We hebben 149 gasten online

2005 Redactioneel commentaar Volkskrant: Studiehuis in verbouwing

Gepost in Onderwijs

Volkskrant 19 november 2005

Na de basisvorming gaat ook het studiehuis op de helling, kondig de minister Van der Hoeven deze week aan. Ook al was een aantal maatregelen al aangekondigd, het doek lijkt nu definitief te vallen voor de grote vernieuwingen in het voortgezet onderwijs, bedacht en gepropageerd door een onderwijskundige elite van politici, wetenschappers en vakbondsbestuurders.

Die elite werd sterk gedomineerd door de- PvdA, maar niet alleen door haar. De eerste plannen voor de basisvorming werden gesmeed onder CDA-minister Deetman, VVD-politica Ginjaar-Maas was betrokken bij de invoering van het studiehuis. Sociaal-democratische bewindslieden als Van Kemenade, Ritzen, Wallage en Netelenbos kregen vaak het verwijt dat zij meer oog hadden voor de emancipatie van leerlingen uit lagere milieus dan voor de kwaliteit van het onderwijs. Maar minstens zo belangrijk waren een voorliefde voor schaalvergroting en effiency, en een geloof in de mogelijkheid het onderwijs van bovenaf te sturen.

Gaandeweg werd er steeds minder over emancipatie gesproken en steeds meer over rendement. Vooral minister Ritzen wilde leerlingen en studenten zo snel mogelijk door het onderwijs loodsen. Daardoor is het moeilijker geworden om met omwegen een hoger niveau te bereiken. Dat is efficiënt, maar gaat ten koste van (allochtone) leerlingen uit de lagere milieus.

Basisvorming en studiehuis waren allebei voorbeelden van een sociaal-democratisch grand design, een enorme vernieuwingsoperatie die in het gehele onderwijs moest worden ingevoerd. Maar in beide gevallen was het. oorspronkelijke plan danig ,verwaterd toen het eenmaal in de praktijk werd gebracht.

Zo combineerden basisvorming en studiehuis het slechtste van twee werelden. Enerzijds wekten zij enorme weerstand als symbool van bedilzucht en tekentafelsocialisme, anderzijds waren zij een opeenstapeling van compromissen waarin van het oorspronkelijke elan - hoe men daar ook over moge denken weinig meer over was.

Minister Van der Hoeven probeert de schade nu te herstellen. Het aantal vakken wordt teruggebracht, waardoor de versnippering wordt bestreden. Overigens moet worden bedacht dat leerlingen in de bovenbouw van havo en vwo ook dan nog altijd meer vakken zullen hebben dan ten tijde van de Mammoetwet.

De minister Wil scholen ook vrijlaten in hun didactische aanpak. Het 'nieuwe leren', waar het studiehuis een exponent van was, zal daarmee niet verdwijnen. Ouders en kinderen kunnen dan kiezen, van traditioneel tot vernieuwend onderwijs. Daarmee krijgt het' 'nieuwe leren' de status die het toekomt: geen centraal opgelegd heilsplan, maar een keuzemogelijkheid.