We hebben 185 gasten online

2001 Hetty Mulder: Scholen komen aan hun hoofdtaak niet meer toe

Gepost in Onderwijs

Staat van het Onderwijs 2001

Hetty Mulder in Eindhovens Dagblad van 23-02-2001 

Voor de tweede keer in korte tijd gaat de bovenbouw van Havo en VWO op de schop. Deskundigen maken zich zorgen over het hoge tempo waarin de veranderingen van het studiehuis elkaar opvolgen, schrijft de onderwijskundige Hetty Mulder.
De meeste scholen zijn nu koud drie jaar bezig met de invulling van die nieuwe tweede fase. Zij lijken nu opnieuw geconfronteerd te worden met aanpassingen. Staatssecretaris Adelmund (Onderwijs, PvdA) heeft dat laten doorschemeren. Uit onze praktijkervaringen blijkt dat scholen bij veranderingen vooral en heel lang bezig zijn met het organiseren van die veranderingen in hun structuur. Dat geldt ook en met name voor de nieuwe tweede fase Havo/VWO. Heel veel energie is gestoken in het beantwoorden van vragen zoals: hoe laten we leerlingen voor profielen kiezen, hoe gaan we om met het studielastprincipe en met contacttijd versus zelfstudietijd. Je moet nagaan of er wel of geen zelfstudie-uren komen, hoe organiseren we de toetsing, hoeveel toetsen, hoeveel herkansingen, hoe richten we onze mediatheek in, waar halen we het geld vandaan voor al die computers en wat moeten we verbouwen in de school met het oog op het studiehuis. Zo kun je nog wel even doorgaan. Met dit laatste zijn we dan meteen gekomen bij wat volgens mij de kern van de zaak is. Het is logisch dat bij dergelijke ingrijpende veranderingen in het onderwijs, scholen in eerste instantie vooral in de weer zijn met het organisatorisch goed regelen van hun zaakjes. Maar uiteindelijk regel je toch die zaken zo goed mogelijk in het licht van het hoofddoel van de verandering, en dat is het vorm geven aan het daadwerkelijke studiehuis. Daarin gaat het in hoofdzaak niet om organisatorische, maar om onderwijsinhoudelijke zaken. Los van een goed rooster, flexibel personeelsbeleid, buitenschoolse activiteiten en goed geregelde en valide toetsing bestaat de hoofdtaak van een onderwijsinstelling vooral uit het goed organiseren en het helpen van de leerlingen om zo goed mogelijk te leren. Dat is volgens mij het wezen van de onderwijsvernieuwing studiehuis. Wanneer ik ergens de kop zie 'Studiehuis gereed; mediatheek geopend', krijg ik de kriebels. Volgens mij begint het dan pas. Hoe en wat moet er geleerd worden in die mediatheek, wat is de relatie met wat er in contacturen geleerd wordt? Hoe krijgen leerlingen en docenten zicht op dat leerproces en worden er dingen geleerd die leerlingen zelfstandig, in nieuwe contexten weer kunnen toepassen? Daar ging het in feite om bij het invoeren van het studiehuis. We hebben het hier immers over een onderwijsvernieuwing die beoogt leerlingen beter toe te rusten voor leergedrag dat van hen verwacht wordt in het vervolgonderwijs, HBO en WO. We gaan er niet van uit dát leerlingen al zelfstandig kunnen leren, maar dat willen we hen juist in de bovenbouw van Havo en VWO bijbrengen. Stapje voor stapje, met systematische hulp van docenten. Dat wil zeggen, niet alles voorkauwen in hapklare brokken, maar wel hulp bieden, suggesties doen, op gang brengen van een effectief leerproces. En dat gebeurt niet alleen, en al helemaal niet vanzelf in een mooi ingerichte mediatheek. Dit gedeelte van het studiehuis vindt plaats in alle onderwijs-leersituaties, in en buiten de klas- uren, in en buiten de school, maar wel aangestuurd door de professionele kennis van de docent over het leerproces bij zijn of haar vak. Maar dit vraagt van de professionele docent wel dat hij ruimte heeft om na te denken over het inrichten van dit effectieve leerproces. Door de vele organisatorische zaken die óók met de introductie van de tweede fase gepaard gingen, lijken docenten de laatste jaren nauwelijks toe te komen aan de werkelijke taak waar zij voor staan. Zij moeten hun aandacht richten op het aanbod van profielen en nieuwe vakken, en daarnaast het optimaal begeleiden van leerlingen bij het leren. Daarom ben ik huiverig voor nieuwe maatregelen. Want nieuwe maatregelen betekenen weer nieuwe organisatie, weer nieuwe regels voor de school bedenken, weer wennen aan veranderingen in de leermiddelen. Het studiehuis gaat daarmee volgens mij niet op de schop, want het studiehuis is veel meer dan het aanbod van profielen en vakken. In het studiehuis gaat het vooral om het leren studeren, maar komt dat ook uit de verf? Op zich zijn de nu voorgestelde maatregelen best inhoudelijk van aard, maar mijn vraag blijft wanneer de scholen weer toekomen aan de hoofdinhoud van onderwijs, namelijk het onderwijzen van leerlingen, als zij alsmaar bezig moeten zijn met organisatie?

De auteur is coördinator Voortgezet Onderwijs en projectleider moderne vreemde talen van het instituut voor leerplanontwikkeling SLO.

Artikel uit Eindhovens Dagblad van 23-02-2001