We hebben 475 gasten online

2006 Coen Theelen: De docent als opgejaagd wild

Gepost in Onderwijs

Volkskrant 1 november 2006

Coen Theelen vertelt het verhaal van een docent die het slachtoffer werd van intimidatie door de in het huidige onderwijs oppermachtige managers.

In het onderwijs heerst een angstcultuur, schrijft Mark Peletier (Forum, 26 oktober). Mijn beste vriend, ik noem hem Jan, zit bijna 25 jaar In het onderwijs. Voor zijn huidige bestuur werkt hij pas zo'n zeven jaar. Ter illustratie mag ik van hem zeer beknopt vertellen wat hij daar heeft meegemaakt.

Enkele jaren geleden had zijn school voor voortgezet onderwijs het moeilijk en stond zelfs het voortbestaan ervan ter discussie. Er werden vele 'verbetergroepen' geformeerd maar in feite gebeurde er weinig. De onvrede groeide. ! Vriend Jan schreef, expliciet zonder persoonlijke ambities, een hoogwaardige, gedifferentieerde beleidsnotitie. Zijn collega's reageerden hetzij niet.(niet gelezen), dan wel instemmend of lovend. De Centrale Directie reageerde niet. Een jaar later produceerde Jan nog eens een licht ironisch A4'tje over wel erg verbalistische bestuursstukken ('Een voorgenomen besluit genomen').

Nadien, werd Jan steeds vaker, vooralsnog amicaal, tot de orde geroepen voor kleine voorvallen, uitspraken, nalatigheden, die doorgaans opgeblazen, verdraaid of vooropgezet waren. Niet alleen collega's maar ook kinderen werden hiertoe vrijelijk gebruikt. Bovendien deed de leugen zijn intrede.

Nog niet zo lang geleden werden met Jan twee gesprekken gevoerd waarin de aantijgingen de grenzen van het private en betamelijke overschreden. Hij concludeerde dat de Centrale Directie een onomkeerbaar beschadigingstraject had ingezet met maar één te voorspellen doel. Hij liet zich via de bedrijfsarts verwijzen naar een vertrouwenspersoon (van het bestuur). Spoedig daarna adviseerden bedrijfsarts, vertrouwenspersoon en mediator eensluidend: gepaste herplaatsing op een van de scholen die onder hetzelfde bestuur vallen; con I amore oplossen.

De directie negeerde dit advies en toverde een zogenaamd Open Dossier over Jan tevoorschijn. Dit zou, hoe dan ook, bij een eventuele andere baan van Jan aan de toekomstige werkgever overhandigd worden. Jan heeft het nog niet gezien, niemand trouwens, behalve de directie en de mobiliteitsmedewerker van het bestuur. Wel is bekend dat het sinds dit Open Dossier gaat om een toch wel aanzienlijk functioneringsprobleem van Jan en de suggestie is dat dit te maken heeft met zijn persoonlijkheidsstructuur. Jan heeft zich inmiddels laten testen.

Nu sla ik een stuk over, bijvoorbeeld over de rol van een mobiliteitsbureau dat volledig meegaat in de verhalen en praktijken van de directie. Dat bureau bestaat uit één persoon die nog nooit een gesprek onder vier ogen met Jan heeft gevoerd, maar wel beschikt over zijn onderwijs(voort) bestaan.

Dus ging Jan naar een gerenommeerd advocaat arbeidszaken om hem het Open Dossier te laten opvragen en dit vervolgens middels een kort geding van tafel te vegen. 'Je hebt gelijk', zei de advocaat 'maar dat doen we mooi niet.' Hij legde uit dat ze zo'n kort geding wel zouden winnen, maar dat lieden als die van Jans Centrale Directie doorgaan tot het gaatje en onmiddellijk een verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst bij de kantonrechter zouden indienen. 'En gezien de recente jurisprudentie winnen ze zo'n zaak altijd.' Op grond waarvan?, vroeg Jan. 'Verstoorde arbeidsverhoudingen. Hoeveel dienstjarenheb je bij dit bestuur? Zeven? Nou, dan krijg je zeven maanden mee. Je hoeft trouwens niet te denken dat je daarna een uitkering krijgt want je kunt bij het huidige UWV nooit aannemelijk maken dat je alles gedaan hebt om ontslag te voorkomen.'

Nogmaals namens Jan kom ik tot enkele vragen en overwegingen: Getuigt het niet van diepe minachting voor de mens op de werkvloer als kantonrechters op grond van eenzijdige (vaak ook fictieve), niet te verifiëren informatie tot dergelijke destructieve vonnissen komen. (Tussen haakjes, Jan heeft altijd bekend gestaan als een uiterst bekwaam docent.)

Moeten de managerscursussen waarin toch al niet de meest begaafde of karaktervolle cursisten uniforme (zelfhandhavings)tactieken, strategieën en jargon ingeprent krijgen, niet eens onder de politieke loep genomen worden?

Jan zegt dat coördinerende en leidinggevende posities in het onderwijs steeds meer worden ingenomen door mensen met een lagere hbo-opleiding, die bovendien niet altijd even goed zijn in hun oorspronkelijke vak. Volgens hem komt dit het niveau van de omgang niet ten goede.

Coen Theelen is tekstschrijver.