We hebben 376 gasten online

2009 gs Zeeman weet niets van het Onderwijs

Gepost in Onderwijs

Carla van Boxtel & Maria Grever in Volkskrant 17 januari 2009

 

Geschiedenisonderwijs biedt wel degelijk een chronologisch overzicht en is minder naïef over het aanleren daarvan dan Michaël Zeeman (De geschiedenis thematisch indelen is ambitieloos), menen Carla van Boxtel en Maria Grever.

Volgens Michaël Zeeman (Forum, 8 januari) worden nieuwe generaties leerlingen tijdens hun schoolopleiding 'weliswaar geconfronteerd met afwisselend ludieke en moralistische wetenswaardigheden omtrent het verleden, maar van de volgorde en samenhang der formatieve gebeurtenissen hebben zij geen kaas gegeten'. En: 'De bedoeling van het Nationaal Historisch Museum was niet om de wanprestaties van het onderwijs nog eens dunnetjes over te doen, maar om die te corrigeren.' Zeeman heeft kennelijk zelf geen kaas gegeten van het huidige geschiedenisonderwijs. Zijn opmerkingen getuigen ook van grote naïviteit over de wijze waarop je een chronologisch overzicht van historische feiten kunt leren.

Al geruime tijd presenteren de geschiedenisschoolboeken voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs namelijk keurig het chronologisch overzicht dat Zeeman zo wenselijk vindt. Op het eindexamen geschiedenis voor vmbo, havo en vwo staan toetsing en het kunnen gebruiken van die overzichtskennis zelfs centraal. Alleen op scholen waar geschiedenis met aardrijkskunde wordt geïntegreerd in het leergebied mens en maatschappij wordt vooral thematisch gewerkt.

De problemen van het huidige geschiedenisonderwijs worden vooral veroorzaakt door het beperkte aantal lesuren geschiedenis, de toenemende integratie van mens- en maatschappijvakken, het feit dat 80 procent van de leerlingen na hun 15 de jaar geen geschiedenisles meer krijgt en de overheidsingrepen: van tijdvakken en canons tot musea.

Het Nationaal Historisch Museum zou moeten doen wat het onderwijs volgens Zeeman niet doet. Maar het geschiedenisonderwijs biedt dat chronologische overzicht dus wel. Denkt Zeeman nu echt dat als een leerling in het NHM één keer chronologisch 'de' geschiedenis van Nederland doorloopt, hij huiswaarts keert met de gewenste samenhangende overzichtskennis? Kennis van chronologie en historische feiten die beklijft, betekenisvol is en gebruikt kan worden, vraagt om meer dan alleen een chronologische presentatie van de leerstof en overhoren van jaartallen. Het vraagt om concretisering, het leren van allerlei abstracte begrippen, het actiefleggen van verbanden en voortdurende herhaling en toepassing van het geleerde. Aan die overzichtskennis kun je beter werken met een docent die de leerlingen goed kent en zijn vak beheerst, en die tijd en ruimte krijgt om zich op vakdidactisch gebied verder te bekwamen.

Een museum heeft de meerwaarde dat het een aantal zaken op andere manieren aanschouwelijk kan maken. Dat je er verschillende verhalen kunt verkennen en dat je nieuwsgierig wordt gemaakt. Overigens pakken chronologieën uiteindelijk ook thematisch uit. De tien tijdvakken van de commissie - De Rooy - zoals de tijd van monniken en ridders, de tijd van pruiken en revoluties - behelzen in wezen een thematische indeling. Omgekeerd kan in een thematische aanpak uitstekend aandacht worden besteed aan chronologie. Als het NHM bij elk van de thema's opnieuw een chronologisch overzicht als basis zou geven, levert dat meer aan chronologische kennis op dan wanneer je het museum in lijn met de Canon van de Nederlandse Geschiedenis bij de hunebedden binnengaat en bij de aardgasbel weer verlaat.

Carla van Boxtel en Maria Grever zijn hoogleraar aan het Centrum voor Historische Cultuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam.