag 22 op de kaart voor zover dat mogelijk is.

24. Welke andere eisen werden aan Duitsland gesteld, anders dan gebiedsverliezen in Europa?

Tenslotte. . .Slachtoffers van de beide wereldoorlogen:Het totaal aantal slachtoffers van de eerste wereldoorlog wordt geschat op 50.710.000. waarvan 10.1000.000 militairen, dat van de tweede wereldoorlog op 57.590.000. waarvan 17.096.000 militairen. Het aantal non-combattanten dat in de eerste wereldoorlog ten gevolge van oorlogshandelingen of van oorlogswreedheden (o.a. in concentratiekampen) omkwam, bedroeg 610.000, in de tweede 13.258.000, waarvan bijna 6.000.000 joden. 

Gesneuvelde en gestorven militairen:

 

IN WO1

IN WO2

Britse Rijk

980.000

390.000

België

41.000

16.000

Frankrijk

1.388.000

166.000

Italië

600.000

170.000

USA

126.000

291.000

Rusland

2.762.000

8.500.000

Duitsland

2.037.000 }

 

 

}

3.250.000

Oost. -Hongarije

876.000 }

 

Japan

303

1.219.000

piecks weergave van de 1e wo

De eerste wereldoorlog gezien door de ogen van Anton Pieck in 1936. (Oorspronkelijk gepubliceerd in De Wereldoorlog 1914-1918 auteur Schnitler Gudmund Zuid-Hollandsche Uitgevers Maatschappij Den Haag)

Ter vergelijking worden nog enige, uiteraard zeer ruw geschatte, gegevens omtrent gesneuvelden in vroegere oorlogen verstrekt.

Revolutieoorlogen

1792-1815

2.100.000

Krimoorlog

1854-1856

785.000

Pruisisch-Russische oorlog

1866

45.000

Frans-Duitse orlog

1870-1871

184.000

Russisch-Japanse oorlog

1904-1905

160.000

Uit: Bartstra J.S.: Handboek etc. 1962

25. Probeer de meest opvallende verschillen in deze opsomming te verklaren.

26. Waardoor is te verklaren dat de Eerste Wereldoorlog toch bloediger is geweest dan de Tweede?

27. Hoe komt het dat het aantal burgerslachtoffers in de 2e WO. veel groter is dan in de 1ste?

28. Welk land had de meeste slachtoffers in beide oorlogen ? Kun je dat verklaren?

Enkele internetadressen over de 1e wereldoorlog

inflandersfields

The War to end all Wars

The Historial museum, Peronne

The imperial war museum

The Western Front Association

The common wealth war graves commission

De eerste wereldoorlog 1914-1918

http://www.verdun.nl/links_algemeen.htm

http://www.pbs.org/greatwar/maps/maps_western.html

http://greatwar.nl/

http://www.stahlgewitter.info/links.htm

Literatuur:

Arthur, Max: Vergeten stemmen uit de Grote Oorlog ISBN 905330410X

Barker, Pat: Weg der geesten- triologie ISBN 9052264902

Boey Marcel: Tragedie 14/18, het voorspel; Vlaanderen aan de ijzer ISBN 9020095252

Churchill Winston: Drie jaar wereldbrand 1916-1918

Deseyne, Aleks: Passchendaele 1917 Expositie

Faulks, Sebastiaan: Het lied van de loopgraven ISBN 9029516119

Heijster Richard: Een bezoek aan verdun; Breuklijn der beschaving ISBN 9038902352

Hobsbawm Eric: Een eeuw van uitersten; De twintigste eeuw 1914-1991. ISBN 9027467285

Janssen E.M. & Putman Th.M. Het uitbreken van de eerste wereldoorlog; historische thema's in teksten en documenten. Den Bosch 1968

Janssen E.M. & Putman Th.M. Het verloop van de eerste wereldoorlog; historische thema's in teksten en documenten. Den Bosch 1968

Kleio: Themanummer: De Eerste Wereldoorlog; Nummer 5 juli 2005 jaargang 46. Tijdschrift van de VGN

Mak Geert: In europa; Reizen door de twintigste eeuw. ISBN 9045011786

Moeyes Paul: Buiten schot; Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 ISBN 9029538309

Mumby, Frank A. e.a. : The Great World War A History; Volume I en II

Schaepdrijver, Sophie de: De Groote Oorlog; Het koninkrijk België tijdens de Eerste Wereldoorlog. ISBN 9025499635

Schuursma, R.L.e.a.: De eerste wereldoorlog 1914-1918; 10 banden Amsterdam boek

Schnitler, Gudmud: De wereldoorlog 1914-1918 Zuid-Hollandsche Uitgevers Maatschappij Den Haag 3e dr.

Sesam: Geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog in foto's en documenten. 6 delen

Simkens, Peter: De Eerste Wereldoorlog; Het Westfront ISBN 9036607582

Smit, C mr.drs: Tien studiën betreffende Nederland in de Eerste Wereldoorlog ISBN 9001802885

Taylor A.J.P. Red. Deel 2 Standaard geschiedenis van de 20e eeuw: deel 1 1900 tot 1914

Taylor A.J.P. Red. Deel 2 Standaard geschiedenis van de 20e eeuw: deel 2 1914 tot 1918

Tuchman Barabara: De kanonnen van Augustus ISBN 9010016579