We hebben 201 gasten online

Schadevergoeding 'Junkers' bleef uit

Gepost in Uit het archief

Schadevergoeding 'Junkers' bleef uit

Sander van Walsum Volkskrant 31-03-2005

Grootgrondbezitters die in de Russische bezettingszone van Duitsland zijn onteigend, kunnen geen aanspraak maken op een schadevergoeding. Met dit vonnis heeft het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg de Bondsrepubliek behoed voor een strop van vele miljarden euro's.

De zaak was aanhangig gemaakt door 71 nazaten van grondeigenaren wier bezit na de Tweede Wereldoorlog zonder schadeloosstelling is gecollectiviseerd. Onder de aanroep 'Junkerland in Bauernhand' werden in 1945-'46 alle zevenduizend landgoederen van 100 hectare of meer verdeeld onder landarbeiders en vluchtelingen uit de oostelijke landsdelen die door Polen en de Sovjet-Unie waren geannexeerd.

In 1952 werden de nieuwe eigenaren gedwongen zich bij collectieve boerderijen aan te sluiten. Deze maatregel werd kort voor de Duitse 'hereniging door de laatste DDR-regering - onder aanvoering van Lothar de Maiziere (CDU) ongedaan gemaakt. Dat wil zeggen: de grond werd opnieuw onder de aangesloten boeren verdeeld.

Deze grond - met een gezamenlijke oppervlakte van bijna een miljoen hectare - vormt de inzet van de strijd om rechtsherstel die de voormalige grondbezitters (of hun erfgenamen) met de bondsregering (de huidige eigenaar) zijn aangegaan. Met hun eis tot schadevergoeding of teruggave van het onteigende bezit vonden zij geen gehoor bij de Duitse rechters. Die verwezen daarbij naar de schadeloosstellingen die sinds 1994 aan de onteigende Junkers zijn uitgekeerd, en naar de omstandigheid dat de vroegere Sovjet-leider Michael Gorbatsjov een onvoorwaardelijk nee zou hebben uitgesproken tegen de restitutie van onteigend bezit. De Duitse regering werd, met andere woorden, gedwongen tot acceptatie van de bezitsverhoudingen die van kracht waren ten tijde van de hereniging.

De Junker-Iobby beroept zich echter op de ontkenning van Gorbatsjov ooit met de Duitse regering over dit onderwerp te hebben gesproken. Verder voert ze aan dat de schadeloosstelling waarop de regering zich beroept nog geen fractie van de geleden schade dekt. Het belangrijkste argument waarmee ze het Hof in Stràatsburg heeft willen overtuigen, is dat er nu sprake is van rechtsongelijkheid. De onteigende grondbezitters zouden de enige slachtoffergroep uit de voormalige DDR zijn die van rechtsherstel is uitgesloten.

De juridische mogelijkheden van de gedupeerde Junker-families zijn nu vrijwel uitgeput. Zij kunnen nu alleen nog een beroep doen op de Mènsenrechtencommissie van de Verenigde Naties. Maar het is niet aannemelijk dat zij deze weg zullen bewandelen. Kansrijker is verwerving van genaast bezit door aankoop. Op deze manier zijn inmiddels honderden hectaren grond in het bezit gekomen van de oorspronkelijke eigenaar.

www.blikopdewereld.nl 10-09-05