We hebben 141 gasten online

2005 Ursie Lambrechts: Positie van leraar moet versterkt worden

Gepost in Onderwijs

Ursie Lambrechts 2e Kamer lid D66 in Volkskrant 8 oktober 2005

We horen de afgelopen tijd veel kritische geluiden over de stille revolutie van het Nieuwe Leren. Maar niet alleen de kwaliteit van het onderwijs en de leraren baren grote zorgen, ook de kwantiteit. Zonder leraar geen onderwijs! Treffend stelt Martin Sommer (Forum, 29 september) vast dat er 'tegenwoordig veel meer onderwijskundigen en pedagogen afstuderen dan vakleerkrachten'. Die trend lijkt - te oordelen naar de instroomcijfers bij de opleidingen - zich verhevigd door te zetten. Tenzij extra maatregelen worden genomen, stevenen we binnen twee of drie jaar weer af op een groot lerarentekort. En dat terwijl de desastreuze gevolgen van het vorige tekort (2000-2003) nog doorwerken. De eisen die aan het leraarschap werden gesteld, zijn in die tijd naar beneden bijgesteld. Er kwamen hoe langer hoe meer onbevoegden voor de klas. Mbo-ers met een te laag niveau aan vooropleiding mochten ineens ook naar de pabo. En plotseling waren er mensen, zoals minister Van der Hoeven, die meenden dat vier dagen school voor leerlingen wel genoeg was.

lk stel dat ook het Nieuwe Leren - waarbij leerlingen misschien wel dingen kunnen maar niet veel hoeven te kennen - een gevolg is van dat lerarentekort. Immers, in antwoord op het te kort ging men naarstig op zoek naar methodes van 'leren zonder leraar' en 'leren zonder bekwame of bevoegde leraar'.

Van een minister van Onderwijs mag worden verwacht dat zij de aanpak van het dreigende lerarentekort tot haar voornaamste taak rekent. Weliswaar lijken de tekorten in het basisonderwijs iets minder groot dan voorspeld, maar in het basisonderwijs zijn flinke tekorten te verwachten als de economie aantrekt. Daarbij komt dat de klassen weer groter worden. Zo kan lang een tekort aan leraren worden verborgen, maar het is slecht voor het onderwijs. In het voortgezet onderwijs is de situatie ernstiger. In de steden en op de vmbo's wordt nu al een groot tekort ervaren. Voor vakken als natuur- en scheikunde, wiskunde, Duits en klassieke talen zijn nauwelijks leraren te vinden. En 20 procent van de leerkrachten is onbevoegd of onderbevoegd.

Er is maar één oplossing: versterking van de positie van de leraar. Ten eerste moet de kwaliteit van de lerarenopleidingen omhoog. Van havo-studenten mag worden gevraagd dat ze wiskunde A in hun pakket hebben, zodat de rekenvaardigheden van pabostudenten weer boven die van groep 8 van de basisschool uitkomen. Vakkennis behoort weer een stevige plaats in de opleidingen te krijgen. Het accent ligt nu, in lijn met het Nieuwe Leren bijna uitsluitend op pedagogische vaardigheden. Tien jaar geleden bevatte de opleiding nog 80 procent vakkennis en 20 procent pedagogische vaardigheden. Nu is dat zo ongeveer omgekeerd. Maar zonder vakkennis kan een leraar niet het gezag verwerven dat nodig is om goed les te geven.

Bij een stevige opleiding en een complex beroep horen een goed en marktconform salaris. En een functiewaarderingssysteem dat recht doet aan het belang van de positie van de leraar in de klas. Nu kan hij alleen carrière maken door over te stappen naar het management. In plaats van minder moeten er dan ook meer schaal,12(LD) functies worden toegekend aan leraren die het belangrijkste werk doen, les geven.

En het Nieuwe Leren? Laten we afspreken dat uitsluitend door leerkrachten gedragen vernieuwingen worden ingevoerd. De subsidies die nu nog worden toegekend aan drie grote landelijke onderwijspedagogische centra voor hun 'innovatie en denktankfunctie' kunnen voortaan gewoon rechtstreeks naar de scholen en de leraren gaan. Ik voorspel dat het snel voorbij is met de uitwassen van het nieuwe leren.

Ursie Lambrechts

 

De auteur is woordvoerder onderwijs van D66 in de Tweede Kamer