We hebben 198 gasten online

De Romeinen en de Romeinen in Nederland Deel 2

Gepost in Praktische opdrachten

Zo’n groot rijk opbouwen gaat niet als je niet beschikt over een goed leger en over wegen waardoor dat leger zich snel kan verplaatsen. Het is dan ook geen wonder dat we in Nederland veel bronnen hebben gevonden waaruit de aanwezigheid van Romeinse soldaten duidelijk blijkt.

kaart noordelijke limesNadat drie Romeinse legioenen (18.000 man) in een hinderlaag waren gelopen, besloot keizer Claudius de Rijn als Rijksgrens te nemen. Zo werd het gebied dat de Romeinen Germania Inferior noemden een grensprovincie. Onlangs is door de Rijksdienst voor oudheidkundig onderzoek een opmerkelijke vondst gedaan. Bij Leidsche Rijn heeft men een Romeinse toren ontdekt

 
Uit NRC-Handelsblad van 7-11-2002

UTRECHT, In de nieuwbouwlocatie Leidsche Rijn (gemeente Utrecht) zijn onlangs de resten gevonden van een wachttoren uit de Romeinse tijd. Tot nu toe waren wachttorenwachttorens als onderdeel van een grensbewaking alleen bekend van de Romeinse noordgrens in Engeland (Hadrian's wall) en de Romeins limes tussen Rijn en Donau in Zuid-Duitsland. De vondst is vandaag bekendgemaakt door het Archeologisch en Bouwhistorisch Centrum van de gemeente Utrecht.Uit de vondst blijkt dat de noordgrens van het Romeinse Rijk, die vanaf circa 50 na Christus langs de Rijn liep, veel intensiever bewaakt werd dan tot nu gedacht. De zuidoever werd niet alleen bewaakt met om de zes tot acht km een fort (castellum) zoals in Vechten, Utrecht, De Meern, Alphen en Woerden, met ieder een garnizoen van zo'n 400 soldaten. Nu blijken er dus ook wachttorens te zijn, die om de 500 à 1500 meter in bochten van de rivier lagen en als waarschuwingsposten fungeerden. De torens werden bemand vanuit de naburige forten. De grens hield stand tot circa 260 na Christus Vorig jaar hadden de betrokken archeologen in nabijgelegen oude rivierbochten al resten gevonden die op een wachttoren konden wijzen, maar die uitleg werd onwaarschijnlijk geacht omdat deze torens niet bekend waren langs de Rijn. Met de nieuwe, onmiskenbare wachttorenvondst is deze interpretatie echter zeer waarschijnlijk geworden, waarmee Leidsche Rijn dus in één klap al drie wachttorens telt. Eerder werd ook vermoed dat bepaalde vondsten in Valkenburg (ZH) resten van een wachttoren vormden.

romeinse legionairVan de wachttoren (330x330 cm) zijn de resten van de vier vierkanten eiken hoekpalen (30x30cm) teruggevonden, met een lengte van ongeveer 80 centimeter. Deze stammen uit de tweede bouwfase van de toren, circa 100 na Christus. Er zijn op de zelfde plek echter ook duidelijke vloerresten van een iets kleinere, oudere toren (270x270cm) gevonden, uit circa 50 na Christus, mogelijk zelfs iets eerder. Om de oudste toren lag een diepe V-vormige gracht met scherpe staketsels. ,,Het beeld van de Romeinse grens in de eerste eeuwen was tot nu toe nogal vredig'', aldus de verantwoordelijke archeoloog Erik Graafstal, ,,maar toen ik die scherpe palen in die gracht zag, dacht ik: die Romeinen hebben hier niet rustig geslapen!'' Ook de versterkte gracht is een unieke vondst. De latere, grotere toren werd omringd door een ondiepere gracht.

Fundamenten Romeinse wachttoren gevonden

Unieke vondsten in Nijmegen 2008

Bij opgravingen in Nijmegen zijn delen van een Romeinse wachttoren, stadsmuur en gracht gevonden. Dat meldt het Bureau voor Archeologie en Monumenten van de gemeente vandaag.

Van het gebouw en een deel van de stadsmuur werden de stenen fundamenten opgegegaven. De verdedigingsmuur was ongeveer een meter dik en werd aangelegd tussen 160 en 170 na Christus.

De Romeinen hadden toen verschillende vestigingen in Nederland, waaronder één in Nijmegen. 'Het was een onrustige periode', stelt stadsarcheoloog Harry van Enckevort. 'Regelmatig vielen Germaanse stammen het gebied binnen en bovendien brak er in 'België' een opstand uit tegen het Romeins gezag. Dit gebeurde tegen de achtergrond van een strijd om de keizerlijke troonsopvolging, tussen Claudius Albinus en Septimius Severus.' Deze strijd had ook in de regio Nijmegen onrust tot gevolg. De aanwezige Romeinen kozen daarom voor veiligheid: ze bouwden een nederzetting met een brede gracht, aarden wallen en een zes meter hoge stenen muur. Dit verdedigingwerk moest ze tegen aanvallen beschermen.

Bij de opgravingen werden ook de restanten van een groot huis met vloerverwarming aangetroffen. In de buurt van dit gebouw werd een terracotta masker opgegraven, een unieke vondst in Nederland. 'Zo'n masker hing bij de voordeur met als doel om kwade geesten te verjagen. Het exemplaar kan zo het museum in', aldus een trotse Van Enckevort. Ook werd een aantal objecten, zoals spelden, munten en naalden opgegraven.

 

Romeinse viziermaskers

De Romeinse soldaten in de grensforten hadden in vredestijd civiele taken, zoals in de wegaanleg en de bouw. Ook introduceerden ze typisch Romeinse vormen van vrijetijdsbesteding. Een populaire bezigheid was het bijwonen van en deelnemen aan toernooien. De Romeinse cavaleristen leverden daarbij schijngevechten met elkaar en lieten staaltjes van hun rijkunst zien. Ruiter en paard waren gestoken in schitterende paradeuitrusting, met versierde schildknoppen, beenbeschermers, kappen voor het paardenhoofd en ruitermaskers. Dit verzilverde ruitermasker, uit Nijmegen, werd met een scharnier aan de bovenzijde bevestigd aan de helm. Met een riempje aan de onderzijde kon het masker aan de nekplaat van de helm worden vastgezet.

Nijmegen, derde kwart 1ste eeuw na Chr., h. 17,5 cm.

Nijmegen, derde kwart 1ste eeuw na Chr., h. 17,5 cm.

bron museumkennis
 
Zie verder deel 3 De Romeinen en de Romeinen in Nederland Deel 3