We hebben 106 gasten online

Aflevering 26 B De Eerste wereldoorlog 4 tv afleveringen van het schooltelevisieproject

Gepost in Inhoudsopgave Videobeelden DVD´s

De Eerste wereldoorlog 4 tv afleveringen van het schooltelevisieproject van de NOT

 

Aflevering 1: Aanloop naar de Oorlog

Bij de inhoud 

Op 28 juni 1914 viel in Sarajewo het dodelijke schot 'dat overal ter wereld werd gehoord', De dood van aartshertog Frans-Ferdinand van Oostenrijk, troonopvolger van de oude kIeizer Frans-Jozef. bleek de aanleiding te worden van een conflict tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië. dat zou uitgroeien tot de Eerste Wereldoorlog. Waarom'?

Algemeen wordt gezegd dat het bestaande bondgenootschappensysteem de vrijheid van de grote Europese mogendheden om anders te handelen dan dit systeem toeliet tot in het machteloze had beperkt. Zeker is ook dat men de oorlog wilde. deels uit onwetendheid (na bijna 40 jaar vrede). deels ook vanuit de overtuiging van eigen superioriteit ten opzichte van de tegenstanders,

Driebond tegenover Entente, zo begon het,  maar ten gevolge van de schending van de Belgische neutraliteit. het directe en van tevoren voorziene gevolg van het agressieve plan Van Schlieffen werd de Entente versterkt met Engeland en haar 'Empire'.

Maar in dat prille begin overheerste de geestdrift: de oorlog, een typisch mannelijk bedrijf van moed en dapperheid, zou kort zijn, de vijand zou binnen enkele maanden worden verpletterd en in december, thuis onder de kerstboom zou men met trots over de smadelijke nederlaag van de tegenstander kunnen vertellen.

Aflevering 2: Van het front geen nieuws

Bij de inhoud:

Ten gevolge van overorganisatie en menselijk falen verliep de Duitse opmars door België in de richting Parijs chaotisch. Het verzet van de Belgen onder koning Albert vertraagde deze opmars. De oprukkende legers raakten het juiste spoor bijster en in september ondernamen de Fransen hun succesvolle tegenaanval, die beroemd is geworden als de slag aan de Marne. Vanaf die tijd was aan het Westfront de dynamiek uit de strijd: beide partijen groeven zich in en een jarenlange loopgravenoorlog, in stellingen vanaf Calais tot de Zwitserse grens. was het gevolg. Onmachtig door de geringe krachtsverschillen trachtten beide partijen door elkanders linies heen te breken in onvoorstelbare offensieven ( 1916: Verdun en de Somme) maar ondanks miljoenen slachtoffers boekten geen van beiden zichtbaar resultaat.

Intussen was aan het Oostfront een aanvankelijk Russisch succes na twee imponerende veldslagen door de Duitsers omgebogen tot een directe strijd op Russisch grondgebied. waarbij zelfs de hoofdstad Petrograd bedreigd werd.

Ter zee vond de enige zeeslag van de oorlog tussen de Duitse en Engelse vloten plaats (Jutland. 1916) maar de afloop was onbeslist en de Engelse blokkade van de Duitse kust kon worden gehandhaafd. Toch wisten alle betrokkenen dat de oorlog aan het Westfront moest worden beslist.

Aflevering 3: De beslissing valt

Bij de inhoud:

In de hoop Engeland uit de oorlog te drijven besloot de Duitse legerleiding op I februari 1917 tot een ongekende maatregel: zij kondigde de zgn. onbeperkte duikbotenoorlog af. Elk schip. ongeacht de nationaliteit. dat strategisch belangrijke goederen vervoerde zou vanaf dat tijdstip getorpedeerd worden. Dit besluit leidde tot algemene verontwaardiging. met name in de V.S.. waar de publieke opinie mede door de invloed van de bekwame Engelse oorlogspropaganda. steeds meer anti-Duits werd. Het gevolg kon niet uitblijven: op 6 maart verklaarden de V.S. Duitsland de oorlog. waardoor de Europese strijd een werkelijke Wereldoorlog werd.

 

Het Russische keizerrijk daarentegen viel uit de oorlog weg na de beide revoluties van dat jaar 1917. In februari al trad de Tsaar af. al verminderde dat de oorlogsinspanning niet, maar de geslaagde communistische staatsgreep van oktober leidde tot een snelle wapenstilstand in december en de beruchte vrede van Brest Litowsk in maart 1918.

Het laatste grote Duitse offensief in het voorjaar van 1918 had geen succes: de geallieerde tegenaanval van Engelse, Franse en Amerikaanse troepen daarentegen wel en op 11 november 1918 kwam de Duitse capitulatie.

Aflevering 4: Een onzekere toekomst

Bij de inhoud:

Hoe moeilijk het is om na een gewonnen oorlog ook de vrede te winnen, blijkt uit het verdrag van Versailles, door de Duitsers algemeen ervaren als een 'dictaat'.

 

De idealist Wilson met zijn favoriete thema's als het zelfbeschikkingsrecht der volkeren en de nieuw te stichten Volkenbond, was in wezen geen partij voor de cynisch-realistische Clemençeau, die het onderste uit de kan eiste en ook bijna kreeg.

De gematigder Lloyd George had met de Engelse publieke opinie in dat verkiezingsjaar extra rekening te houden en gaf maar al te gemakkelijk toe aan de extreme Franse wensen. Niet alleen de reeds genoemde 'AlIeinschuld' werd een kerngedachte uit het verdrag, ook besloot men Duitsland herstelbetalingen op te leggen tot het gigantische bedrag van 132 miljard goudmark. Daarbij kwamen dan nog de demilitarisatie van het Rijnland, de Poolse corridor, het opheffen van vloot en luchtmacht en de inkrimping van het leger tot 100.000 man (nauwelijks voldoende voor het bewaren van de interne rust in het chaotische Duitsland van 1919-1920!). Zo werd in Duitsland de voedingsbodem gelegd voor extreemlinkse en -rechtse bewegingen.

Van grote betekenis was ook de totale herordening van Midden en Oost-Europa. Nieuwe staten verschenen op het gebied van de oude keizerrijken als Oostenrijk-Hongarije en Turkije, weliswaar in principe volgens het zelfbeschikkingsrecht der volkeren, maar in veel situaties werd daarmee de hand gelicht vooral ten koste van het verslagen Duitsland.