We hebben 197 gasten online

2005 gs Krijgt de jeugd een vals beeld van de twintigste eeuw

Gepost in Onderwijs

Een gedachten uitwisseling naar aanleiding van reactie in Forum Volkskrant 17 oktober 2005

Jeugd krijgt vals beeld van de 20ste eeuw

Op middelbare scholen lijken de misdaden van het communisme van Mao en Stalin minder erg dan de communistenjacht in de VS, zegt Michiel Klinkhamer

 

Nederlandse schoolboeken, blijkt uit een artikel in het maandblad Eos, verzwegen in de jaren zeventig en tachtig de misdaden van de Chinese communistische dictator Mao. Hoewel in het onderwijs de zaken vaker door een roze bril worden bekeken, gaat dit erg ver. We hebben het niet over de Chinese Willem Drees, maar over de man die twaalf jaar na de Tweede Wereldoorlog tegenover de verzamelde communistische,leiders uit 64 landen in Moskou verklaarde: 'Laten we nueens in ogenschouw nemen hoeveel mensen er zullen omkomen als er een oorlog uitbreekt. Er zijn 2,7 miljard mensen op de wereld (...) Ik zeg dat, in het extreme geval dat de helft omkomt, de andere helft leeft, maar het imperialisme met de grond gelijk gemaakt zal worden en de hele wereld socialistisch zal worden.'

Een steekproef met het basisboek Vwo Geschiedenis voor de Tweede Fase (Malmberg 1999), een van de vier veelgebruikte methoden, leert echter dat het onderwijs zich nog steeds niet hersteld heeft van de reflex misdaden van linkse dictators weg te moffelen. In Module 2, paragraaf 3.3 Heksenjacht in de 20ste eeuw, worden niet alleen Mao's Culturele Revolutie (1966-1976), maar ook de stalinistische Grote Terreur (19361938) goedgepraat door die op één lijn te stellen met de communistenjacht in de Verenigde Staten in de jaren twintig en vijftig.

In werkelijkheid werden tijdens de Grote Terreur bijna alle sectoren van de maatschappij - communistische partij, leger, regering, bedrijven, jeugdbeweging en vakbonden - grondig uitgedund. Er waren showprocessen waarbij vermeende spionnen na door foltering afgedwongen bekentenissen werden geëxecuteerd. De Culturele Revolutie veranderde China in een culturele woestijn en moedigde Rode Gardisten aan publiekelijk geweld te gebruiken tegen vermeende reactionaire elementen, die er niet op basis van persoonlijke schuld, maar van afkomst, positie of uiterlijk uitgepikt werden. Drie miljoen personen werden gelyncht of geëxecuteerd. Na de dood van Mao erkende de Chinese leiding dat ongeveer 100 miljoen personen van de Culturele Revolutie te lijden hadden gehad.

Senator McCarthy verdacht 262 personen op het State Department ervan communist of sympathisant van het communisme te zijn. Als gevolg van zijn vileine verhoren tijdens hoorzittingen van de senaatscommissie, waarvan hij lid was, verloren enkele honderden ambtenaren hun baan of werden wegens meineed veroordeeld.

In module 2 wordt echter, door weglating van slachtofferaantallen, de indruk gewekt dat het om verschijnselen van min of meer vergelijkbare aard en omvang gaat. Het leerboek stelt dat de vervolgingen van vermeende communisten in de VS 'zeer omvangrijk' waren. Het enige moment dat het in deze module over aantallen rept bij Stalins zuiveringen, is een tekst over een politiek proces in de Sovjet-Unie 1930, waarbij 'veertien mensen ter dood werden veroordeeld' en 'velen' verbannen naar kampen in Siberië.

Tijdens de Grote Terreur werden zeven miljoen personen gearresteerd, een miljoen geëxecuteerd en er kwamen twee miljoen gevangenen om in de kampen. Nogmaals twee tot vier miljoen burgers werden tot het kamp veroordeeld en overleden daar na afloop van de terreur. Door beide fenomenen onder de gezochte noemer van heksenjacht in een vergelijking onder te brengen, ontneem je de jonge generatie elk gevoel voor historische verhoudingen.

In module 10 wordt wel een realistisch aantal slachtoffers van de Grote Terreur genoemd, maar naar die module wordt in module 2 niet verwezen. De folteringen, gedwongen bekentenissen en de perverse publieke zelfbeschuldigingen tijdens de Grote Terreur en de Culturele Revolutie worden afgedaan met: 'In beide gevallen nam de rechtbank het niet zo nauw met het recht.'

