We hebben 120 gasten online

2006 Sytske van Bruggen en Arthur van Leeuwen : Stenger schoolklimaat

Gepost in Onderwijs

Schorsen en verwijderen van leerlingen gebeurt vaker. Belangrijke redenen zijn lessen verstoren, verbaal geweld tegen leraren, fysiek geweld tegen leerlingen

Sytske van Bruggen en Arthur van Leeuwen in Elsevier 8 april 2006

Het klimaat op middelbare scholen heeft zich in een jaar tijd opnieuw verhard. In het schooljaar 2004-2005 zijn er in totaal 3.791 leerlingen geschorst en 761 verwijderd. De Inspectie van het Onderwijs registreerde daarmee 6,3 procent meer meldingen dan in het schooljaar ervoor.

'Op zich is het groeiende aantal schorsingen en verwijderingen een aanwijzing voor een harder klimaat,' zegt inspecteur-generaal Kete Kervezee. Maar de oorzaak: is niet zo eenduidig. Kervezee: 'De eerste verklaring is dat de leerlingen vaker problemen geven. Tegelijkertijd gaan scholen ook over tot een repressiever beleid, juist om het klimaat te verbeteren en de veiligheid te vergroten. Daarnaast zijn de melding en registratie sterk verbeterd. Zo krijgen we ook vanzelf meer zicht op de situatie.'

Die verbeterde registratie heeft een voorgeschiedenis. In 2004 kwamen het tv-programma Editie NL van RTL en Elsevier erachter dat de Inspectie van het Onderwijs weinig zicht had op de twee strengste maatregelen die het onderwijs kent. Na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur gaf de inspectie de registratie vrij. Daaruit bleek dat in ruim de helft van de gevallen de reden niet bekend was. En dat terwijl scholen wettelijk verplicht zijn altijd melding te maken.

Vorig jaar al was de wijze van registreren verbeterd. Dit jaar heeft de inspectie zich gerevancheerd voor de nalatigheid uit het verleden. Een keurig rapport is voorhanden, met alle cijfers op een rij. Inmiddels kunnen de scholen zelf via internet hun meldingen doen en bovendien zijn de definities van de redenen verbeterd. Dat is gebeurd in samenwerking met het ministerie van Onderwijs en de schoolmanagers. Zo weet Nederland tenminste hoe de zaken ervoor staan.

Schorsingen en verwijderingen van leeerlingen in het voortgezet onderwijs

  2003-2004 2004-2005
Aantal schorsingen 3.508 3.791
Aantal verwijderingen 718 761
Totaal 4.226 4.552

 

Toch is van een op de tien scholen nog geen enkele melding te vinden. De inspectie gaat onderzoeken hoe dat komt. Kervezee: 'Een deel van deze scholen heeft inderdaad geen leerlingen weggestuurd. Maar van de andere scholen willen we weten hoe het zit, daar gaan we gesprekken voeren. We zetten enquêtes in onder ouders en leerlingen, of gaan onaangekondigd op bezoek.

De vraag is welke sancties de inspectie vervolgens heeft. Kervezee: 'Een indringend gesprek voeren, vragen om een verbeterplan in te dienen. Meestal leidt dat tot verbetering, want negatieve publiciteit is het laatste wat een school wenst.'

Zelf maakt de inspectie geen overzicht van afzonderlijke scholen, omdat ze vindt dal alleen het aantal meldingen te weinig zegt Elsevier gaat ervan uit dat het publiek gediend is bij de informatie en publiceert de schorsingen en verwijzingen per school op de web site, plus een overzicht van scholen met de hoogste aantallen (zie het overzicht hiernaast). Alle gegevens zijn gebaseerd op het databestand van de inspectie. Daarbij is onderscheid gemaakt in twee groepen: praktijkscholen en zelfstandige (categorale) vmbo-scholen, en scholengemeenschappen.

Uit een analyse door de inspectie blijkt dat naar verhouding de meeste meldingen afkomstig zijn van praktijkscholen, van zelfstandige vmbo-scholen of vmbo-afdelingen van scholengemeenschappen. In driekwart van de gevallen gaat het om jongens, de scholen in de grote steden nemen de helft van alle zaken voor hun rekening.

De categorale vmbo-school het Griendencollege (500 leerlingen) in Sliedrecht staat hoog in beide rijtjes. 'Een plezierige school,' zo kenschetst algemeen-directeur Jos van de Voort de sfeer. Maar een streng bewind. 'Aan de ene kant doen we veel aan persoonlijke begeleiding, met maatschappelijk werk en psychologen erbij. En alle leerlingen krijgen binnenkort van de eerste klas tot aan het mbo een mentor om uitval tegen te gaan. De keerzijde is dat we strikt de hand houden aan vijf stappen.' Die luiden: een dag schorsen intern - de straf uitzitten op school-, een dag extern, een week intern, een week extern. Stap 5 is: wegwezen. De hoge score komt mede doordat ook interne schorsingen worden gemeld. En dat gebeurt (nog) niet overal.

Het Stedelijk College Zoetermeer, een school met verschillende vestigingen, is de scholengemeenschap met het hoogste aantal schorsingen. De meeste incidenten hebben plaats op het vmbo. 'We melden alles, voor ons is dat geen kwestie van gêne, maar een bewust beleid van openheid,' zegt Rien Schenk, voorzitter van de centrale directie. 'Wij gaan ervan uit dat de goede leerlingen en de leraren niet de dupe mogen worden van leerlingen die zich slecht gedragen. We willen geen schaduwgebied in het gezag laten ontstaan. Schorsingen zijn onderdeel van een strikte en consequente pedagogische aanpak. We gaan daarna ook altijd met de leerling én de ouders aan tafel zitten. Als het om verwijderingen gaat, scoren we aanzienlijk lager.'

Kervezee ziet een strenger schoolklimaat als onderdeel van een breder beleid dat is gericht op veiligheid en het voorkomen van ongewenst gedrag. Een school hoort bijvoorbeeld ook een pestprotocol te hebben.

Maar de school kan alles niet alleen. Kervezee: 'Ouders moeten op hun beurt beseffen dat wangedrag primair een zaak is voor hen en hun kind. Grenzen stellen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Te lang hebben we - overheid, school en ouders - gedacht:ach, we doen allemaal weleens iets fout.' .