We hebben 307 gasten online

2006 Gerard Reijn: Ergens gaat er in het onderwijs iets fout

Gepost in Onderwijs

Gerard Reijn in gesprek met de voorzitter van de Onderwijsraad

Volkskrant 8 december 2006

DEN HAAG - Van veel onderwijsvernieuwingen is niet bewezen dat ze werken, zegt de voorzitter van de Onderwijsraad.

Op alle niveaus van het onderwijs zijn er aanwijzingen dat de kennis van de twee belangrijkste vakken, Nederlands en wiskunde/rekenen, tekortschiet. En Fons van Wieringen, voorzitter van de Onderwijsraad, is er niet van overtuigd dat het met andere vakken beter is. ‘Ik weet niet hoe dat bij aardrijkskunde zit, want dat is niet onderzocht.’

Maar waar het onderzocht is, zijn tekenen dat er problemen zijn met het kennisniveau. Bovendien zijn er klachten van onderwijsinstellingen zelf.

Van Wieringen: ‘Het is natuurlijk van alle tijden, dat klagen dat de jonge studenten minder weten dan vroeger, dus dat zegt niet zo veel. Maar nu komen hogescholen en universiteiten zelf met reparatieprogramma’s. Dan is er kennelijk iets serieus aan de hand.’

Voorbeelden genoeg. Eerstejaars van een aantal studierichtingen aan de technische universiteiten krijgen een oplapcursus wiskunde. Alle pabostudenten worden sinds dit jaar getoetst op rekenkunde en indien nodig bijgespijkerd.

De rechtenfaculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam constateerde dat 20 procent van de studenten een te geringe taalbeheersing had, en begon een reparatieprogramma.

Toch blijkt uit internationale vergelijkingen steeds dat Nederlandse scholieren op hun 15de keien zijn in lezen en in wiskunde. Van Wieringen: ‘Maar een paar jaar later gaan ze geen wiskunde studeren. Dan gaat er toch ergens iets fout.’ Hij zegt gemengde gevoelens te hebben over het niveau van het onderwijs in Nederland.

Is het kennistekort een typisch Nederlands probleem?

‘Dat weet ik niet. Het komt in elk geval ook elders voor. Tony Blair besloot onlangs dat het internationale baccalaureaat met zes vakken de standaard moet worden van het Britse voortgezet onderwijs, dat nu vier vakken telt. Hij is niet tevreden met de kwaliteit. En Duitsland kreeg een paar jaar geleden zijn ‘Pisa-shock’, toen bleek dat Duitse scholieren in het internationaal vergelijkende Pisa-onderzoek het zo slecht deden.’

Wat is de oorzaak?

‘De jeugd heeft tegenwoordig onder meer internet en sms. Daarmee beschikken ze over heel veel middelen om in hun eigen wereld te blijven, en in die wereld bepalen ze zelf wat waar is en wat niet. Bovendien zijn de regels in die wereld heel informeel, en dat maakt de afstand tot een formeel systeem als leren op school groter.

‘Onderwijsvernieuwingen zoals het competentiegerichte leren (leren in de praktijk) zijn een poging om daaraan iets te doen. Maar in die aanpak ga je helemaal mee met die jongeren, en dat is niet goed. Het onderwijs moet juist de jongeren meenemen. Zo van: stap in voor een reis buiten je eigen wereld.’

De oorzaak is niet ergens een foute beslissing?

‘Nee. Je kunt niet zeggen dat het bijvoorbeeld kwam door de invoering van de Tweede Fase. Wat je wel ziet, is dat in Nederland vernieuwingen vaak over de hele breedte worden doorgevoerd zonder dat eerst bewezen is dat ze werken. Nu weer in het mbo: dat moet helemaal over op competentiegericht onderwijs. Voor een deel van de studenten is dat goed, maar waarom moeten alle studenten daar aan? We weten ook dat het voor grote groepen studenten, bijvoorbeeld voor veel allochtonen, niet goed werkt.’

Hoe moet het tij worden gekeerd?

‘We hebben de afgelopen jaren enorm veel over het onderwijs gediscussieerd, maar eigenlijk niet over de inhoud. Het wordt tijd dat we het daarover hebben. In het hele onderwijs is onduidelijk hoe de inhoud van vakken wordt vastgesteld. Wij stellen voor om dat voor elk vak in het voortgezet onderwijs door een commissie te laten doen, bijvoorbeeld eens in de vijf jaar. We hebben met de canon van de Nederlandse geschiedenis en cultuur een goed model om zoiets aan te pakken. In die canon is de kern van het vak beschreven. Zo zou dat met alle vakken kunnen.’