Het verst gaan de auteurs echter in de ruimte die zij voor beide onderwerpen reserveren. Er worden twaalf regels besteed aan de Grote Terreur en de Culturele Revolutie samen, tegenover 116 regels voor de communistenvervolging onder McCarthy.

Een docent geschiedenis nam in Almere de proef op de som en vroeg een klas 5 vwo na lezing van de tekst welke van de twee vormen van heksenjacht zij als de meest ernstige beschouwden, uitgaande van de gelezen tekst. Het antwoord luidde unaniem: de communistenjacht in de VS.

We kunnen het niet maken zestien jaar na de val van de Muur nog een generatie met een fundamenteel vals beeld van de 20ste eeuw de wereld in te sturen.

Michiel Klinkhamer is historicus.

 

Mijn reactie op het betoog van Michiel Klinkhamer:

 

Geachte redactie,

 

In forum van maandag 17 oktober 2005 wordt door historicus Michel Klinkhamer in ‘Jeugd krijgt vals beeld 20ste eeuw’.betoogd dat in de Nederlandse schoolboeken een verkeerd beeld van de geschiedenis wordt gegeven.

Hij baseert dat op een steekproef en gebruikt daarvoor het boek MeMo VWO Geschiedenis van de 2e fase. Die methode wordt ook door ons gebruikt.

In Module 2, met als onderwerp: De weg naar de brandstapel; Hekserij en heksenvervolging, worden in paragraaf 3.3 enkele voorbeelden genoemd van heksenjacht in de 20ste eeuw..

Let op het zijn voorbeelden en het betreft hier niet een goedpraten van b.v. de Stalinistische Grote Dictatuur.

Klinkhamer memoreert verder dat een collega de proef op de som nam en een klas 5 VWO na lezing van de tekst vroeg welke vorm van heksenjacht zij als de meest ernstige beschouwden. Zij kozen unaniem voor de communistenjacht in de VS.

Daaruit wordt dan de conclusie getrokken dat een generatie met een fundamenteel vals beeld van de 20ste eeuw de wereld in wordt gestuurd.

Waarom is deze beeldvorming onjuist?

 

  1. Er is niet aan de orde Stalins dictatuur of die van Maoistisch China. De module gaat expliciet over heksen en heksenvervolging.
  2. Door te werken met specifieke onderwerpen in modules kan men niet altijd zeer uitvoerig ingaan op gebeurtenissen.
  3. In module 10 komt de totalitaire dictatuur van Stalin c.s. uitgebreid aan de orde.
  4. In module 4 komt China aan de orde Van Confucius tot Mao Zedong. In een apart dossier wordt de vraag behandeld : Mao Zedong, een nieuwe keizer?
  5. Blijkbaar wordt er door Klinkhamer van uit gegaan dat de huidige docent alleen maar de methode gebruikt? Waar blijft de overdracht van de docent naar zijn leerlingen toe?
  6. Wat let een docent om zelf daar waar hij de methode tekort vindt schieten zijn leerlingen te verwijzen naar ander bronnenmateriaal en publicaties.
  7. Daar waar ik meen dat de methode niet voldoende zaken belicht zorg ikzelf voor de noodzakelijke aanvulling. Zo plaatste ik voor mijn leerlingen een rubriek Historische items op een voor een ieder toegankelijke site met b.v. onderwerpen als:
    • ‘Holdemor’ genocide door hongersnood in de Oekraïne.
    • ‘Honderd miljoen slachtoffers’ De historische prestaties van de Sovjet Unie.
    • Confucianisme via Maoisme tot Centralistisch Kapitalisme

Kortom de conclusie trekken dat een generatie een fundamenteel vals beeld krijgt van de 20ste eeuw lijkt eerder ingegeven door het feit dat hier enkel gebruikt wordt gemaakt van een methode, uit gemakzucht wellicht.

Daar waar eventueel geconstateerd kan worden dat er tekortkomingen zouden voortkomen is het aan de docent om die tekortkomingen bij zijn lesgeven recht te trekken.

Simpel vasthouden enkel aan een geschiedenismethode maakt van het geschiedenisonderwijs een karikatuur van de werkelijkheid.

Drs. J.W. Swaen historicus www.blikopdewereld.nl