We hebben 198 gasten online

Raadselachtige Pol Pot leidde bloedige revolutie in Cambodja

Gepost in Uit het archief

Raadselachtige Pol Pot leidde bloedige revolutie in Cambodja

BANGKOK, 3 sept. - Pol Pot, de man die gisteren als bevelhebber van het guerrillaleger van de communistische Rode Khmer is afgetreden, heeft Combodja, bijna vier jaar geregeerd tijdens een revolutie die dit vruchtbare land in "killing fields" veranderde. De gereserveerde, raadselachtige Pol Pot werd in januari 1979 door Viet-namese troepen afgezet en vluchtte naar het oerwoudgebied langs de Thaise grens waar hij zijn door Peking gesteunde leger leidde in de guerrillastrijd. "

Er is weinig over hem bekend, vooral sinds hij uit de politieke hiërarchie van de Rode Khmer werd verwijderd, maar als opperbevelhebber van de dominerende partner in een anti-Vietnamese coalitie bleef hij de grote macht achter de schermen.

De afzetting van Pol Pot, door de Rode Khmer radio aangekondigd als "terugtrekking". was een eis van de Vietnamezen als voorwaarde voor een regeling voor de zes jaar oude oorlog in Cambodja.

De in Parijs opgeleide revolutionair is van vele kanten, zowel door Vietnam als door coalitievoorzitter prins Norodom Sihanouk, verantwoord gesteld voor de wreedheden die onder zijn regime zijn begaan.

Honderdduizenden

De revolutie van de Rode Khmer, die gepaard ging met massale deportaties uit de steden, dwangarbeid en executie van intellectuelen, heeft volgens voorzichtige schattingen honderdduizenden mensenlevens geeïst.

Toen Pol Pot in april 1975 aantrad als premier van Cambodja, net voor het einde van de oorlog in Vietnam, wist vrijwel niemand iets van hem af, ook al was hij kennelijk het brein geweest achter de nederlaag die het door Amerika gesteunde regime van Lon Nol werd toegebracht in de vijf jaar van burgeroorlog. Pas enige tijd nadat de overwinnende troepen van de Rode Khmer Phnom Penh waren binnengemarcheerd werd bekend dat zijn oorspronkelijke naam Saloth Sar was. Hij hulde zich in een waas van geheimzinnigheid, met als argument dat het voor de leiders van een klassenloze maatschappij geen pas geeft om in de publieke aandacht te staan.

In zijn haast om van Cambodja een zuiver marxistisch-leninistische staat te maken liet hij de steden evacueren, het geld afschaffen en boeken, archieven en andere documenten verbranden. Hij wilde vanuit het niets opnieuw beginnen maar stuurde zijn land in feite met geweld terug naar de middeleeuwen, en rekende genadeloos af met zijn tegenstanders - mensen die door hun contacten met het 'Westen zouden zijn "besmet" en de intelligentsia.

"De arbeiders en de boeren hebben de zwaarste last gedragen tijdens de revolutie, en daarom moeten deze zelfde arbeiders en boeren ook de meeste vruchten plukken van de revolutie, nu en in de toekomst", aldus Pol Pot.

De communisten waren in 1968 begonnen met hun gewapende strijd met een serie aanvallen op gebouwen van leger en politie.

In maart 1970, toen Sihanouk werd afgezet door Lon Nol, stonden zo'n 700.000 mensen, ongeveer een tiende van de bevolking, onder controle van de communisten. Het guerrillaleger van de Rode Khmer telde toen slechts 4000 man.

In 1973 vormde de Rode Khmer "volkscommunes" in door haar gecontroleerde gebieden. In heel het land werden cooperatieven opgericht: Pol Pot omschreef deze als "een kleine collectieve samenleving..., een gloednieuwe gemeenschap waar alle vormen van ontaarde cultuur en sociale misstanden zijn uitgeroeid. "

Tijdens de oorlog in Indochina was de Rode Khmer de bondgenoot van de Noordvietnamezen en de Vietcong in Zuid-Vietnam. Het bestaan van een gemeenschappelijke vijand - "Amerikaans imperialisme en zijn marionetten" - smeedde hun wankele alliantie.

Maar minder dan drie jaar na de communistische overwinningen in 1975 kwamen de historische en culturele verschillen naar boven. Het conflict kwam eind 1978 tot een uitbarsting toen Vietnamese troepen Cambodja binnenvielen en een einde maakten aan de regering van de Rode Khmer.

Hij lichtte zelf de sluier van geheimzinnigheid rond hem een beetje op in een gesprek met Joegoslavische journalisten in 1978. Hij vertelde dat hij in 1925 was geboren in een boerengezin in de provincie Kompong Thom. Hij leerde lezen en schrijven in een pagode, was twee jaar een boeddhistisch monnik en kreeg na zijn middelbare school een beurs om in Frankrijk te studeren. Maar daar raakte hij volgens eigen zeggen zo betrokken bij een progressieve studentenbeweging dat hij weinig tijd vond om te studeren. Na twee jaar raakte hij zijn beurs kwijt en moest hij terug naar huis.

Daar werd hij lid van een ondergrondse beweging in Phnom Penh, die zich tegen de Franse kolonialisten keerde. In 1963 verliet hij de hoofdstad omdat de politie hem verdacht.

De twaalf jaar daarna woonde hij op het platteland, waar hij de infrastructuur opbouwde van de mede door hem opgerichte communistische partij. Pas in april 1975 keerde hij terug naar de hoofdstad, aan het hoofd van zijn zegevierende guerrillatroepen.

Pol Pot trok opnieuw weg uit de hoofdstad, naar het platteland, "voorbereid op een uitputtingsoorlog". De Vietnamezen installeerden in Phnom Penh een regering onder leiding van Heng Samrin, voormalig volkscommissaris van de Rode Khmer.

Pol Pot verloor zijn post als premier van de afgezette regering, klaarblijkelijk in een poging het imago daarvan te verbeteren. Hij vervulde geen functie in de coalitieregering van democratisch Cambodja, een ongewoon bondgenootschap dat in 1982 werd gevormd tussen de Rode Khmer en twee niet-communistische guerrillagroepen dat door de Verenigde Naties wordt erkend als de wettige regering van Cambodja.

Sihanouk, van wie een aantal kinderen zijn terechtgesteld door de Rode Khmer, omschreef Pol Pot als "een moordenaar". Hij verdedigde echter hun samenwerking met een verwijzing naar de steun voor Pol Pot onder het volk, waardoor deze niet kon worden buitengesloten.

Pol Pot werd in 1979 door een tribunaal in Phnom Penh bij verstek veroordeeld tot de doodstraf wegens genocide. (Reuter) .

Reuter 3 september 1985

www.blikopdewereld.nl 17-10-2005