We hebben 417 gasten online

2006 Jan Bouwens en Anne Marie Oudemans: Het onderwijs is voor losers

Gepost in Onderwijs

NRC 26 september 2006

Nu het onderwijs zich opmaakt voor een ware leegloop aan hoogbetaalde zestigplussers en de instroom van nieuwe docenten volstrekt onvoldoende is om het tekort op te vangen, hebben de politieke partijen hun antwoord al klaar. De lonen moeten stijgen met 10 procent, dan komt alles goed.

Maar 10 procent erbij zal weinig helpen, omdat de status van de leraar systematisch wordt verlaagd. Deze situatie werd vandaag bevestigd door het Sociaal CultUreel Planbureau.

Juist op dit moment wordt de inspectie in toenemende mate gedwongen onbevoegde docenten te gedogen in het middelbaar onderwijs. Welk signaal is dat voor talentvolle jonge mensen om voor een carrière in het onderwijs te kiezen? Zonder kwalificaties kun je altijd nog leraar worden.

De invoering van de nieuwe functiewaardering binnen het Hoger Beroepsonderwijs (hbo) geeft ons inzicht in wat ons in het middelbaar onderwijs te wachten staat. In het hbo is de afkalving van de status van de leraar een feit. In het hbo is het allang toegestaan mensen zonder academische opleiding aan te nemen. Dezen zouden studenten bijstaan voor practica en dergelijke. Maar binnen het competentiegericht onderwijs is het mogelijk om dergelijke docenten massaal aan te stellen als vervanger van de inhouddeskundige leraar.

Competentiegericht onderwijs is een leersysteem dat op dogmatische wijze is ingevoerd binnen het hbo. Hier leert de studenten niet in een meestergezelrelatie, maar is de leraar aandrager en aanjager van leren. De leraar hoeft zelf niet bekend te zijn met de inhoud van het onderwijsprogramma. Hij hoeft er slechts op toe te zien dat het programma wordt uitgevoerd.

Hiervoor heeft het hbo geen dure docenten nodig. Bij het aannemen van nieuwe trainers wordt er niet meer gekeken naar de vooropleiding of de ervaring van de sollicitant. Lesgeven wordt binnen het loongebouw van het hbo het laagst gewaardeerd, namelijk in schaal 8 (zo'n 2100 euro). Na lang onderhandelen wordt de sollicitant bij uitzondering aangesteld als docent 3 in schaal 9. Bij de overheid worden sollicitanten met een master aangesteld in salarisschaal 10. Geen enkele zichzelf respecterende master of PhD zal solliciteren binnen het hbo. Om hen toch te lokken krijgen jonge docenten, als zij hard werken, er twee periodieken per jaar bij. Maar het is niet duidelijk wat de criteria zijn voor zo'n dubbele periodiek.

Als de pas aangestelde medewerker een goede performance laat zien, kan hij doorgroeien van trainer tot docent 3, 2 en zelfs docent 1. De laatste krijgt schaal 12, de hoogste docentenrang. Om dit te bereiken dient hij lesgeven in te leveren tegen taken als coördinatie, ontwikkeling en beleidsvoorbereiding. Het gevolg is dat de beste docenten geen onderwijs geven.

Nu is het middelbaar onderwijs aan de beurt. In de tweede fase wordt steeds minder gedoceerd en meer aan de zelfwerkzaamheid van de leerling overgelaten (competentiegericht). Ton van Haperen schreef dat "de meerwaarde van hooggeschoolde docenten als rolmodel voor kinderen die naar het hoger onderwijs doorstromen, het schoolmanagement ontgaat"

Gelijktijdig wordt het voor goed opgeleide jongeren onaantrekkelijk gemaakt voor het onderwijs te kiezen. De 10 procent loonsverhoging zal hieraan niets veranderen.

Onderwijs is voor losers I Als we deze situatie niet willen, moet de overheid ingrijpen. Vakbonden en werkgevers zijn overeengekomen dat de lerarenstatus nog lager kan dan hij nu al is. .

 

Prof.dr.]an Bouwens onderzoekt prestatiemeting en beloning aan de Universiteit van Tilburg

Drs. Anne Marie Oudemans is secretaris van Beter Onderwijs Nederland